Bramhartigheden

Johannes en de ongelovige Thomas, een botsing van visies

    door Bram, 12/07/2013 15:36. #44765. 102 reacties, laatste

Van alle teruggevonden teksten uit de begintijd van het christendom heeft het evangelie van Thomas het meeste opzien gebaard. Het stichtte grote verwarring onder gelovige kerkhistorici. Want in Thomas wordt niet gesproken over de kruisdood van Jezus of zijn opstanding, en al helemaal niet over zijn wederkeer aan het eind der tijden. De eerste reacties na de vondst waren dan ook heftig ontkennend: dit moest een verbastering zijn van latere gnostische ketters - niet serieus te nemen dus.

Maar daarin kwam al snel verandering. Sedert de publicatie van de vertaling in het Engels in 1984 is de vermoedelijke datum van oorsprong van Thomas steeds verder teruggedrongen. En nu wordt zelfs door velen aangenomen, maar nog steeds onder protest van conservatieve christenen, dat de oertekst van Thomas wel eens zou kunnen dateren uit de eerste eeuw, en wellicht zelfs van rond de jaren 50. Als dat zo zou zijn, dat is dat zeker opzienbarend, want dan rijst er gerede twijfel of de teksten die in het Nieuwe Testament zijn opgenomen wel de oorspronkelijke betekenis van Jezus weergeven. Het belang van de datering is dus groot.

Een van de kernvragen daarbij is: wie was Thomas? Is dat dezelfde als ‘de ongelovige Thomas’ die we kennen uit het evangelie van Johannes? Het antwoord daarop is belangrijk, want die vraag gaat samen met een nog wezenlijker vraag: wie was Jezus? En: wat was zijn boodschap?
Thomas en Johannes geven daarop geheel verschillende en zelfs tegengestelde antwoorden. En dat is niet toevallig. Laten we daarom eens wat teksten vergelijken.

Voor Thomas is wezenlijk dat Jezus tegen hem zegt:
Ik ben jouw meester niet. (logion 13)
Johannes laat Jezus daarentegen zeggen:
Jullie zeggen altijd “meester” en “Heer” tegen mij, en terecht, want dat ben ik ook. (Johannes 13)
Dat is meteen al een groot verschil. Want dat gaat om de relatie tussen Jezus en zijn leerlingen. Wat zeggen Thomas en Johannes daarover?

Thomas laat Jezus zeggen:
Wie uit mijn mond drinkt zal aan mij gelijk worden,
en ik aan hem. (logion 108)

Johannes daarentegen maakt Jezus wezensongelijk aan de mens:
Jezus vervolgde: U bent van beneden, ik ben van boven; u hoort bij deze wereld, ik hoor niet bij deze wereld. (Johannes 8:23)

Zowel Thomas als Johannes spreken over ‘het licht’. Volgens Thomas is 'het licht' in elk mens zelf aanwezig en het kan daar alleen daar gevonden worden:
Jezus zei:
Er is licht in een mens van licht,
en zo iemand verlicht de hele wereld.
(logion 24)

En over dat licht in elk mens zegt Thomas ook nog:
Jezus zei: Als je tevoorschijn brengt wat in je is zal dat je redden. (logion 70)
Maar voor Johannes is dat gans anders. Daar is Jezus zelf, en alleen Jezus, het Licht:
Jezus nam opnieuw het woord. Hij zei: Ik ben het licht voor de wereld. Wie mij volgt loopt nooit meer in de duisternis, maar heeft licht dat leven geeft. (Joh 1:12)

Voor Thomas kun je het licht dus in jezelf zoeken. Daar komt geen geloof aan te pas. En je hoeft daar ook niemand voor te volgen.
Voor Johannes is Jezus het Licht, en bestaat de verlossing in het geloof in Jezus. Maar de verlossing waarvan? Voor Johannes is Jezus:
… het lam van God, dat de zonde van de wereld wegneemt. (Johannes 1:29)

Het wezenlijke, overkoepelende verschil is dit: in Thomas is Jezus een rabbi, een wijze leermeester, een mens met de mensen, die zijn medemensen oproept het licht in zichzelf te zoeken.
Maar voor Johannes is Jezus de goddelijke Christus, die met zijn kruisdood plaatsvervangend geboet heeft voor de zonden van de mensen, en dat moet je geloven om als zondig mens van je zonden verlost te kunnen worden. Die zondigheid speelt in Thomas geen enkele rol, die is er zelfs als idee niet in aanwezig.

Thomas waarschuwt op zijn beurt tegen de opvatting van Johannes dat 'het licht' alleen in het goddelijke is. Thomas zegt:
Maar het licht dat in hen is, blijft verborgen in het beeld van het licht van de vader. (logion 83)
Als je het licht buiten jezelf zoekt, in God de Vader of in de vergoddelijkte Jezus, zul je juist daardoor het licht in jezelf verduisteren.

Johannes vertelt dat Jezus, na zijn opstanding, de apostelen zegent en hen uitzendt om het evangelie te verkondigen. Fijntjes vermeldt hij dat Thomas daar niet bij was. De bedoeling is duidelijk: Thomas en zijn volgelingen horen niet bij de apostolische erfopvolging. En in diezelfde tekst wordt Thomas door Johannes als klap op de vuurpijl 'de ongelovige' genoemd. (Johannes 20:19-29).
Rome heeft zijn macht altijd gebaseerd op de apostolische erfopvolging. Rome kon zich daarbij beroepen op deze passage uit Johannes, ook om het evangelie van Thomas buiten te sluiten. Het zal duidelijk zijn dat Rome geen enkel belang had bij de boodschap van Thomas die de mens oproept het licht in zichzelf te zoeken.

De opvatting die nu door veel historici van het vroege christendom wordt gedeeld is dat Thomas eerst was en dat Johannes zich daarna bewust tegen Thomas keert. En daarmee erkent Johannes onbedoeld en zeker ongewild het belang van Thomas. Want daardoor is duidelijk dat Thomas toen al een brontekst moet zijn geweest voor een belangrijke stroming onder de volgelingen van Jezus, belangrijk en invloedrijk genoeg om je er fel tegen te verzetten. En zelfs wordt daardoor verdedigbaar dat Thomas de oorspronkelijke boodschap van Jezus weergeeft en niet Johannes met zijn vergoddelijking van Jezus en zijn vernedering van de mens als een zondig en onbekwaam wezen.

In de zogenaamde synoptische evangeliën van Marcus, Lucas en Mattheüs is Jezus nog gewoon Jezus. Voor zover hij daar verheerlijkt wordt is hij de Messias uit het Oude Testament. Maar ook als Messias is hij nog mens.
Paulus heeft Jezus nooit in levenden lijve ontmoet. Hij schreef zelf dat Jezus aan hem verschenen is in een visioen. Paulus maakte van Jezus 'de Christus'. Die paulinische Christus is volgens Paulus in de mens zelf aanwezig. Dat heeft nog iets gnostisch'.
Johannes gaat een grote en wezenlijke stap verder. Hij maakt Jezus tot de historische verschijning van 'de Christus', dus niet als een innerlijke Christus, maar als een uiterlijke goddelijke verschijning, los van de mens, ver verheven boven de mens, en gans anders. Het is die visie die gewonnen heeft en die is overgeleverd in de kerkelijke instituten, zowel rooms als protestants.
Maar Thomas is terug.


Mooi stuk Bram. Deze week kreeg ik al nadenkend, de volgende inval: een van de grootste dwalingen in het X'dom is het begrip zonde en het daarbij behorende schuldgevoel. Je mocht en durfde niet eens anders denken. De zonde stapelde zich op.
Jouw inzichten geven bevrijding. Dank


Voor mij vullen zij elkaar toch aan.
m.i. Duidt Thomas het licht in ons aan en geeft Johannes de bron van dat licht aan.
Waarom elkaars tegenstander zijn?


Dag Ben, als jij vindt dat ze elkaar aanvullen, dan is dat jouw keus, en die kan ik alleen maar respecteren.
Maar mijn visie is, en die deel ik met heel wat anderen, onder andere Elaine Pagels, dat Johannes zich heel bewust tegen de visie van Thomas keert. Hij sluit hem zelfs ook uit van de apostolische erfopvolging. Dat is toch moeilijk mis te verstaan. Volgens Johannes vullen ze elkaar dus helemaal niet aan.
Maar daar mag dan vervolgens ieder het zijne van vinden.


Komt hier het opvattingsverschil tussen Luther en Calvijn uit naar voren? Of is dat te kort door de bocht?


Ik ga er van uit dat elk 'hart' het anders kan en mag 'zien' en beleven.
Dat maakt het mens-zijn zo boeiend en veelkleurig.
Dat geldt voor Thomas en Johannes, en voor ons allemaal, in welke traditie we ook staan.
Ik vind het evangelie van Johannes b.v. persoonlijk het meest esotherische evangelie ( ik kom uit een streng protestants nest) en verder de gnostische evangelieën ook natuurlijk.
Ik heb me aangewend om niet ( enkel) dergelijke teksten volgens de letterlijke tekst te lezen, maar meer om me te laten inspireren.
Dat heeft het begin van dat evangelie als kinds al aan al met me gedaan, de 'toon' ervan al, ik werd er altijd al 'blij' van, al snapte ik het niet...
Enzovoort....
Wilma


Uw essay over de chronologische plaatsing van het Johannesevangelie en het Thomasevangelie vind ik zeer belangwekkend maar ik zou deze kwestie zelf nader willen onderzoeken door de boeken te bestuderen waarop U uw opvatting over de prioriteit van het Thomasevangelie baseert, meneer Moerkerk. Ook zou ik graag kennisnemen van een wetenschappelijke reactie uit de
de christelijke-orthodoxe hoek.

Wilma Nieuwenhuijzen, bedankt voor uw inspirerende bijdrage over hoe U zich laat inspireren door allerlei evangelies


Ik kan jouw teksten ook heel erg smaken, Bram. 'k Heb je boek met commentaar op het Thomasevangelie nu al twee keer gelezen en telkens weer werkt het bevrijdend. In alle stilte ben ik blij, omdat het me uiteindelijk rust geeft en vertrouwen. Ook al zet het de hele geschiedenis wat op zijn kop, ik kan tenminste weer verder...
En je oproep is ook niet om jou te volgen, maar om in onszelf op zoek te gaan. Ook dat geeft eerder vertrouwen dan dat het argwaan wekt...
Wel is het fijn om af en toe nog eens mail te krijgen om weer 'wakker' te worden gemaakt. Dank je wel.
- Wieneke -


Beste J.Belt,
Als mijn bijdrage betekent dat je zelf op zoek wilt dan zie ik dat als een prachtig resultaat ervan. Je zou denk ik het best kunnen beginnen met het boek van Elaine Pagels, 'Ketters en rechtgelovigen.' Daar vind je ook verwijzingen naar andere literatuur.
Maar verder is het natuurlijk wel zo dat ik mijn visie zelf en voor mijzelf bepaal. Dat doe ik niet op gezag van anderen. En dat is trouwens heel erg volgens Thomas, terwijl je volgens Johannes vooral moet geloven wat je wordt voorgehouden.
Succes met jouw zoektocht.


Dag Corrie,
Ik doe mijn best om mijn visie op Thomas en andere gnostische teksten zo helder mogelijk te maken. Maar ik zal die niet als de enige zaligmakende waarheid presenteren. Ik laat het graag aan mijn lezers over daar mee te doen wat hun goeddunkt.
Daarom zal ik een vraag niet snel beoordelen als kort door de bocht, dus ook de jouwe niet.
Niettemin zal mijn antwoord helder zijn:
Luther en Calvijn zitten beiden helemaal aan de kant van Johannes. Hin opvattingen hebben helemaal niets met Thomas te maken.
Soms verneem ik wel eens dat er een overeenkomst zou zijn tussen de gnostiek en deze protestantse voormannen, maar op grond van wat ze zelf hebben beweerd kan ik niet anders concluderen dan dat de onderlinge afstand onoverbrugbaar groot is.
Wil je meer weten over Luther en Calvijn, zie dan:
Luther en Calvijn


Het geeft mij een fantastisch gevoel. Ik wordt er heel blij van. ik ben de laatste jaren erg bezig met het geloof, met God en de vaak ongeloofwaardige teksten in de bijbel. De stelling dat dat nou juist geloof is en dat je dat moet aannemen heb ik steeds verworpen. maar wat dan wel ..... dat was de grote vraag voor mij. Sinds ik jouw site heb gevonden ,Bram, en daardoor veel boeken en publicaties
over o.a. het evangelie van Thomas ben
gaan lezen heeft mij dat veel rust gegeven. Het idee, dat je door in jezelf te geloven en aan jezelf te werken uiteindelijk met elkaar aan een betere wereld kunt werken spreekt mij veel meer aan dan dat dat afhankelijk zou moeten zijn van de mate waarin iedereen aan een opperwezen zou moeten geloven. het is heel persoonlijk natuurlijk, iedereen moet geloven wat hij of zij wil en doen waar hij of zij zich veilig en goed bij voelt. Het is alleen zo jammer, dat veel mensen de verantwoordelijkheid voor gebeurtenissen bij God leggen inplaats van dat ze hun eigen licht laten schijnen over het leven en erkennen dat heel veel ellende door mensen zelf wordt veroorzaakt...... maar gelukkig heel veel goede dingen ook.
Do Laene


Ik vind het Thomas evangelie erg moeilijk te lezen. Ik zie Jezus als een rechtgeaarde filosoof; hij leerde de mensen rationeel en logisch te denken. Jezus leerde de mensen (die genezing zochten) eerst hun geloof en vertrouwen in de Vader uit te spreken, want Jezus' genezende kracht kwam van God de Vader.


Dag Anny,
Ja, dat klopt, het Thomas-evangelie is best moeilijk te lezen. Ik heb er ook lang over gedaan om er zin en betekenis in te ontdekken.
Als je daar meer over wilt weten ga dan naar mijn website thomasevangelie.info
Ik zie je daar graag terug.


Onbekend maakt onbemind; wat Jezus bij leven zou hebben gezegd zijn in het evangelie de inzichten van Johannes veel duidelijker. Apostelen zijn ook mensen, Johannes was misschien bang dat door Thomas de interesse voor Jezus verloren zou gaan. Begrip is ook belangrijk.


Wat fijn, D Laene, dat het evangelie van Thomas je rust heeft gegeven.


Hoe geniet ik hiervan, van die vergelijkingen tussen de uitspraken van Johannes ten opzichte van Thomas. Echt iets voor jou Bram, om dat eens haarfijn uit te zoeken.
Het is zoals je zegt: Johannes gaf richtlijnen om naar te leven, je kreeg alles voorgekauwd in je mond gestopt, zo en niet anders, de kerk nam dit over. Thomas geeft het gevoel door, waarmee je zelf aan de slag kunt gaan. Wie zichzelf leert kennen komt vanzelf tot ontdekking dat je alles in jezelf kunt vinden. Vanmorgen keek ik naar een heruitzending van het Vermoeden, dit inspireerde me tot het maken van onderstaand gedichtje, wat hierop betrekking heeft.

KEN JE ZELF
Kijk met je hart
niet met je ogen
die slechts materie zien
waardoor je wordt bedrogen

Je hart kijkt met gevoel
kijkt dieper dan je kunt vermoeden
je leert jezelf kennen door je hart
meer dan je kunt bevroeden

Ken jezelf is van groot belang
want door jezelf te leren kennen
krijg je toegang, tot het diepste van je ziel
dan wordt het wederom hérkennen

Je word je bewust
dat je een stukje bent van 't grote geheel
een héél klein stukje
maar toch onmisbaar en reëel.


Ha Bram,

gister dacht ik nog, wanneer zou ik weer eens iets van Bram horen en jawel hoor!
De eerste x dat ik jou hoorde zeggen dat Jezus niet gekruisigd is voor onze zonden, was ik stomverbaasd.
De vergelijkingen die je ons stuurt, zijn voor mij een bevestiging van wat ik nu voel.
Bij de oprichting van de Academie van Psychosofia heb ik Frederike de Jong ontmoet. Zij heeft De Wijsheid van Sophia geschreven, waarin o.a. staat dat er 2 bomen in de Hof van Eden stonden, ook de levensboom. Zij denkt dat er geen sprake hoeft te zijn van een zondeval. Halleluja! en dat de mens van nature goed is. Haar boek is haar reisverslag van haar weg. Laten we allemaal op weg gaan naar ons Zelf/onze Ziel.

hartgroet Foekje


Inderdaad Foekje, de mens is van nature goed, want we zijn allemaal een stukje van de schepper, het grote heelal, de kosmos, of hoe je het ook noemen wil.
Hetgeen God is, is volmaakt en goed. Dus onze kern is sowieso goed, alleen moeten we deze nog ontdekken en er naar gaan leven, zo zie ik het zitten hoor. Daarom is het zo belangrijk om jezelf te leren kennen.


In de commentaren kom ik Luther en Calvijn tegen met de opmerking dat zij eerder "Johannes- dan Thomas-aanhangers" waren. Ik denk dat het gezien hun persoonlijke geschiedenis logisch was. Verder: zij hebben vast niet het Thomas Evangelie gezien, omdat het toen niet voorhanden was.zij hebben, denk ik, niets van het bestaan afgeweten. Of vergis ik mij daarin?


Dag Bram.
Wat een heerlijk pamflet van jou!
Je weet, ik werd niet geplaagd met lange kerkdiensten en zware preken. Ds. Elseman, weet je nog? Van meet af aan vrijzinnig leren denken. Maar die studies van jou zorgen voor een vruchtbaar voortschrijdend inzicht. Zo blijft het boeiend. Sarien.


Dag Bram,

Ik word weer zo licht van binnen als ik weer zo'n helder en verhelderend bericht van jou mag lezen én de reacties daarop. Opgevoed vanuit een strikt calvinistisch gezin met regels en dogma's, was ik de rebel van het stel. En na jaren dit zware kleed van me hebben afgeworpen begon ik mijn eigen innerlijke zoektocht en vond ik bevrijding binnen de gnosis en de mystieke leer van de levensboom; de kabbalah. En mijn honger is nog steeds niet gestild en verlang naar inzichten die me helpen om mijn ziel verder te ontwikkelen op de manier die bij mij hoort. En dat doe ik vanuit een gevoel van verbondenheid met jullie, zoekende en mooie mede-pelgrims.
Nog even een tip: in het Drents museum in Assen zijn momenteel de 'dode-zee-rollen' te zien. Oftewel: de nagh-hammadigeschriften. Een unieke kans lijkt mij die ik niet onbenut zal laten.


Hoi Marja, de dode zeerollen zijn niet de nag hammadi geschriften hoor, dat is een hele andere vondst. Ik heb het idee dat de dode zeerollen iets minder controversieel zijn. Maar ik heb mijn zinnen ook gezet op een bezoekje aan het Drents museum. Er is ook veel materiaal over de dode zeerollen te vinden op internet. Ik ben daar toch ook wel nieuwsgierig naar....


Hoi Bram,
Wat een ontdekking weer en ja wat een commotie brengt het weer met zich mee. Ik hoop dat de dag komt dat wetenschappelijk kan worden aangetoond dat het inderdaad zo oud is, wat zal de bodem trillen. Het is voor mij! duidelijk dat Thomas over liefde en de kracht in ieder mens gaat en dat Johannes juist ieder mens als ondergeschikt en minder ziet, wat eigenlijk neer komt op macht uitoefenen. Zit de kerk zo niet in elkaar? Alleen de kerk weet wat goed is en zie jij( gewoon mens) het anders dan moet je boete doen. Geloof is een prachtig iets als je mag geloven wat jij goed vindt. Ik ben er blij mee.


Beste Bram,
Bedankt voor je toezending, maar ik wil toch graag een paar opmerkingen maken.Ik heb namelijk nog meer vragen, maar ik begin met 2 opmerkingen over je uitleg van Johannes 1.12 en 29. In het evangelie van Johannes is de mens Jezus de directe woordvoerder van de Geest. M.a.w. wat Hij daarin zei, dat waren de woorden van de Geest! Zo zei Hij in 8.12:'Ik ben het Licht der wereld...'Dat Hij hiermee niet zijn persóón bedoeld, blijkt alleen al uit zijn uitspraak in Mattheus 15.24b, waar Hij zei:'Ik ben slechts gezonden tot de verloren schapen van het huid Israels' Vervolgens Johannes 1.29, waar Johannes zei:'Zie, het Lam Gods, dat de zonde der wereld wegneemt' Dat Johannes hier niet de persóón van Jezus bedoelde, maar de Christus als Gods Geest, blijkt uit Openbaring 13.8b, waar Johannes schreef:'......van het Lam, dat geslacht is sedert de grondlegging der wereld'
Graag je reactie en een vriendelijke groet,
Piet Strootman


Beste Piet Strootman,
Het zal wel duidelijk zijn dat mijn persoonlijke sympathie bij Thomas ligt, en niet bij Johannes. Het grote verschil voor mij is dat Johannes me oproept om te geloven terwijl Thomas mij alle ruimte laat om te onderzoeken op eigen kracht en inzicht.
De zienswijze van Thomas is met geweld, grof geweld vaak, uit de geschiedenis verwijderd, laatst nog met de massamoord op de katharen in de dertiende eeuw.
Alleen daarom al beschouw ik het als een zinvolle taak om Thomas weer onder de mensen te brengen. Thomas hoort erbij.
Maar ik zal de laatste zijn om nu Thomas uit te roepen tot de enig zaligmakende waarheid. Dat moet ieder maar voor zichzelf uitmaken.
En nu een reactie op je bijdrage.
Ik vind je vergelijking tussen Johannes, Mattheüs en Openbaringen best interessant, maar de conclusie die je daaruit trekt is niet waar. Als je reactie een uiting is van jouw zoektocht, en een expressie van jouw zienswijze, dan heb ik daar alle respect voor.
Als je zegt: 'In het evangelie van Johannes is de mens Jezus de directe woordvoerder van de Geest' dan kun je dat zo zien, als een absoluut geldige zienswijze. Maar nogmaals, het is niet waar. Zo kun je het zien, en zo kun jij voor jezelf je eigen plaats bepalen en voor jezelf je eigen antwoorden geven op de grote vragen van het leven. Gelukkig heb je daar in onze tijd alle vrijheid toe.
Die vrijheid, dus ook jouw vrijheid, is voor mij wezenlijk.


Beste Paulina,
De zienswijze van Thomas, inclusief de tekst van het evangelie van Thomas, is in de eerste eeuwen van het christendom nogal hardhandig uit de geschiedenis verwijderd. Maar vanaf de tiende eeuw zie je de geestelijke vrijheid die kenmerkend is voor Thomas de kerk weer binnen sluipen. Luther en Calvijn verzetten zich daar tegen. Ze zullen het evangelie van Thomas zelf niet gekend hebben, maar wel de zienswijze. Beiden willen terug naar het beeld van de mens die onbekwaam is tot enig goed en geneigd tot alle kwaad zoals eerder vastgelegd door Augustinus. Zie de volgende tekst:
Luther en Calvijn


Hoi Sarien, heerlijk die vrijzinnigheid.


Bram en alle lezers,
Die visie omtrent Thomas sluit ook aan bij mijn levenservaring en tevens wil ik niets weggooien van andere visies en levenservaringen .Ik wil ze bekijken met een open visie en toetsen aan de wereld van nu.Ik wil niemand achterna lopen maar wel delen met ander mensen ,andere levenservaringen en visies.

Hugo 12/07/2013


Beste allemaal,

Uit geschriften spreekt het levensgevoel van wie schrijft m.i.
En wie leest, herkent in de eerste plaats datgene wat aansluit bij het eigen levensgevoel, of wat daarmee in strijd is. Daartussen ligt een boeiend landschap.
Voor mij is dat zeer zeker het Thomas evangelie, dit resoneerde direct. En het evangelie naar Maria. Wellicht is mijn levensgevoel als vrouw hier ook debet aan. Het gesprek van Maria met de opgestane Heer cirkelt rond een bekende spreuk: 'Waar het inzicht is, daar is de schat.' Gnosis, een vertrouwd levensgevoel.
Harte groet Jeltje


Fijn om weer iets te lezen van je, Bram.
Het sluit direct aan op wat ik altijd al van binnen heb gevoeld: volg je eigen weg, nooit op gezag van anderen. Niet altijd makkelijk, maar voor mij wel de enige weg. Daartoe moedigt het Thomas evangelie eigenlijk voortdurend aan. Ik besloot kortgeleden weer alleen verder te gaan. Dat voelde ik diep van binnen als de enige weg voor mij. Juist omdat ik dat na lang overwegen deed, voel ik me eindelijk dichter bij mezelf, mijn Kern, of zo je wilt, bij m'n goddelijke vonk.
Het Johannes evangelie wil je deel maken van het instituut Kerk. In het begin van de geschiedenis van het Christendom was dat wellicht noodzakelijk, toen velen zich nog weinig bewust waren van hun eigen identiteit, maar anno nu lijkt het me een bijna voorbije fase. Ik weet, dat er nog steeds mensen zijn die een grote behoefte hebben aan gezag van bovenaf. Dat geeft rust, veiligheid. Voor diegenen die dat niet meer wensen, kan het Thomas evangelie een bevrijding betekenen.


Thomas en Johannes zijn gewone mensen. En als je vreselijk veel van iemand houdt en diegene vreselijk mist, dan plaats je zo iemand onderbewust en onbewust op een voetstuk. Misschien zit daarin - het verschil in persoonlijke beleving - de grond van het verschil. Thomas heeft misschien wat meer afstand kunnen houden en het beschouwend gemaakt. Johannes heeft in zijn vreselijke verdriet Jezus neergezet zoals hij hem ervaart. En misschien heeft Thomas gezegd: toe Johannes, niet zo overdrijven... Dat is niet leuk om te horen en kan je als 'ongelovig' worden bestempeld.
In mijn GEVOEL hebben beiden gelijk: Thomas mogen we volgen vanwege zijn feitenkennis, de ratio, Johannes mag in ons hart zitten want zijn toegewijdheid is hartverwarmend... Beiden zijn kanjers van een menselijke orde.


Dag Dores, je zegt:
'Het Johannes evangelie wil je deel maken van het instituut Kerk. In het begin van de geschiedenis van het Christendom was dat wellicht noodzakelijk, toen velen zich nog weinig bewust waren van hun eigen identiteit.'

Dat zie ik toch anders. En juist dat maakt Thomas zo interessant.
Om te beginnen: in de tijd dat Johannes werd geschreven (het is een samengestelde tekst, niet van één auteur) was er nog geen kerkelijk instituut. Dat vormde zich pas veel later, mede op grond van het godsbeeld van Jezus, zoals door Johannes geschapen. Maar je zegt ook dat mensen in die tijd zich niet bewust waren van hun identiteit. Ook dat zie ik anders.

In de tijd van Jezus komt voor het eerst in de geschiedenis van de mensheid in de westerse cultuur van die tijd het besef op dat elk mens een uniek individu is. Dat is nieuw, nog ongehoord. Thomas past volledig bij dat nieuwe mensbeeld.

In de tijd voor Jezus zijn alle afbeeldingen van mensen archetypisch, of ze verbeelden de sociale rol van iemand. Het prachtige masker van Tutanchamon is geen portret. Als je hem op straat zou zijn tegenkomen zou je hem niet aan het masker herkend hebben. Dat masker is een aanduiding van deze mens in zijn sociale rol, als farao. Zo is ook de afbeelding van de Venus van Milo geen portret van buurvrouw Venus, maar een archetypische verbeelding van vrouwelijke schoonheid. De gespierde gestalten van Heracles zijn geen portret van buurman Heracles, maar een archetypische verbeelding van mannelijke kracht.
Maar in de tijd van Jezus verschijnen er afbeeldingen van menselijke gelaten die herkenbaar zijn. Het zijn gelijkende portretten. Je zou iemand eraan kunnen herkennen als je die op straat zou tegenkomen.Zulke herkenbare portretten waren er nog nooit geweest, ook niet in andere culturen. Die belangstelling voor het individu als individu, zoals die in die portretten tot uiting komt, is een nieuw verschijnsel en naar mijn overtuiging zelfs een sprong in de evolutie.

Een prachtig voorbeeld van dat nieuwe mensbeeld zijn de portretten die gevonden zijn bij Fayum, niet ver van Nag Hammadi. Je vindt een aantal van die portretten hier:
Portretten van Fayum
Ik vind die portretten van een ontroerende schoonheid. De ogen vertonen een mens met een innerlijk. Het masker van Tutanchamon heeft daarentegen dode ogen.

Ik ben er van overtuigd dat de zienswijze van Thomas de oorspronkelijke boodschap van Jezus weergeeft. De Jezus van Thomas ziet de mens als een individu. En ook die spirituele zienswijze is nieuw, nog ongehoord.
Het behoort tot mijn vak als cultuurfilosoof om te beseffen dat als er iets nieuws aan een persoon wordt toegewezen, iets wat nog niet eerder is vermeld, dat dat dan zo goed als zeker de oorspronkelijke betekenis is van die mens.
Johannes dicht aan Jezus een conventionele rol toe, namelijk als God. Dat is heel gewoon in de Romeinse cultuur van die tijd. Ook keizer Augustus werd na zijn dood vergoddelijkt, evenals, bijvoorbeeld, de filosoof Epicuros en de arts Asclepius. De Jezus van Johannes is dus voor zijn tijd conventioneel. Vooral Romeinen zullen het heel gewoon hebben gevonden dat hij Jezus als een God bestempelt, althans voor de Romeinen. Het is er een voorbeeld van hoe een vernieuwend mens opgeslokt kan worden door de conventie.
En daarmee is het Johannes-evangelie een vorm van contra-individuatie. Hij ontkent met zijn vergoddelijking van Jezus de wezenlijk vernieuwende boodschap van Jezus die de mens ziet als een individu, met een persoonlijke relatie tot het goddelijke. Het zal dan ook niet verwonderlijk zijn dat de portretten van individuele mensen uit de cultuur verdwijnen als de visie van Johannes tot Romeinse staatsgodsdienst wordt. Pas in de Renaissance komen die terug, o.a. met Rembrandt.
En dan keren Luther en Calvijn zich daar weer tegen.




Yvon, je schrijft:
'Thomas en Johannes zijn gewone mensen.'
Dat ben ik met je eens, precies zoals ik ook Jezus beschouw als een mens. Ik doe dus niet mee met de vergoddelijking van Jezus door Johannes.


Vrijzinnig opgevoed door mijn moeder en door een vader die vrijdenker was (ik spreek over zo'n zestig jaar geleden) ben ik 'god'dank nooit gebukt gegaan onder de druk van een kerk of bijbelse dogma's.
Het is fantastisch dat vrijzinniger opvattingen uit de tijd van Jezus, die ongetwijfeld een groot leermeester was, nu zo aan het licht komen.
Om in het 'nu' te blijven: Een mooie waarschuwing tegen het opnieuw volgen en idealiseren van hedendaagse dogma's en leermeesters, zoals ik dat om me heen wel tegenkom in 'het spirituele circuit'!
'Volg je hart, geloof in jezelf en niet klakkeloos in wat een ander je op de mouw wil spelden, blijf kritisch, vertrouw op je eigen spirituele ervaringen en inzichten' houd ik mezelf voor.
Hartelijke groet aan alle pelgrims op de spirituele weg,
Greet Niederländer


Ik las laatst de titel van een nieuwe film.
Deze titel is Only God forgives.

De persoon Johannes zal dit hoogst waarschijnlijk beamen.

Thomas zal dit waarschijnlijk tegenspreken, omdat God niet veroordeeld hoeft er niet vergeven te worden.De kerk veroordeeld met de ene hand om vervolgens met de andere hand te kunnen vergeven, aha zo hou je dus eeuwen lang mensen in je macht.

Groetjes


Dag Johan,
De kerkelijke verzoeningsleer bestaat uit de overtuiging dat Jezus voor de zonden van de mens gestorven is. Schuld en vergeving zijn de twee kanten van die overtuiging. Ze vormen samen een koppel waarvan de één niet zonder de ander kan bestaan. Ze sluiten elkaar in. Daarom begint de rooms-katholieke mis traditiegetrouwe met een collectieve schuldbekentenis: 'Mea culpa, mea culpa, mea maxima culpa.' (Door mijn schuld, door mijn schuld, door mijn grote schuld). Als een even kenmerkend element van deze verzoeningsleer wordt daarna het zoenoffer van Jezus herdacht met een citaat uit het evangelie van Johannes: 'Agnus Dei qui tollis peccata mundi' (Lam Gods dat de zonden van de wereld wegneemt).
Voor veel mensen is dat wellicht heel troostrijk en dat wil ik respecteren, ook al heeft het voor mij geen zinvolle betekenis.

Schuld en boete komen in het evangelie van Thomas niet voor. In Thomas kun je geen aanknopingspunten vinden voor de verzoeningsleer. Zelfs de dood van Jezus wordt er niet in vermeld.

De eucharistie als christelijk ritueel met de ouwel als symbool het lichaam van Christus en de wijn als symbool van bloed van Christus, is bij de vorming van het kerkelijk instituut overgenomen van de Mithras-godsdienst. Ook daar werden vlees en bloed van Mithras symbolisch gegeten en gedronken. Maar daar betekende het dat je dan één met Mithras werd. En dat past dan weer mooi bij Thomas waar staat: 'Wie uit mijn mond drinkt zal aan mij gelijk worden, en ik aan hem. (logion 108)'


Beste Bram,
Wederom hartelijk bedankt voor je inspirerende tekst. Deze tekst brengt me weer bij die dingen die belangrijk zijn in mijn leven.
Piet Spoelstra


Hoi Bram, vind het echt ongelofelijk dat nog steeds zoveel mensen in een instituut blijven geloven wat gebaseerd is op angst, macht en controle houden over mensen. Het maakt niet vrij het ketend eerder maar afijn dat is uiteraard mijn mening.

Wanneer ik mijn hond roep kan hij komen met de staart tussen de benen of kwispelstaartend.

Groetjes


Beste Johan, ik hecht grote waarde aan ieders vrijheid om hun leven naar eigen believen in te richten. Ik doe dat zelf ook, maar zal daaruit geen veroordeling afleiden van anderen die er opvattingen op na houden die afwijken van de mijne. Want weet je, als ik zelf vrij wil zijn kan dat alleen als ik anderen ook vrij laat. Als er vrijheid is, dan geldt die voor iedereen. En vergeet niet dat iedereen, los van diens overtuiging toch in de allereerste plaats een medemens is.


Johan@#44805

Dat vergeet ik niet Bram, ben het daar zelf mee eens, maar wanneer er een klein kind voor de rest van haar of zijn leven in een rolstoel moet slijten omdat de ouders bewust dit kind niet laten inenten daar veroordeel ik de mens niet, maar een keuze van het instituut wel.

De keuze van de ouders om het kind niet te laten inenten veroordeel ik ook ja.

Groetjes



Bram, ik heb jaaaaren in angst geleefd voor de hel (soms nog wel een beetje). Bang dat ik de "juiste God" niet aanbad en verkeerde dingen deed waardoor ik verloren zou gaan. Het gnosticisme heb ik leren kennen door de boeken van Freke en Gandy en is voor mij een ware bevrijding. Ik ben ontzettend blij dat ik nu vrij kan zijn en kan geloven wat ik wil, want ik geloof nu dat het goddelijke in je zit en dat je je eigen pad mag kiezen! Hartelijke groeten, Welmoed


Wat heerlijk, Welmoed, dat je van die angst voor de hel bevrijd bent.
Eigenlijk is de angst voor de hel de hel zelf. Verder bestaat er helemaal geen hel. Dus, als je die angst loslaat is de hel foetsie. Ploef!


Bram, mooie uiteenzetting. Ook al ken en weet ik de diverse uitspraken het is goed om ze naast elkaar te zien. Dat Johannes mogelijk de bepaling deed dat Thomas ongelovig is, had ik nog niet eerder zo opgevat.

Net terug van een vakantie in Midden Europa, vertelde de gids in Praag dat de Tsjechen ondanks alle kerken eigenlijk voornamelijk Atheïstisch zijn en zij de ongelovige Thomas. Zij had veel moeite met geloof en bijgeloof. Dit door de kennis van de geschiedenis, het heden( politiek) en het communistische bewind. Ik vertelde haar dat zij het grootste geloof had. Niet voor waar aannemen wat anderen vinden wat goed voor haar is, maar zelf ontdekken wat voor haar goed voelt.


Nog een vraag Bram, die mij heel erg bezig houdt: hoe kan er kwaad zijn in de wereld, als God goed is en alles gemaakt heeft en alles is?

Groeten, Welmoed


Dag Welmoed, ik heb als mijn antwoord op je vraag een stukje gekopieerd uit mijn boek Schatgraven in Nag Hammadi:

In het verhaal van de barmhartige Samaritaan in het Nieuwe Testament wordt het volgende verteld:
Er ligt iemand langs de weg, duidelijk in nood.
Er komt een priester langs en die denkt bij zichzelf: ‘Daar zal God zijn bedoeling wel mee hebben’, of ‘Dat zal wel een straf van God zijn’, of zoiets. Kortom, hij loopt door.
Er komt een leviet langs en die denkt: ‘Dat is geen leviet, die behoort niet bij mijn stam dus daar ben ik niet verantwoordelijk voor.’ Hij loopt door.
Dan komt er een Samaritaan. Hij is geen priester en geen leviet. Als Samaritaan hoort hij eigenlijk nergens bij. Hij is een vreemdeling. Hij heeft geen wereldbeschouwing die hem vertelt wat hij moet doen. Maar hij is bewogen door het lot van zijn medemens, juist omdat hij geen verhaal heeft wat tussen hem en deze medemens staat.
Hij helpt.

Het verhaal van de barmhartige Samaritaan laat een tegenstelling zien tussen iemand die handelt en denkt vanuit een verklaring van het lijden en iemand die zo'n verklaring niet heeft.
De priester en de leviet hebben een antwoord op het lijden. Dat staat hun toe door te lopen.
Maar de Samaritaan heeft geen antwoord op het waarom van het lijden. Zijn antwoord komt voort uit de bewogenheid van zijn hart. Zijn antwoord is wat hij doet.

Liefde verklaart niet, liefde doet.


Dag Welmoed, ik kom nog met een ander antwoord op je vraag waarom er kwaad is in de wereld als God alles gemaakt heeft en ook alles regelt.
In het Oude Testament wordt verteld dat Mozes het Joodse volk uit Egypte leidde. Aan de vooravond van het binnentreden van het beloofde land Kanaän houdt hij een toespraak 'Hoor, o, Israel hoor...'
Hij doet daarin een belofte, de zogenaamde 'belofte van Mozes.' Hij belooft hij dat God de goeden zal belonen en de kwaden zal straffen. Hij geeft dat zelfs als verklaringsmodel voor alle lijden. Het lijden is een straf van God, door God zo gewild.
Maar die bewering strandt op de werkelijkheid van alle dag: lieve mensen worden door rampspoed getroffen en grote schurken hebben het reuze naar hun zin. Dat is 'het probleem van Mozes'.
Maar het probleem vam Mozes bestaat alleen vanwege die eerdere belofte. Als die belofte er niet was, dan was er ook het probleem niet. De belofte schept het probleem.
Nu is dat verhaal over Mozes maar een verhaal. Daar kun je in geloven of niet.
Maar voor mij helder is dat Jezus uit dat hele verhaal stapt, die hele redenering loslaat. Tekenend daarvoor is de volgende passage uit Johannes.
Er komen farizeeën bij Jezus met een blinde jongeman. Zij vragen hem: 'Waarom is deze jongeman blind?' Het is een strikvraag om te kijken of Jezus wel het goede antwoord volgens Mozes zal geven. Want die had ook nog verteld dat God straft tot in het vierde geslacht.
En dan geeft Jezus een revolutionair antwoord, absoluut revolutionair voor wettische joden van die tijd. Hij antwoordt:
'Niet door zijn eigen zonden en ook niet door de zonden van zijn ouders.'
Dat is nieuw, revolutionair nieuw. Daarmee wordt dat hele verhaal van Mozes onderuit gehaald. Dat nieuwe is vervat in een ander verhaal, dat van de barmhartige Samaritaan.
Heet beeld van de wrekende Heer van het Oude Testament is door Jezus vervangen door een heel ander godsbeeld: God als liefde.



Dag Bram,

Bedankt voor je reacties, maar dat verklaart voor mij nog niet waarom er kwaad in de wereld is.

groetjes, Welmoed


Nou, heel kort dan, Welmoed: er is geen reden en ook geen verklaring. Niet wat mij betreft althans. Er is ook geen probleem.


Heb ooit ergens gelezen dat kwaad doen een perfect gevolg is van de oorzaak onwetendheid.
Wanneer ik als persoon de KEUZE maak om mijn persoonlijk zelf te handhaven ten koste van een ander dan richt ik kwaad aan in mijn beleving.
Ik ben niet het kwaad maar richt het wel aan.
Er zal ooit een moment komen voor iedereen dat zij dit zich bewust worden althans dat geloof ik maar alles in time.


Dit heb ik al eerder geschreven en hier geloof ik nog steeds in

Het kwaad in de zin van van hel en verdoemenis is een krachtig middel van mensen om andere mensen afhankelijk te maken.
Hier wordt in mijn inzicht ook kwaad mee aangericht want hier geldt voor mij dat er een ander zelf beter wil worden door angst en afhankelijkheid aan te richten bij anderen het maakt niet vrij het ketend.





Ik ben het Bram eens dat het antwoord op de vraag waarom er kwaad is, liefdevol handelen is.

We zitten met vragen die waarschijnlijk nooit een antwoord krijgen. Eigenlijk heeft iedereen een ideaal beeld van hoe het zou kunnen zijn. Toch zelfs als we het allemaal nastreven is het misschien nog steeds niet mogelijk. Het liefdevol handelen neemt niet de oorzaak weg, wel een mogelijkheid om er beter mee om te gaan.

Zo is wat we hopen en wensen op een bepaalde manier toch waar.

Om toch een verklaring te vinden op de oudste vraag van de mensheid. Niet omdat Eva een verkeerde appel at, en ook niet omdat Mozes verklaart dat het zo is, misschien wel omdat we individuen zijn en allemaal onze eigen kleur hebben en niet met alle kleuren willen en kunnen mengen. Dit in tegenstelling tot Goddelijke waarin alles vertegenwoordigd is en alles naast en met elkaar kan bestaan en zo wit licht is.


@Ik ben het Bram eens dat het antwoord op de vraag waarom er kwaad is, liefdevol handelen is.

We zitten met vragen die waarschijnlijk nooit een antwoord krijgen. Eigenlijk heeft iedereen een ideaal beeld van hoe het zou kunnen zijn. Toch zelfs als we het allemaal nastreven is het misschien nog steeds niet mogelijk. Het liefdevol handelen neemt niet de oorzaak weg, wel een mogelijkheid om er beter mee om te gaan.

hoi Linda

Ik sluit me aan bij bovenstaande.

Liefdevol handelen vraagt om bewustzijn, zelfkennis en zelfreflectie
De verandering begint bij onszelf.
Ook wij zijn behept met het kwaad uit onwetendheid.

Het kwaad, ik zag gisteravond een documentaire over langgestraften en een aantal doodveroordeelden.
Opmerkelijk was dat juist deze mensen het eens waren met de straf die zij kregen voor het gruwelijke dat ze ooit gedaan hadden. Bij de meesten was aanvaarding en overgave wat restte.
Opmerkelijk ook was degene die hen in de toekomst een dodelijk spuitje zal geven, een relatie met hen opbouwde voor diegene die daar open voor stond.
Deze man zei tot God te bidden, het goede te doen vanuit de wet,
waarin hij ook (eigen)zwakheid zag.


Gruwelijke daden door mensen gedaan.



Hoi Nij,

Misschien is het zien van de eigen zwakheid juist dat wat liefdevol handelen mogelijk maakt. Hoe extremer de situatie, hoe moeilijker ook om toch de mens te blijven zien.


Linda voor mij is dat geen misschien.


Nij, Voor mij eigenlijk ook niet. Wel dat het verkondigen van mijn waarheden niet altijd gewaardeerd wordt. Het veronderstellen geeft de ander de mogelijkheid zijn of haar eigen waarheid te vinden.


Het is zoals het is. Er is vreugde en er is lijden. Zo is het leven. Vervolgens kun je vanwege het lijden een kosmisch concept bedenken over het Kwaad. Daar kun je dan ook nog een oorzaak van het Kwaad bij verzinnen. Vervolgens zal dat concept over de oorzaak van het Kwaad, als onbetwistbare Waarheid, zo goed als zeker nog meer lijden veroorzaken, wat dan natuurlijk door de Waarheid over de oorzaak van het Kwaad gerechtvaardigd zal worden.


Beste Johan, onwetendheid is de oorzaak van het Kwaad, zeg je. Kijk, daar begint de toenemende ellende al, ook met jouw conceptualisering. Want jij hebt nu een tweedeling gemaakt tussen wetenden en onwetenden. Natuurlijk reken je jezelf tot de wetenden.
Zo'n tweedeling tussen wij en zij is de kiem van een rechtvaardiging om 'zij' te negeren, te bestrijden, of anderszins als oorzaak van het Kwaad te elimineren.
‘Zij’ vertegenwoordigen het Kwaad. En daarom wordt het maar al te makkelijk een heilige plicht hen te bestrijden, met brandstapels en Vernichtungslager en heropvoedingsgestichten.
De kiem daarvan zit in de tweedeling, die ook jij nu hebt aangebracht. En natuurlijk bedoel je het goed. Daar twijfel ik niet aan. Maar dat is nu juist de clou. Omdat jij van jezelf meent dat je het goed bedoelt, schuilt daarin de rechtvaardiging van de tweedeling, met alle mogelijke gevolgen van dien.

Ik hou het maar bij die conceptloze Samaritaan. Dan hoef ik niemand in mijn zelf verzonnen tegenpool van het Kwaad te zetten.


#44877@Wel dat het verkondigen van mijn waarheden niet altijd gewaardeerd wordt.

Dat begrijp ik.
Het zit 'm in het verkondigen.

Doet me denken wat ik ooit las over Jan Foudraine zijn eye opener wat zijn verkondigen betreft nadat hij zoals hij zei het "licht" had gezien.
Hij holde van hot naar her om de mens ook het licht te laten zien.
Ontgoocheld begreep hij waarom de ander dit niet wilde.
Ook begreep hij de vlucht uit de stilte de ander te willen bereiken.

Ik weet niet hoe het hem nu vergaat.
Ik heb weleens gehoord dat hij een duur mannetje is als het gaat om een gesprek.





Ik ben druk bezig mijn boek Schatgraven in Nag Hammadi te herschrijven. Eind augustus moet het klaar zijn.
Ik heb daarin een nieuw hoofdstuk opgenomen 'Vreemdeling en naastenliefde'.
Omdat het wel past bij de hier gestelde vraag naar het Kwaad, heb ik dat hele hoofdstuk nu net als Bramhartigheid geplaatst.
Er zullen wel al bekende passages in voorkomen voor de regelmatige bezoekers van dit forum. Het gaat mij echter om de strekking: wij-zij als verklaring van het Kwaad en als bron van gerechtvaardigde onderdrukking.


Bram, enkele jaren terug vertelde jij dat je met een nieuw boek bezig was. Na regelmatig gegoogeld te hebben en steeds de boodschap te zien: "verschijnt binnen kort", vraag ik mij af of dat boek nog steeds
in de planning staat en wanneer binnenkort dan is.


Dat nieuwe boek Schatgraven in het Nieuwe Testament gaat er voorlopig zeker niet komen, misschien wel nooit. Veel van wat ik daarin had willen schrijven komt nu in de herdruk van Schatgraven in Nag Hammadi. Bij herlezing van het Nieuwe Testament kreeg ik steeds meer weerstand tegen de vele dreigingen met verdoemenis die daarin staan.
Ik vind het eigenlijk bizar dat in teksten met als essentie de boodschap van naastenliefde, ook zo veel hardvochtigheid staat.


Nij, je schrijft@ Ontgoocheld begreep hij waarom de ander dit niet wilde.
Ook begreep hij de vlucht uit de stilte de ander te willen bereiken.

Weet jij dit ook en kan jij mij bijspijkeren over mijzelf?


Bram, dank je wel voor je antwoord.
Ik was juist benieuwd hoe jij bepaalde dingen ziet en ervaart. Voor mezelf mijn grootste moeite zit in het lijden en de kruisiging dit wordt naar mijn idee heilig verklaard, terwijl aan het leven en de opstanding( wat ik heiliger vind). voorbijgaan wordt en terzijde genoemd wordt. Wanneer het dan mogelijk is, toch dan alleen voor die speciale mens.
Mij visie is ook Hij werd niet gekruisigd voor onze zonde en verlossing, maar omdat Hij niet begrepen werd, het een handige manier was om van deze "bedreiging" zich te verlossen.

Een iets ander woord gebruik geeft een hele andere visie en mogelijkheid.


Het verschil van het Nieuwe Testament met Thomas zit 'm o.a. hier in:

Thomas 9:
De mens is als een wijze visser,
die zijn net wierp in de zee,
en het ophaalde uit de zee, vol kleine vissen uit de diepte.
Te midden van hen
vond de wijze visser een grote, mooie vis.
Hij wierp alle kleine vissen terug in de zee
en koos zonder aarzeling de grote vis.


Er is een groot verschil in sfeer en betekenis met de vergelijkbare tekst uit Matteüs 13:47-50. Die luidt:

Het hemelse koninkrijk lijkt op een visnet dat in de zee is uitgegooid en waarin allerlei vissen terecht komen. Wanneer het net vol is, trekken de vissers het op de oever. Ze gaan daar zitten om de goede vissen bij elkaar in een kuip te doen; de oneetbare gooien ze weg. Zo zal het ook gaan bij het einde van de wereld. De engelen zullen erop uit gaan en de slechte mensen tussen de goede uithalen en de slechte mensen in de brandende oven gooien. Daar zullen ze huilen en knarsetanden.

Thomas gaat respectvol met de kleine vissen om. Hij zet ze terug (zodat ze verder kunnen groeien).
Matteüs gooit ze in de hel, voor eeuwig.
Op de bergrede na staat eigenlijk alles al in Thomas, en dan op een manier die ik als liefdevol ervaar. Matteüs roept mijn weerzin op. Ook de jodenhaat van Matteüs staat me tegen.


Bij Thomas is de wijze mens zelf de beslisser, hij vangt de vis. Bij Matheus moet je afwachten wat een ander van je vindt, je bent de vis.

Zie ik dat zo goed?


#448882@Nij, je schrijft@ Ontgoocheld begreep hij waarom de ander dit niet wilde.
Ook begreep hij de vlucht uit de stilte de ander te willen bereiken.

Weet jij dit ook en kan jij mij bijspijkeren over mijzelf?

Laat ik het zo zeggen Linda:
Toen ik dit las al weer lang geleden zag ik wat hij bedoelde.
Dat wat ik toen zag vergeet ik niet ik neem het mee.
Dat neemt niet weg dat ik soms ook "mijn waarheid" meen te moeten projecteren.
Maar gelukkig krijg ik het dan weer terug op m'n eigen bordje.

Nee Linda ik kan jou niet bijspijkeren. Ik heb geen spijkers :-)


Johan @

Want jij hebt nu een tweedeling gemaakt tussen wetenden en onwetenden. Natuurlijk reken je jezelf tot de wetenden.

Jij zegt dit Bram ik reken me zelf daar absoluut niet toe.

Im mijn beleving zijn er geen wetenden.
Niemand in levende lijve is op de hoogte van ALLE feiten waarom de dingen gebeuren zoals ze gebeuren in ons leven laat staan onze cosmos.

Groetjes

Daarom gebeuren ze ook !


Bram, vaak kennen mensen maar één visie, één mogelijkheid. Wanneer zoals jij nu twee vergelijkbare gelijkenissen naast elkaar zet met een visie waarin ze verschillen, is er ook een mogelijkheid geboden om nu zelf, dus niet zoals het geleerd is een keuze te maken.

