Bramhartigheden

Voorbij de beelden, de mystiek van Johannes van het Kruis

    door Bram, 02/06/2008 09:55. #25102. 0 reacties, laatste

De mysticus Johannes van het Kruis (Juan de la Cruz 1542 1591) was aanvankelijk een heel fanatiek en zeer fundamentalistisch baasje Als carmeliet wreef hij zijn medebroeders onder de neus dat ze zich niet meer aan de oorspronkelijke orderegels hielden. Ze droegen immers schoenen, terwijl carmelieten volens Johannes ongeschoeid dienden te lopen, in navolging van Jezus. En er waren ook nog vele andere zaken waarover hij hen kapittelde.
Dat namen ze hem niet in dank af. Op een dag hebben ze hem opgepakt en opgesloten in een kleine donkere cel ergens in een verlaten klooster.
Bij elke maaltijd van de kloosterlingen moest Johannes met ontbloot bovenlijf geknield naast de deur van de eetzaal gaan zitten. Elke monnik die binnenkwam werd geacht hem driemaal met een gesel te slaan.

Na negen maanden geraakt Johannes in geloofstwijfel.
Maar in die verbijstering, die hij later vaak zal omschrijven als 'de donkere nacht van de ziel' overkomt hem iets indrukwekkends. In de christelijke beeldtaal die hem eigen is beschrijft hij dat als de eenwording met God, en dan vaak in de vorm van de eenwording van twee geliefden, de menselijke ziel en God.
Beroemd is ook zijn uitspraak: "In de donkere nacht van de ziel was er alleen nog het licht dat in mijn binnenste scheen."

Deze 'leegwording' van alle begrippen die Johannes door zijn medebroeders nogal hardhandig en niet helemaal zo bedoeld werd onderwezen, speelt een belangrijke rol in de christelijke mystiek. Het is de ont-beelding van de religieuze ervaring.
Die leegwording van beelden is ook zo ongeveer het fundament van het boeddhisme.

En ook in het Thomas-evangelie speelt dat een belangrijke rol. Zie:
Het beeld is niet de werkelijkheid zelf 40
Dat waar het om gaat, is voorbij alle beelden 45
Onvermijdelijk verlies van godsbeelden 83
De winst van het verlies van beelden 84
Het beeld dat ze van Jezus willen maken 91
De vrouw draagt op haar rug een kruik vol met beelden 97
Maar het verleden bestaat alleen nog in je eigen verbeelding 101

Jammer genoeg is het inzicht in het mystieke proces van leegwording van begrippen in de christelijke traditie terecht gekomen in de vorm van verplichte zelfvernedering. (Mea culpa, de mens is onbewaam tot enig goed, enzovoort.) Maar dat is geen leegwording, dat is het verplichte geloof in een vernederend beeld van de mens. Dat is zelfs het tegendeel van leegwording.

Dat is om twee reden heel triest. Niet alleen slaat het de mystieke plank mis - het deugt niet als entree tot het mystieke pad - deze door de kerken geïnstitutionaliseerde vorm van zelfvernedering heeft ook onnoemelijk veel leed veroorzaakt. En als dan op het forum van deze website op plechtige wijze opnieuw opgeroepen wordt tot zelfvernedering, vermomd als spiritueel inzicht, ja, dan sta ik mijzelf toe mijn verontwaardiging daarover helder en onverbloemd te uiten. Niet eens zozeer omdat het niet deugt als entree tot het mystieke pad, maar omdat ik al teveel leed heb aangehoord dat daardoor veroorzaakt werd.


Er zijn nog geen reacties geplaatst.

Reageer

Alle velden zijn verplicht. Je moet een geldig e-mailadres invullen.
Je e-mailadres is niet zichtbaar op de site.
Om spam te voorkomen wordt een bericht met http:// geblokkeerd.

Naam:
E-mail:
Reactie: