Bramhartigheden

Zelf, zelfloosheid en zelfrealisatie

    door Bram, 29/11/2010 14:39. #39632. 5 reacties, laatste

In mijn toelichting bij de proloog van het Thomas-evangelie noem ik twee naturen van de mens: de persoonlijke natuur en de Christus-natuur.
Dat zijn traditionele namen voor twee verschillende bewustzijnstoestanden. Je zou ze dus ook heel anders kunnen noemen; de naam doet er eigenlijk niet toe. Hoe je ze ook noemt, deze namen verwijzen naar universeel menselijke ervaringen.
Je kunt jezelf ervaren als een ‘ik’ dat geheel gedefinieerd wordt door je bestaan tussen geboorte en dood. Die zelfervaring is gekoppeld aan je lichamelijke en daarmee ook tijdelijke bestaan. Dat is, in de benoeming van het Thomas-evangelie, de ervaring van je persoonlijke natuur, of, met ander woorden, je persoonlijke ik. Met dat persoonlijke ik ben je deel van je sociale omgeving, bijvoorbeeld als Bram Moerland, geboren daar, zo oud, man, schrijver van boeken over gnostiek, enzovoort.
Alle mystieke tradities vermelden echter ook een andere ervaring van het eigen bestaan. Ze beschrijven een bewustzijnstoestand waarin alles als één wordt ervaren. In die ervaring valt je eigen bestaan geheel samen met al-wat-is.
Alle mystieke tradities beschrijven de kenmerken van die eenheidservaring vanuit begrippen die deel zijn van hun eigen cultuur. Dat kan ook niet anders, want de ervaring zelf is voorbij alle begrippen, alle namen, alle woorden. Als je daarover wilt spreken, kun je dat niet anders dan in de taal en de begrippen van je eigen cultuur.
Maar de overeenkomsten zijn desondanks helder.
Meest kenmerkend is dat je persoonlijke ik, je ik als deel van je sociale omgeving daarin volkomen oplost. Het is er gewoon niet meer. Vanuit het sociale perspectief is het een ik-loze ervaring.
Er zijn andere kenmerken van die eenheidservaring. De boeddhist Han de Wit noemt dat ‘fundamentele goedheid’. Het hindoeïsme noemt het ‘gelukzaligheid.’ In de westerse mystiek wordt alomvattende liefde gewoonlijk vermeld als een wezenlijk kenmerk van die ervaring, niet liefde als een idee, maar als een vanzelfsprekend kenmerk van al-wat-is waar je dan ook met je eigen bestaan deel van bent en waarvan niets is buitengesloten.
De mystieke eenheidservaring, hoe je die ook beschrijft, is van een probleemloze zaligheid. Er is echter ook nog een ander kenmerk dat in de verslagen van die ervaring steeds terugkeert, namelijk: ‘dit is het’. Er is een onmiskenbaar besef dat deze fundamentele goedheid, deze gelukzaligheid, deze liefde, de grond van het bestaan is, ook van het eigen bestaan. Dat alles is ook ‘ik’ maar dan wel een heel ander ik dan dat van het persoonlijk bestaan. Die ervaring is prachtig tot expressie gebracht door Jan Luyken (1649-1712) in een van zijn gedichten:

Ick meende oock de Godheyt woonde verre,
In eenen troon, hoogh boven maen en sterre,
En heften menighmaal myn oogh,
Met diep versuchten naer om hoogh;
Maer toen ghy u beliefden t’openbaren,
Toen sagh ick niets van boven nedervaren;
Maer in den grondt van myn gemoet,
Daer wiert het lieflyck ende soet
Daer quamt ghy uyt der diepten uytwaerts dringen.
En, als een bron, myn dortstigh hart bespringen,
Soo dat ick u, ô Godt! bevondt,
te zyn den grondt van mynen grondt.

De terugkeer uit die bewustzijnstoestand van probleemloze zaligheid naar de ervaring van de werkelijkheid van alledag kan als een grote schok beleefd worden. Het contrast tussen de gelukzalige eenheidservaring enerzijds en de werkelijkheid van alledag anderzijds kan als bitter en schrijnend ervaren worden. Je kunt ervan geraken in een toestand van lichamelijke onbekwaamheid en geestelijke verlamming, uitmondend in een weemoedig doodsverlangen. Je wilt alleen nog maar terug naar de verrukking van die alomvattende goedheid en liefde. Je wilt sterven aan dit armzalige ik waarmee je deelneemt aan de wereld. Het leed van de hele wereld kan je overvallen in die terugkeer, samengaand met een schrijnend besef van de eigen onmacht om daar verandering in aan te brengen. Ik meen dat te herkennen in een gedicht van Rabindranath Tagore:

De twee gescheiden oevers
vermengen hun stemmen in een lied
van onpeilbare droefheid.

Daarom begrijp ik ook waarom sommige tradities, zoals het boeddhisme, streven naar egoloosheid als middel tot het verwerven van de staat van verlichting. En ook het verzaken van de wereld, inclusief het lichaam, in de christelijke kloostertraditie kun je verstaan als een expressie van het verlangen permanent te verblijven in die toestand van geestelijke gelukzaligheid waar het alledaagse ik geheel in is opgelost, los van de barre werkelijkheid van alledag.

Maar hoe anders versta ik de oproep van Zarathustra, waarover ik in een vorige Bramhartigheid schreef, en ook die van Jezus, om niet te vluchten uit de wereld, maar om vanuit die allesomvattende liefdeservaring actief werkzaam te zijn in de wereld. In het Thomas-evangelie heet dat 'de twee één maken'.
Het bijzondere daarvan is ook dat je persoonlijke natuur er dan toe doet. Die is niet iets om kwijt te raken, of om op te lossen, of om te doden. Jij, als uniek en eenmalig wezen bent ook begiftigd met talenten om te werken aan de wereld.
Hoe mooi is dan de uitspraak van de God van Zarathustra: “De eenheid met Mij kan alleen verkregen worden door daden van barmhartigheid.”
Hoe mooi is dan ook de uitspraak van Jezus: “Ik ben de weg, de waarheid en het leven’. Dat slaat niet alleen op Jezus, maar op elk van ons. Ons eigen ik, ons persoonlijk bestaan tussen geboorte en dood, ook dat is deel van het Ene. Jij bent zoals jij bent, en ik ben zoals ik ben, en die persoonlijke eigenheid kan het instrument zijn waarmee we in de wereld expressie geven aan het weten van dat andere.
Daarom kies ik als spiritueel pad voor zelfrealisatie in plaats van zelfloosheid. En daarom ook zijn de zelfstappen voor spirituele groei zoals je die op deze website vindt gericht op zelfrealisatie in de praktijk van het leven.


Dank je Bram, je geeft me weer heel veel inzicht. Ik merk dat ik nog steeds weinig kan met de magnitude van de ervaring, het volledig oplossen van het ego in een kosmisch bewustzijn. Onlangs heb ik een boekje van groot theosoof G de Purucker gelezen, "het pad van mededogen". Het begrip "Zelfloosheid" lijkt hier om de twee zinnen terug te keren. Ik kon dat niet goed rijmen met wat ik ervoer als de intentie van dit boek. De gedachte dat het ego als op zichzelf staande entiteit Zieltogend is (als: het mist de inspiratie van de Ziel, en is daardoor beperkt en armzalig) kan ik wél vatten. Het begrip "Zelfherinnering" leg ik uit als het herstellen van de verbinding tussen de ziel en het ego. Een verbinding die verbroken is door de waan van de dag (maya). Door die verbinding ontstaat ook weer een verbinding met de kosmische werkelijkheid. Mijn kortstondige ervaringen van totale eenheid trokken mij niet uit deze wereld, en schakelden ook mijn ego niet uit. Hoewel ik het in eerste instantie als vervreemdend ervoer, was ik met heel mijn wezen aanwezig in het NU. Ik zag wat ik zag zoals het werkelijk was. Ik heb dat ervaren toen ik op een drukke snelweg luisterde naar "Solfeggio" van Arvo Pärt. Dat moge heerlijk profaan klinken, maar modern verkeer zie ik als een prachtige metafoor voor het aardse bestaan. Een hogedrukpan vol illusies over snelheid, schoonheid, kracht en koningsschap. Een file brengt de katharsis, die kan leiden tot inzicht of depressie. Onthechting van de illusie brengt verbinding met de werkelijkheid; Balans in de heilige drieenheid, niet het einde van één van de elementen. Ik vraag mij af in hoeverre het belangwekkend is, dat deze toestand leidt tot gelukzaligheid. Dat streven naar gelukzaligheid heeft ook mij in een niet zo ver verleden verleid tot een zekere breuk met de werkelijkheid. Het pad van de monnik, zoals jij dat omschrijft vertoont daar toch wel enige overeenkomst mee. Ik realiseer me steeds vaker dat ik wachtte op een beloning die er al is: Ik leef, en ik maak contact met alles dat is. Gelukzaligheid is dan een leuk bijproduct.


@De twee gescheiden oevers
vermengen hun stemmen in een lied
van onpeilbare droefheid.

Ach, wat mooi is dat toch!! Ik heb die tekst een aantal jaren aan mijn muur gehangen. Ik kan het niet goed uitleggen waarom, maar het ontroerde me zo.
En toen op een dag heb ik de tekst weggehaald. Alsof ik geen zin meer had om het gevoel te hebben mij in het midden van een rivier te bevinden en beide kanten, beide stemmen te moeten horen.
Ik wilde naar de kant,naar het droge, naar de aarde. En daar hielpen deze melancholieke woorden mij niet meer bij. Ik had ook redenen om een kant te kiezen: ik voelde mij niet goed, had last van allergieen en zat niet lekker in mijn vel.
Ik moest vooruit, kiezen voor vrijheid, niet tussen twee werelden in zweven.
Inmiddels is het ‘tij gekeerd’. Het gaat mij goed en daarmee ben ik in staat om ook anderen te helpen om ‘hun licht niet onder de korenmaat’ te zetten. Het verbazingwekkende was inderdaad dat @” die persoonlijke eigenheid het instrument kan zijn waarmee we in de wereld expressie geven aan het weten van dat andere”. Door er vandaan te gaan kom je er juist dichterbij….







Heel de kosmos is doorwrocht van spanningsbogen.Dit strekt zich uit van heel klein naar onpeilbaar groot Van subtiele energieen tussen mensen onderling,tot aan de gravitatie krachten die sterren en planeten in hun baan houden .Zonder al deze energievelden zou de schepping niet kunnen bestaan en zou alles bivakkeren in een spanningsloos nul-punt..
De twee oevers van Tagore zou je kunnen beschouwen als een plus en een min-pool.waartussen een bepaalde vorm van spanning heerst.Er is contrast.Naar het midden van de spanningsboog valt het contrast geleidelijk weg en daarmee ook de spanning.In dat midden is er een situatie van elkaar in evenwicht houdende krachten.Net zoals de banen.van sterren en planeten om elkaar heen

Zo zie ik ook een contrast tussen ons dagelijks ik-gebonden sociale leven en de wetenschap van het AL.Het Al dat zich maar heel af en toe bij ons aandient.Hetzij door synchroniciteitsverschijnselen (of betekenisvolle toevallen zoals Jung het noemt)waarbij kosmische symmetrieen zich plotseling bij ons aandienen,Hetzij door plotselinge en ongevraagde momenten van gelukzaligheid waarin alles met alles lijkt samen te vallen en waarin een kortstondig en ook weer verloren gaand inzicht ontstaat in hoe de schepping nou eigenlijk werkt. Een kortstondige aansluiting op de Bron eigenlijk Hetzij door een dergelijke toestand bewust op te roepen in een diepe meditatie.Hetzij door te trachten zichzelf bij voortduring bewust te zijn van het Nu en aanverwante artikelen.

Met alle respect voor alle NU-leraren zie ik deze opstelling meer als middel,als instrument,dan als doel.Het NU, evenals de vele vormen van meditatie zie ik meer als parkeerhaven,als vluchtheuvel,als spanningsloos rustpunt.Wel dus als een effectief middel om even rust te nemen van de dagelijkse sociale maalstroom.

Met al deze kortstondige momenten moet ik het maar doen.Voor al het overige zit ik opgescheept met mijn sociale ik.Echter de spanningsboog tussen dat maatschappelijke ik en het Al is erg groot.Naar mijn idee is dat contrast er niet voor niets.Wanneer het niet nodig was geweest dan had het ook niet bestaan.Hoe scherper het contrast hoe dieper en beklijvender de ervaring.Naar mijn idee is dat wat de schepping van ons wil.Het staan in het leven.Het verstouwen van allerlei soorten ervaringen.Van bitter en zoet.Van licht en donker.Van koud en warm.Om langzaam en met vallen en opstaan een beetje proberen op te schuiven naar het spectrum-midden van die ervaringen.Er iets van te leren.

En daarmee ons trachten te bewegen in de richting van het Al.



heel mooi wat jullie schrijven, en aansluitend aan mijn dagelijkse worsteling, om ECHT te zijn, maar wel echt HIER, niet ergens alleen in een klooster ofzo.
Met als leidraad mijn geraaktheid.

Ik zocht geloof , niet om een atwoord te vinden op de ZIN van het leven, maar om het HOE van het leven, hoe moet ik leven.
Juist dat vind ik hier terug.
De zin is mij nog steeds een groot raadsel en heb ik maar losgelaten..


"De zin is mij nog steeds een groot raadsel en heb ik maar losgelaten.."
Een belangrijke stap Lies die je hebt gezet.

Laat het maar gebeuren, zeker je geraaktheid. Kijk er naar zonder oordeel.
Het werpt een nieuw Licht op je leven.


Reageer

Alle velden zijn verplicht. Je moet een geldig e-mailadres invullen.
Je e-mailadres is niet zichtbaar op de site.
Om spam te voorkomen wordt een bericht met http:// geblokkeerd.

Naam:
E-mail:
Reactie: