De Herberg

Gij zult u geen gesneden beeld maken.....

    door Baudolino, 05/11/2012 11:36. #43511. 17 reacties, laatste

Afgelopen zaterdag werd ik, de Trouw lezend, getroffen door het volgende gebod uit de canonieke bijbel:

(Exodus 20:4) Gij zult u geen gesneden beeld, noch enige gelijkenis maken, van hetgeen boven in den hemel is, noch van hetgeen onder op de aarde is, noch van hetgeen in de wateren onder de aarde is.

Ik meen dat dit gebod vaak wordt geassocieerd met het gouden kalf, afgoderij. In een gnostiek licht kom ik tot een vergelijking die in een eerder draadje deze week boven kwam drijven: het brein probeert constant een stromende rivier te bevriezen, waardoor een model van de werkelijkheid ontstaat dat nooit zal overeenkomen met die werkelijkheid. In dat licht zou dit een advies kunnen zijn tot overgave aan de werkelijkheid. Vooral ook omdat het niet zozeer specifiek lijkt te gaan over een soort deïteit, maar eigenlijk over alles.


Ik heb zojuist elders een verhaal van Sartre geplaatst, maar ik herhaal het hier toch nog maar eens, omdat het ook relevant is voor het bovenstaande bericht van Baudolino.

De filosoof Sartre vertelde hoe in de tweede wereldoorlog een Duitse SS-er ontspannen over de gang van een gevangenis loopt, gezellig pratend met een collega SS-er. Hij is op weg naar een cel om daar een Franse verzetsstrijder te verhoren. Als hij de deur van de cel opent ziet hij daar een menselijk wrak zitten, al eerder gemarteld en in elkaar geslagen.
Sartre beschrijft prachtig hoe in dat ene korte moment, staand in de deuropening, nog ontspannen, ongewapend, er medelijden met die medemens in hem opwelt. Dat gebeurt aan hem, letterlijk onverhoeds.
Maar dan bedenkt hij meteen weer wie hij is, een overtuigde SS-er, en dat die mens tegenover hem 'de vijand' is. Hij stapt dus terug in zijn ideologie, die hij even had losgelaten, met een zelfbeeld en een beeld van die medemens. Dat staat hem toe, verplicht hem zelfs, om die medemens weer te martelen.
Sartre maakt daarmee het onderscheid duidelijk tussen het handelen vanuit bedenksels en de bewogenheid van het hart. Hij concludeert: je hebt een ideologie nodig om een beul te kunnen zijn.
Zonder ideologie is elk mens een medemens.
Zonder de bedenksels van een ideologie is er de vanzelfsprekende medemenselijkheid.
Medemenselijkheid gebeurt en is geen oordeel.
Dat die Duitser zichzelf ziet als SS-er en de medemens als vijand, dat zijn oordelen. Die oordelen zijn bedenksels, mentale concepten. En daarop slaat, wat mij betreft: 'gij zult niet oordelen.'

Als van Jezus wordt verteld dat hij mens geworden is, dan betekent dat voor mij dat hij alle mentale concepten over zichzelf en zijn medemensen heeft losgelaten. Hij is teruggekeerd naar zijn oorspronkelijke menszijn, naar het kind van zeven dagen in hemzelf (logion 4). En dan is naastenliefde een vanzelfsprekendheid. Want als kind van zeven dagen, in je oorspronkelijke menszijn, ben je een kind van God, althans van de God van liefde waarover Jezus spreekt.

Wat is dan de relevantie met de geciteerde tekst van Baudolino?
In de Joodse traditie is het verbod op het maken van gesneden beelden gewoonlijk letterlijk verstaan. Het gouden kalf is daar een voorbeeld van, als verteld wordt hoe Jahweh een paar duizend Joden in een ravijn laat storten omdat ze een beeld hebben aanbeden.
In de gnostiek geldt dat niet voor beelden van goud of marmer, of van verf op doek, maar voor mentale concepten, precies zoals Sartre dat uitlegt in zijn voorbeeld.
De SS-er heeft een gesneden beeld gemaakt van hemzelf en van zijn Franse medemens als mentaal, ideologisch concept, met alle gevolgen van dien. Hij houdt die beelden voor letterlijk waar; dat is zijn geloof.

Het is die letterlijkheid die ook in het Oude Testament rechtvaardigt dat een paar duizend mensen van Jahweh de doodstraf krijgen, zoals ook de letterlijkheid voor de Duitse beul het martelen rechtvaardigt.


@Die oordelen zijn bedenksels, mentale concepten. En daarop slaat, wat mij betreft: 'gij zult niet oordelen.'

Dank je voor jouw heldere uitleg hierover.


Lees ook de toelichting bij logion 112, waar Jezus zegt tegen Maria Magdalena: 'Houd me niet vast'.


Hallo allemaal,
Interessante gedachtenwisseling die jullie hier voeren.Het herinnert me aan een reactie die ik enige tijd geleden plaatste in de rubriek aangeraakt waarin ik een visioen/gewaarwording of wat dan ook beschreef die ik eens had.
Ik zat toen ook over het onderwerp te denken waar jullie het over hebben en kwam ook tot de conclusie dat iedere poging om jezus/god of hoe je het ook wilt noemen tastbaar te krijgen de beleving alleen maar verstoort.Op het moment dat ik dit besefte zag ik een goudkleurig licht wat alles in een gouden gloed zette en het was alsof het dwars door me heen ging.Sindsdien is er een onbezorgdheid over me heen gekomen die mijn dagelijkse beslommeringen relativeert en me een soort zelfvertrouwen geeft om het leven te ervaren zoals het is en daar ook de mooie kanten van te zien en te ervaren.
Steeds als ik geschriften over dit onderwerp lees op met name deze site stel ik vast dat die verwijzen naar de beleving die ik had.(zonder de pretentie te hebben dat ik de wijsheid in pacht heb overigens)
Zou ik iets ontdekt hebben?Wat denken jullie?
Met veel waardering voor jullie bijdragen groet ik,

Paul


Nogmaals hallo aan allen,
In mijn enthousiasme was ik helemaal vergeten om in te gaan op jullie kijk op dit onderwerp.
Baudolino:Ik denk dat je de spijker op zijn kop slaat,de menselijke geest is te beperkt om het al",de gnosis of hoe je het ook wilt noemen helemaal te bevatten.Het is de kunst om dit niet te willen en dan datgene te ervaren waarnaar je op zoek was,
Bram:Steeds weer weet je me te boeien met je bijdragen.Een schitterende uitleg over jouw kijk op dit onderwerp.
Zou het verhaal dat jezus mens werd ook uitgelegd kunnen worden als een manier om de gnosis voor de gewone sterveling tastbaar te maken,dat hij als voorbeeld dient hoe de mens de gnosis kan beleven en ten goede aan kan wenden maar ook dat dit de nodige moeilijkheden met zich mee brengt?Bijvoorbeeld verraden worden ,veroordeeld,gegeseld en gekruisigd maar ondanks dit alles tot het koninkrijk gods opstijgen?
Tot slot nog een anekdote die ik onlangs las in een artikel over Ray Manzarek,de toetsenist van de rockband the Doors.Het ging over de vraag of ze in israel op wilden treden en of ze hier geen partij mee kozen voor een van de strijdende partijen.Hierop antwoordde Ray dat de mensen in het middenoosten hun heilige boeken weg zouden moeten gooien en er beter aan deden om te leren van elkaar te houden.Dit zouden mijn woorden kunnen zijn.Het sluit helemaal aan bij dit onderwerp.I just love this guy.
Groeten,
Paul


Dag Paul,
Wat een mooie ervaring beschrijf je!
Of je iets ontdekt hebt? Nou, jazeker. Namelijk dat je Jezus of God of gnosis niet in begrippen kunt vangen. Maar ook dat zou alleen maar een gedachte kunnen zijn. Bij jou was het, zoals dat heet, een gerealiseerd inzicht.
Mooi ook hoe je beschrijft wat de gevolgen daarvan waren: die onbezordheid en je relativeringsvermogen.
En dan je vraag over Jezus in een volgend bericht. Als die uitleg voor jou van betekenis is, dan is die uitleg voor jou van betekenis. Zo kun jij dat kennelijk zien. Niks mis mee.

Feiten liggen vast, de betekenissen die je aan feiten geeft behoren tot het creatieve domein van de zingeving.
Dat is het mooie van jouw gerealiseerde inzicht. Als je echt loslaat dat het wezenlijke niet vast te leggen is in eeuwige en onveranderlijke waarheden, ontstaat er als vanzelf een oneindige ruimte aan zingeving. Zingeving bestaat uit het toekennen van betekenis aan feiten. Maar betekenis is nooit 'waar'. Het is een vrije toekenning, een persoonlijke daad.

Die oneindige ruimte aan zingeving is niet leeg. Er zit een innerlijke kwaliteit in die weliswaar niet te vatten is maar die wel aanwezig is. Het heeft te maken met zijn en verbondenheid, niet te vatten met het brein, maar wel te ervaren. Omdat het er gewoon is, in die openheid, hoef je er ook geen ideeën over te hebben. Het manifesteert zichzelf wel, in de bewogenheid van het hart, in het hier en nu.

Wat je anekdote over Ray Manzarek betreft: diens oproep geldt niet alleen voor het Midden-Oosten.


Wat betreft het verhaal over Ray Manzarek vond ik op het internet de quote van Ray.
Daar staat “Christians and Muslims and Jews should put away their religious books and just love each other ...".
Dus Bram wordt deels op zijn wensen bediend door het voor christenen, moslims en joden van toepassing te laten zijn. Maar wat mij betreft geld het voor alle heilige boeken om het woord heilig daarvan te schrappen. Vaak betekent heilig in de samenhang met deze bijzondere boeken dat deze van een buitenaardse/bovenaardse God afkomstig zijn en worden ze daardoor onaantastbaar. Daarmee wordt elke menselijke interpretatie en discussie over de waarlijke inhoud bij voorbaat doodgeslagen. Dogmatici gaan er mee aan de haal om anderen te onderdrukken.

Jan.


@Daar staat “Christians and Muslims and Jews should put away their religious books and just love each other ...".

Hallo Jan, schaar je daar ook het Thomas Evangelie onder?


Ha ha, Yvonne, That's what we call a...tricky...question.... Als je ja zegt, ben je dan oprecht die beeldenstormende Gnosticus? Of spoel je het kind weg met het badwater...;-)


Hoi Baudolino, de vraag is aan Jan.

Ik kan je wel verklappen dat ik geen gnosticus of beeldenstormer ben, I am just me. Het opplakken van etiketten maakt je nl. blind, zo zie je me niet zoals ik ben.

Trouwens het badwater heeft zijn dienst gedaan, het is nu vuil en kan weggegooid worden. :-)
Het kind is gered, zegt Jezus niet; je zult worden als een kind?


Weet ik, sorry dat ik inbrak. Ik kon het even niet laten..;-)


Geeft niets, Baudolino,
zoals Jezus tegen Maria Magdalena zegt: noli me tangere, houdt me niet vast,
zou het m.i. de bedoeling zijn om je aan geen enkele waarheid vast te houden, je nergens aan vast te klampen, dus ook niet aan Thomas.
Om elk dogma, en elk beeld te kruisigen, dat we hem dan pas werkelijk vinden in onszelf?

Het is volgens mij niet de bedoeling om een gnosticus te worden, maar een Mens.


Hoi Yvonne, ik ga me niet voorstaan tot enig isme te behoren. Maar ik vind in elk boekje wel inspiratie. Van mij mag het allemaal blijven......


zo zie ik dat ook Baudolino.
Ieder mens IS zijn eigen waarheid.


@; Het is volgens mij niet de bedoeling om een gnosticus te worden, maar een Mens.

:) Fijn Yvonne, een verlossend woord!
Thanks!


Hallo Yvonne #43541
Wat mij betreft mogen alle boeken en verhalen bestaan en mag ieder ze lezen en zelf interpreteren.
Maar boeken heilig verklaren en gebruiken om kerkelijke (machts-)instituten op te baseren stuit me tegen de borst. Dat leidt tot onvrijheid, onderdrukking en allerlei ellende. Vaak zijn de oorspronkelijke teksten in het verleden nogal eens gemanipuleerd door de machthebbers om hun eigen belangen en ideeën te dienen. Voor zover ik weet is het Thomas evangelie nog niet als zodanig misbruikt. Hoe het nl ook kan wordt met name op deze website gedemonstreerd door een open discussie en hele warme en respectvolle bijdragen. Wat een iedere er verder mee doet is zijn/haar zaak. Niemand wordt een mening opgedrongen.

Met warme groet,

Jan


Dank je voor jouw antwoord Jan.

Ik vind het Thomas Evangelie op zich ook niet dogmatisch en ook verklaar ik het niet heilig. Ik zie het meer als een spirituele gids, stapstenen die je dienen op je spirituele reis.

Fijn dat je de website en discussies hier als open, warm en respectvol ervaart,

Warme groet terug,


Reageer

Alle velden zijn verplicht. Je moet een geldig e-mailadres invullen.
Je e-mailadres is niet zichtbaar op de site.
Om spam te voorkomen wordt een bericht met http:// geblokkeerd.

Naam:
E-mail:
Reactie:
 

Plaats zelf een nieuw bericht.