Pakkende teksten

existentiële eenzaamheid

    door Nij, 02/10/2014 09:10. #45785. 6 reacties, laatste

Existentiële eenzaamheid: iets dat velen van ons kennen, maar waar maar weinig over gesproken wordt. Eenzaamheid is en blijft een taboe in onze samenleving, met name onder jongeren en mensen in de bloei van hun leven, omdat “succesvolle” mensen niet eenzaam behoren te zijn. Eenzaamheid wordt vaak geassocieerd met het gebrek aan sociale contacten, gebrek aan aanpassingsvermogen en gebrek aan vermogen om vriendschappen te sluiten.

Het gekke is dat als iets ons universeel met elkaar verbindt, het de eenzaamheid is. Iedere mens is –existentieel gezien- eenzaam, alleen komen we vaak pas tot dat besef als we ons realiseren dat niets zeker is in het bestaan, en dat de grote crisissituaties in het leven, die te maken hebben met ziekte, dood, verlies, verandering, verantwoordelijkheid en keuze, enkel en alleen door het individu gedragen kunnen worden.

Verdriet kan gedeeld worden, maar toch ben je uiteindelijk alleen met je verlies en verantwoordelijkheden. Ziekte en angst voor de dood gooien het individu terug op zichzelf; men kan de ervaring van het ziek zijn en de angst emotioneel delen met anderen, maar de ultieme ervaring van de eindigheid dwingt het individu om enkel en alleen bij zichzelf te blijven: men kan deze ervaring immers niet met een ander delen, we zijn veroordeeld tot ons zelf.

Vaak wordt mensen die zich eenzaam voelen geadviseerd om andere mensen op te zoeken, meer sociale contacten aan te gaan, vrijwilligerswerk te gaan doen om zo uit de cocon van de eenzaamheid te geraken. Voor veel mensen is dit genoeg. Toch is eenzaamheid meer dan enkel een gebrek aan betekenisvolle sociale connecties. Eenzaamheid behoort uiteindelijk tot de menselijke conditie omdat ieder individu als het ware “gegooid” is in een bepaald gezin, in een bepaalde omgeving met bepaalde mogelijkheden en capaciteiten die enkel betrekking hebben op dit zelf. De verantwoordelijk om in deze omstandigheden ons leven te vormen is een verantwoordelijkheid die wij aan onszelf hebben; deze verantwoordelijkheid kan existentieel gezien niet gedeeld worden.

Existentiële eenzaamheid is bestaans-eenzaamheid, die tot uiting komt in grenssituaties. Existentiële eenzaamheid is het gevoel je zijnsvragen en zijnskwesties niet met een ander te kunnen delen, en teruggeworpen te zijn op jezelf zonder te kunnen vluchten in een symbiose met de ander of met een ideaal. In een verontrustende situatie die het zelf confonteert met de eigen kwetsbaarheid, bijvoorbeeld het verlies van ene geliefd persoon, is existentiële eenzaamheid niet zeldzaam omdat het individu ook geconfonteerd wordt met de eigen sterfelijkheid en machteloosheid. Dit bestaansinzicht is op bestaansniveau niet te delen met een ander, omdat existentiële angst en onzekerheid alleen betrekking heeft op de eigen ervaring. Existentieel-psychologisch gezien is de existentieel eenzame mens die vragen stelt over de zin van het leven dus heel normaal: zijn vooronderstellingen over de werkelijkheid zijn weggeslagen doordat de sociale cohesie waarin hij zich veilig waande als een bubbel uit elkaar is gespat.

Wat is het verschil tussen sociale eenzaamheid en existentiële eenzaamheid?

Sociale eenzaamheid uit zich veelal in:

1. Gebrek aan diepe emotionele banden, iemand die je door en door kent en je accepteert om wie je bent, met goede en slechte kanten
2. Door een gebrek aan het eerste een gebrek aan zelfliefde en zelfacceptatie ontwikkelen
3. Door unieke levenservaringen het gevoel hebben dat er niemand is om het mee te delen, om mee te “schakelen”; dit kunnen positief ervaren gebeurtenissen zijn, maar ook negatief ervaren gebeurtenissen
4. Door schaamte om je heden en/of verleden afwijzing verwachten van je omgeving en je daarom bij voorbaat emotioneel onbeschikbaar maken voor hechte, intieme vriendschappen en relaties

Existentiële eenzaamheid heeft daarentegen 2 componenten die niet afhankelijk zijn van sociale contacten, sociale bezigheden en aandacht van anderen. Warm en hecht sociaal contact met anderen kan de existentiële eenzaamheid verlichten (daarom is de liefde ook zo belangrijk), maar nimmer uitdoven. Existentiële eenzaamheid is een ‘je-alleen-voelen’ in het bestaan zelf, omdat je geconfronteerd wordt met sterfelijkheid, vrijheid (en verantwoordelijkheid) en gebrek aan zingeving.

Irvin Yalom, de bekende Amerikaanse psychiater die de existentiefilosofie succesvol heeft toegepast binnen de psychotherapie, beschrijft vier fundamentele existentiële gegevenheden van het menselijk bestaan in zijn werk “Existential Psychotherapy” (1980):

1. Sterfelijkheid: onze eigen dood en die van degenen die wij liefhebben is onvermijdelijk.
2. Vrijheid: we hebben de vrijheid om ons leven de vorm te geven op een manier die we zelf willen.
3. Eenzaamheid: we zijn in essentie eenzaam.
4. Zingeving: het leven kenmerkt zich door een afwezigheid van een duidelijke (externe) zin of betekenis.

Naar aanleiding van Yalom, kunnen we existentiële eenzaamheid beschrijven als:

1. Het besef een individu te zijn met een eigen leefwereld en dus niet “één” kunnen worden met de ander door middel van symbiose (éénwording en jezelf opheffen) d.m.v. een ideale liefde, kind, religie, of een creatief project; altijd, echt alleen zijn ten opzichte van het eigen leven, keuzemomenten, verantwoordelijkheid en de eigen dood (dit besef begeeft zich op het vlak van sterfelijkheid en verantwoordelijkheid).
2. De ervaring van de nietigheid van het leven als gevolg van een plotselinge verandering, verlies van zekerheden, crisissituaties met als gevolg metafysische vragen waarop geen antwoord gegeven kan worden, en de confrontatie dat men voor zingeving en interpretatie van het leven ook alleen staat. Men is dan geestelijk-spiritueel eenzaam in het universum met unieke, eigen levensvragen waarom geen ultiem antwoord gevonden kan worden. (Dit is de diepste vorm van eenzaamheid; deze begeeft zich op het vlak van zingeving)

Het grote verschil tussen sociale eenzaamheid en existentiële eenzaamheid is dat existentiële eenzaamheid intrinsiek tot het menselijk bestaan behoort en dus niet op te heffen is door middel van sociaal contact of meer sociale bezigheden of vrijwilligerswerk. Het juiste antwoord aan existentieel eenzame mensen is dus niet altijd: ga meer vrijwilligerswerk doen. Het juiste antwoord is misschien eerder: kijk naar je menselijke situatie, naar je angsten en je diepste gevoelens, en kijk jezelf recht aan in de spiegel: accepteer dat je als uniek wezen helemaal alleen bent, maar dat je in je andersheid de levens van anderen diep kunt verrijken.

Filosofische Pratijk Marleen Moors


Dat is een prachtige tekst, Nij. Dank voor het plaatsen. Maar ik wil er toch nog iets aan toevoegen en dat vind ik zelfs, met bevestiging van wat Marleen Moors schrijft, van wezenlijk belang, namelijk dit:
'Vrijheid is aanvaarde eenzaamheid'.
De existentiële eenzaamheid die Marleen Moors zo helder beschrijft, is geen eindstation; de aanvaarding daarvan is een poort naar totale innerlijke vrijheid.
Die vrijheid speelt in de existentie-filosofie een belangrijker rol dan die eenzaamheid. Vandaar dat de existentialist Hans Jonas schreef in zijn boek over de gnostiek (ik heb het al vaker geciteerd) hoezeer daar het vreemdelingschap een belangrijke rol speelt:
'De vreemdeling die zijn vreemdelingschap aanvaardt, zal zich juist daardoor thuis weten in zichzelf. De aanvaarding van het vreemdelingschap is de overwinning op het lot.
Het aanvaarde vreemdelingschap schept de afstand en de vrijheid die nodig is voor waarachtige naastenliefde.”

Hij herkende, als existentialist, in de gnostische teksten dat thema van de existentiële eenzaamheid, maar ook daar niet als eindstation. Zie bijvoorbeeld logion 107 in Thomas over het schaap dat de kudde verlaat.




Dank je Bram. Ja zo zie/ervaar ik het ook.
Ik herken die existentiële eenzaamheid voor een groot deel van mijn leven en dat was geen kleinigheidje, ja ik voelde me hierin een vreemdeling tussen de voor het oog aangepasten.
Met het ouder worden heb ik dat vreemdenlingenschap inderdaad weten te doorstaan en aanvaarden en ja het heeft de afstand geschapen en vrijheid geschapen voor waarachtige naastenliefde.
Ik herhaal hier jouw woorden, omdat het dat voor mij is.
Ik hoop dat de tekst en ook jouwbovenstaande bijdrage voor de velen die hier nog middenin zitten enig licht en zicht en (h)erkenning kan geven.


37
Zijn leerlingen zeiden:
Wanneer zul je je aan ons openbaren?
Wanneer zullen wij je zien?
Jezus zei:
Wanneer je je kleren aflegt zonder schaamte,
en je kleren opneemt en op de grond onder je voeten legt
zoals kleine kinderen, en ze vertrapt,
dan zul je zelf een zoon van de levende zijn
en je zult niet meer vrezen.

Hoe helder en scherpzinnig het essay van Praktijk Marleen Moors over existentiële eenzaamheid op het eerste oog ook lijkt, haar woorden en categoriseringen verduisteren en vertroebelen tegelijkertijd het oog van de lezer.
Haar mooi gekozen woorden versluieren als dampende mist het weidse uitzicht en vernauwen de open werkelijkheid tot slechts één plek : “accepteer dat je als uniek wezen helemaal alleen bent, maar dat je in je andersheid de levens van anderen diep kunt verrijken.”

Haar woorden klampen aan, slorpen als dampende damp de adem van het EIGEN ZIJN op.

Benauwend.
Beklemmend.
Verstikkend.

Machteloos.

Uitzichtloos.


Laat je die woorden niet aanklampen, niet aankleven.
Laat ze je niet besmetten.
Laat je niet vangen in een web van mooie woorden, van spinsels en windsels over eenzaamheid.
Laat je net als Remy niet betoveren door verhalen over helemaal "Alleen op de wereld" te zijn.

Laat je niet remmen, niet overrompelen door woorden en verhalen.
Treuzel niet, en breek door ze heen.
Ont-luister ze.

Duw en stoot de woorden van je af.
De termen, de begrippen, de categorieën, de concepten, langzaam maar onverbiddelijk afstoten, afduwen, verder en verder afduwen en afstoten.

Gooi ze als klamme lappen van je af.
Vertrap ze.
Verbrand ze.

Verteer ze.
Verlaat ze.
Draai en keer je uit ze om.
Richt je op. Strek je uit. Stap uit ze weg.

Hoe verder je wegloopt van de woorden, hoe dichterbij de werkelijkheid je nadert.
En hoe weidser de werkelijkheid zich voor je uitspreidt, zich opent.

Je zal zien, steeds sneller wordt je loop, steeds lichter, steeds luchtiger, steeds vrijer.
Dansend kom je aan.
Geen enkele afstand hoeft meer overbrugd.
Alle grenzen zijn plotsklaps foetsie.

Je plonst in de eenheid van het leven.
Bent doorgedrongen tot de unieke wortels van je eigen wezen.
Tot het centrum van je eigen bestaan.

Het zelf omarmt het zijn.
Het zijn doorstroomt het zelf.

Stromend verstrengeld.
Innigste innerlijkheid.

Vanzelfsprekende lotsverbondenheid.
Met jezelf, met alles en met iedereen.

Dan hoef je met je andersheid ook niet meer de vreemdeling uit te hangen naar jezelf noch naar anderen.
Of de andersheid en uniciteit van anderen als vreemd en bevreemdend te ervaren.

Ook de roeping en edele opdracht om de levens van anderen diep te verrijken door ze te fêteren op existentiële eenzaamheid, op contactloosheid, op vreemd zijn, op anders dan de anderen zijn, vervalt dan direct.
Als sneeuw voor de zon.

Ik las eens op internet een uitspraak van Anthony de Mello die ik niet ben vergeten. Me steeds blijf herinneren:
“Loneliness is not cured by human company. Loneliness is cured by contact with reality. “

Daar ben ik het volmondig en roerend mee eens.

Eenzaamheid los je niet op met geven, noch met nemen, noch met krijgen.
Ook niet met achtervolgen of navolgen van anderen.

Maar met opstappen uit psychologische, filosofische en mystieke duisternis.
Met kiezen voor realistische helderheid.
Met overgave aan de blote hele werkelijkheid.

Met realiseren.

Met scheppen.

Met ruimte ipv benauwende windsels en paradoxale spinsels.

Met opstaan en luisteren naar je eigen unieke wortels.


Die wortels kan niemand voor jou onthullen.
Daar helpt geen goeroe, geen priester, geen god, geen lieve moedertje je aan.
Die mag en moet je zelf ont-dekken, die mag je zelf tot klinken brengen.

Je hoeft je er alleen maar voor open te stellen.
Je hoeft alleen maar je oren te spitsen en tegelijkertijd ontvankelijk te zijn voor wat je hoort.
Je hoeft aleen maar op te houden met je te verzetten tegen wat je te horen krijgt.
Je hoeft je er alleen maar voor te openen, receptief te zijn.
Overgave.

Wie oren heeft die hore!

Dan hoor je het plotsklaps overal.
Dan hoor jíj hetzelfde zijn rinkelen in alles en in iedereen.

Dan valt er niks meer te geven of te krijgen.
Dan stroom je moeiteloos over en stroomt alles tegelijkertijd, in één en dezelfde beweging, weer in je terug.

Dit levende stromende water, staat iedereen ter beschikking.
Gratis en voor niks.
Overal.
Altijd.
Nooit niet.

Dít levende water is de ware cure, de werkelijke care en remedie tegen existentiële eenzaamheid van jezelf en die van zogenaamde anderen.

Of in de woorden van Thomas, logion 58:

“Zalig is de mens die heeft geleden
en het leven gevonden.”


Dag Bram,

Ik heb zojuist het een en ander gewijzigd, aangescherpt, aangevuld.
Gewoon omdat ik daar nou eens zin in had. Om hier op je forum te zeggen, te schrijven en te lezen wat ik vind. Om zelf stelling te nemen, te gaan staan!
De vorige versie is hiermee komen te vervallen. Kan wat mij betreft gewist.
Maar dat laat ik aan jou Bram, als moderator, beheerder en eigenaar van je website.

Ook de lezer staat het vrij.
The author brings the words.
The reader the meaning.

Hier is mijn verse versie:

37
Zijn leerlingen zeiden:
Wanneer zul je je aan ons openbaren?
Wanneer zullen wij je zien?
Jezus zei:
Wanneer je je kleren aflegt zonder schaamte,
en je kleren opneemt en op de grond onder je voeten legt
zoals kleine kinderen, en ze vertrapt,
dan zul je zelf een zoon van de levende zijn
en je zult niet meer vrezen.

Hoe helder en scherpzinnig het essay van Praktijk Marleen Moors over existentiële eenzaamheid op het eerste oog ook lijkt, haar woorden en categorisering verduisteren en vertroebelen tegelijkertijd het oog van de lezer.
Haar mooi gekozen woorden versluieren als dampende mist het weidse uitzicht en vernauwen de open werkelijkheid tot slechts één plek : “accepteer dat je als uniek wezen helemaal alleen bent, maar dat je in je andersheid de levens van anderen diep kunt verrijken.”

Haar woorden klampen aan, slorpen als dampende damp de adem, de bron van
het EIGEN ZIJN op.

Benauwend.
Beklemmend.
Verstikkend.

Machteloos.
Hopeloos.
Doods.

Uitzichtloos.
Uitzichtloos lijden.

Waarom accepteren dat je helemaal alleen bent, terwijl er zoveel te genieten,
valt?
Zo voor je voeten.
Zo voor het oprapen.
Waarom accepteren dat je helemaal alleen bent terwijl er zoveel levende anderen op de wereld zijn?

Waarom zou je jezelf en anderen de levende liefde ontzeggen?
Je zou wel gek zijn als je je dat liet zeggen en ontzeggen.

Laat je die woorden niet aanklampen, niet aankleven.
Laat ze je niet besmetten.
Laat je niet vangen in een web van mooie woorden, van spinsels en windsels over eenzaamheid.
Laat je net als Remy niet betoveren door verhalen over helemaal "Alleen op de wereld" te zijn. Als "Poor Little Me".


Laat je niet remmen, niet overrompelen door woorden en verhalen.
Treuzel niet, en breek door ze heen.
Ont-luister ze.

Duw en stoot de woorden van je af.
De termen, de begrippen, de categorieën, de concepten, langzaam maar onverbiddelijk afstoten, afduwen, verder en verder afduwen en afstoten.

Gooi ze als klamme lappen van je af.
Vertrap ze.
Verbrand ze.

Verteer ze.
Verlaat ze.
Draai je, wend je, wrik je, keer je om.
Keer om.
Richt je op. Strek je uit. Stap uit ze weg.
Ommekeer.
Transformatie.

Hoe verder je wegloopt van de woorden, hoe van dichterbij de werkelijkheid je nadert.
En hoe weidser de werkelijkheid zich voor je uitspreidt, zich opent.

Je zal zien, steeds sneller wordt je loop, steeds lichter, steeds luchtiger, steeds vrijer.
Dansend kom je aan.
Geen enkele afstand hoeft meer overbrugd.
Alle grenzen zijn foetsie.

Je plonst in de eenheid van het leven.
Bent doorgedrongen tot de unieke wortels van je eigen wezen.
Tot het centrum van je eigen bestaan.

Het zelf omarmt het zijn.
Het zijn doorstroomt het zelf.

Stromend verstrengeld.
Innigste innerlijkheid.

Vanzelfsprekende lotsverbondenheid.
Met jezelf, met alles en met iedereen.

Levendig levende liefde.
Absolute overvloed.
Rijkdom als van een koning & koningin.
Koninklijke WERKELIJKHEID.

Dan hoef je met je andersheid ook niet meer de vreemdeling uit te hangen naar jezelf noch naar anderen.
Of de andersheid en uniciteit van anderen als vreemd en bevreemdend te ervaren.

Ook de roeping en edele opdracht om de levens van anderen diep te verrijken door ze te fêteren op je eenzaamheid, op contactloosheid, op wezenloosheid, op vreemd zijn, op een vreemde zijn, vervalt dan direct.
Als sneeuw voor de zon.


Ik las eens op internet een uitspraak van Anthony de Mello die ik niet ben vergeten. Me steeds blijf herinneren:
“Loneliness is not cured by human company. Loneliness is cured by contact with reality. “

Daar ben ik het volmondig en roerend mee eens.

Eenzaamheid los je niet op met geven, noch met nemen, noch met krijgen.
Ook niet met achtervolgen of navolgen van anderen.
Ook niet met charitas.

Maar met opstappen uit eigen en andermans psychologische, filosofische en mystieke duisternis.
Met kiezen voor realistische helderheid.
Met overgave aan en ontvangen van de blote hele werkelijkheid.

Met realiseren.

Met scheppen.

Met ruimte i.p.v. benauwende windsels en spinsels en slaafse ketens, karma's en kettingen.

Met opstaan en luisteren naar je eigen unieke wortels.


Die wortels kan niemand voor jou onthullen.
Daar helpt geen goeroe, geen priester, geen god, geen lieve moedertje je aan.
Die mag en moet je zelf ont-dekken, die mag je zelf tot klinken, tot leven brengen.

Je hoeft je er alleen maar voor open te stellen.
Je hoeft alleen maar je oren te spitsen en tegelijkertijd ontvankelijk te zijn voor wat je hoort.
Je hoeft alleen maar op te houden met je te verzetten tegen wat je te horen krijgt.
Je hoeft je alleen maar te openen, receptief te zijn voor wat uit de diepte steeds weer opnieuw en als nieuw en fris opstijgt en rinkelt en tintelt en trilt en schudt.

Het toe te laten.
Toe te staan.
Het te ONTVANGEN.

Overgave.

Zet je eigen oren dus steeds weer opnieuw en wijd open om het nieuwe te horen!

Dan hoor je het plotsklaps overal.
Dan hoor jíj hetzelfde zijn, dan hoor je dezelfde levendigheid rinkelen in alles en in iedereen.

Dan valt er niks meer te geven of te krijgen.
Dan stromen jij & je naasten moeiteloos over en stroomt alles tegelijkertijd, in één en dezelfde beweging, weer in jou en ook in je naasten terug.

Dit levende stromende water, staat iedereen ter beschikking.
Gratis en voor niks.
Overal.
Altijd.
Nooit niet.
Moeiteloos.

Dít levende water is de werkelijke cure, de koninklijke care en remedie tegen existentiële eenzaamheid.
Eenzaamheid van jezelf en die van andere naasten.

Wees allereerst zelf je allernaaste naaste.
Spring in je eigen oorsprong, je eigen unieke wortels.
Schiet wortel in je eigen grond.
En durf je eigen unieke constitutie te zijn.
Belichaam je hele lichaam.
Woon ruim in je lichaam, maak je eigen lichaam tot je thuis.
Kom aanwezig in je lichaam.

Dan verrijk je vanzelf, en gratis en voor niks, de levens van vele anderen.
En geef je de ander ‘houvast’ en vertrouwen in zijn anders-zijn.
Jouw wortels en die van iedere ander wortelen immers in dezelfde grond.
Jouw grond = mijn grond.
Oergrond.

Dat is levende lotsverbondenheid.
Dat is je verbinden met je eigen lot, je eigen lichaam en dat van anderen.
Dat is je verbinden met Existentie, met
existentiële eenzaamheid.

Dat ís zingeving.

Lijden alleen dient nergens toe.
Lijden heeft geen enkele zin als daar geen opstanding uit volgt, op volgt.

Het Leven heeft het laatste woord.
Zolang je leeft is het leven sterker dan de dood. Durf daarop te vertrouwen.

Liefde is in het levende leven, niet in de doodse dood.

“Zalig is de mens die heeft geleden
en het leven gevonden.”

Thomas, logion 58

„Het geheim van de wereld is het zichtbare/niet het onzichtbare.”
Oscar Wilde



Martha@
Haar mooi gekozen woorden versluieren als dampende mist het weidse uitzicht en vernauwen de open werkelijkheid tot slechts één plek : “accepteer dat je als uniek wezen helemaal alleen bent, maar dat je in je andersheid de levens van anderen diep kunt verrijken.”

Haar woorden klampen aan, slorpen als dampende damp de adem, de bron van
het EIGEN ZIJN op.

Benauwend.
Beklemmend.
Verstikkend.

Machteloos.
Hopeloos.
Doods.

Uitzichtloos.
Uitzichtloos lijden.

Waarom accepteren dat je helemaal alleen bent, terwijl er zoveel te genieten,
valt?
Zo voor je voeten.
Zo voor het oprapen.
Waarom accepteren dat je helemaal alleen bent terwijl er zoveel levende anderen op de wereld zijn?

Waarom zou je jezelf en anderen de levende liefde ontzeggen?
Je zou wel gek zijn als je je dat liet zeggen en ontzeggen.

dag Martha

Verbazing is er als ik je lees.
Wat je hier schrijft/vindt ontgaat me.
Ik herken me hier niet in.
Ik laat me bv in het geheel geen liefde ontzeggen, sterker nog ik kan me geen liefde ontzeggen, mijn essentie is liefde.
Stilte en alleen zijn is wezenlijk voor me zoals ook het in relatie staan met dat wat is en oog hebben voor wat niet is.




Inspirerende woorden en gedachten.
Mooi dat er zo helder onderscheid gemaakt word tussen sociale eenzaamheid en existentiële eenzaamheid.
Toch doet het me ergens ook denken aan wat Lao tse gezegd zou hebben: "zij die het weten zeggen het niet, zij die het zeggen weten het niet".
Teilhard de Chardin zou iets dergelijks mogelijk ook gezegd kunnen hebben.

Heel mooi vond ik wat er in het Thomas evangelie geschreven stond: "maak de twee in jezelf één, zodat de vrouw geen vrouw meer is en de man geen man (meer is)"
BB


Reageer

Alle velden zijn verplicht. Je moet een geldig e-mailadres invullen.
Je e-mailadres is niet zichtbaar op de site.
Om spam te voorkomen wordt een bericht met http:// geblokkeerd.

Naam:
E-mail:
Reactie:
 

Plaats zelf een nieuw bericht.