Nij, terugkomend op 44887. De constatering dat het bij mij zo is als in het voorbeeld, is mij reeds lang duidelijk. De vraag waarom heb ik mezelf nooit gesteld. Ik weet nu wel mijn antwoord.

Vroeger toen ik naar het waarom vroeg kreeg ik steevast 2 antwoorden. Het ene was dat vertel ik je later wel, het andere het is gewoon zo. Voor mij niet bevredigend dus zocht ik mijn eigen antwoorden. Wanneer ik nu door anderen een waarom krijg, ga ik naar antwoorden zoeken. Dit ook omdat ik ook als visie heb, klagen helpt niet het probleem uit de wereld, een antwoord proberen te vinden misschien wel, want een antwoord geeft ook aan waar je een eventuele oplossing kan vinden.

Het vinden van antwoorden is dus naar mijn idee, ook een vorm van liefdevol handelen. Het vragen naar waarom, gebeurt vaak op momenten, waar mensen eigenlijk niet op een oplossing wachten of verwachten dat er een oplossing kan zijn. Dat besef is er nu wel, maar het hoort ook bij mij eigenheid dat ik het nog steeds niet op het moment zelf herken. De drive is dus naar mijn idee juist ook een vorm waarmee lijden verlicht kan worden.




Ik geloof dat ik iets herken Linda wat je schrijft over jouw drive waarmee lijden verlicht kan worden.
Ik herken die drive vanuit het eigen geleden lijden.
Hier wordt voor mij een essentie geraakt.
En eerlijk gezegd schieten me hier woorden tekort omdat ik niet in jouw vaarwater wil komen.
Toch maar een poging:
het is de drive die afstoot, die drive wil de ander niet.
Ik neem hier een opmerkelijk verschil waar bij mezelf:
er is meer relaxedheid in mij nu de drive weg is en daardoor bij de ander.
En zo ontstaat er merk ik een andere daadkracht vanuit een andere energie.


#44892@Jij zegt dit Bram ik reken me zelf daar absoluut niet toe.

Johan het woordje abosluut, ik gebruik het vaak. Liever kende ik het woordje niet.
Op z'n minst roept het nu vragen op. Vragen die dan van alle kanten gaan rammelen.

Hoe kun je iets absoluut zeker weten over vraagstukken waar nauwelijks antwoorden op bestaan, hoe kun je zeker weten je als mens ergens toe te rekenen?






Nij, het is inderdaad zoals mij ook is gebleken een drive die afstoot. Dat is ook wat het zo moeilijk maakt, juist omdat het bij mijn eigenheid lijkt te horen. Ik heb wel de intentie om het wel anders doen te veranderen en waarschijnlijk lukt het ook wel regelmatig. Toch merk ik ook dat er momenten zijn die buiten de wilsbepaling gaan en dan krijg ik opnieuw afwijzen over me heen en dan ben ik ook weer boos op mezelf.

Wat het voor mij hanteerbaar maakt, is een opmerking die Bram ooit deed. Het ding wat er niet mag zijn wordt demonisch. De bepalingen over mij die niet deugen of er volgens anderen( en mezelf) niet mogen zijn, zouden wel eens de meest waardevolle dingen zijn die mij tot Linda maken.

Dat ik niet kon zingen nam ik voor waar aan, sinds ik de bewering getackeld heb, beleef ik veel plezier in zingen, in muziek en in andere creatieve vaardighedigen. Het creatieve was er eerder ook echter het kwam niet van de grond. Door het wegnemen van één beperkende factor stroomt het onverwachts ook in nieuwe en ongekende gebieden.



@Wat het voor mij hanteerbaar maakt, is een opmerking die Bram ooit deed. Het ding wat er niet mag zijn wordt demonisch. De bepalingen over mij die niet deugen of er volgens anderen( en mezelf) niet mogen zijn, zouden wel eens de meest waardevolle dingen zijn die mij tot Linda maken.

Ja Linda ik denk ook aan de mogelijkheid dat wat er niet mag zijn demonisch kan worden.
Ik zie ook een andere mogelijkheid:
dat het er wel mag zijn maar dat ik ervan mezelf niets mee moet vanuit de drive.
Ik mag ongecensureerd zien wat me drijft en dat helemaal ok vinden.
Ik heb de keuzemogelijkheid of ik me uit of niet uit en wanneer wel en wanneer niet.


Nij, het is heel mooi dat iedere keer wanneer het zich voordoet, jij kan kiezen hoe je je uit.

Zelf lukt het mij niet altijd, en dan helpt het mij om bewust te worden dat het er is en ook oké is.

Trouwens Nij, ooit vertelde jij mij: "cest le tone qui fait le musique" in de zelde week hoorde ik de Nederlandse variant: het is de stilte die de muziek bepaald.
Ik heb ze beide onderzocht, ze zijn beide waar, het een kan niet zonder het andere.

Wanneer een verkeerde noot wordt gebruikt, klinkt het vals, wanneer de stiltes niet in verhouding zijn, klopt het niet. De noot echter die voor mij het meest bepalend is het plezier in iets. De mogelijkheid tot. Niet de perfectie of het perfecte, niet het volgens verwachtingen en bepalingen moeten doen, maar deze als richtlijn te gebruiken om het mogelijk zo te kunnen doen.


@Zelf lukt het mij niet altijd, en dan helpt het mij om bewust te worden dat het er is en ook oké is

Jazeker, is ook ok!




#44898@Wanneer een verkeerde noot wordt gebruikt, klinkt het vals, wanneer de stiltes niet in verhouding zijn, klopt het niet. De noot echter die voor mij het meest bepalend is het plezier in iets. De mogelijkheid tot. Niet de perfectie of het perfecte, niet het volgens verwachtingen en bepalingen moeten doen, maar deze als richtlijn te gebruiken om het mogelijk zo te kunnen doen.

Ik ben benieuwd Linda hoe de drive
waar je over sprak zich verhoudt tot de weerstand die je bij de ander kunt ondervinden vanuit jouw drive tot plezier en verlichting te brengen naar de medemens?




Hoi Nij, goede vraag maar ik weet het niet. Beide uitspraken zijn waar en de derde It's the joy that make great things possible geldt ook. Misschien ook nog wel meer, ik combineer, ik ontdek, ik probeer, ik doe maar wat en dan gebeurt het eigenlijk zomaar zonder dat ik dan op dat moment er mee bezig ben.

Ik heb geen maat en ritme gevoel, ik raak in de war wanneer ik ga tellen tijdens het spelen of als de metronoom tikt. Ik maak het me eigen op gehoor, op geheugen op gevoel of misschien wel door vingerherinnering. Ik oefen geen toonladders of accoorden, maar pak dat aan wanneer ter sprake komt. Met mijn concertje kreeg ik te horen dat ik met gevoel speel, de sfeer kan overbrengen en dat hun gevoel geraakt werd. Dat het helend is en eigenlijk opnieuw beluisterd dient te worden( nu had ik voor mezelf opnames gemaakt de dag na het concert, en heb dit toen maar voor de toehoorders op cd gezet).

Dat het helend is, vind ik heel bijzonder, maar ik weet echt niet hoe ik dan bewerkstellig.


Linda mooi jouw helende weg , luisterend naar je innerlijke stem!


Beste mensen, leuk om te zien dat mijn vraag over de oorzaak van kwaad reden is geweest tot reacties. Maar wat eigenlijk mijn vraag of eigenlijk conclusie is is: er is kwaad, God heeft alles gemaakt, dus ook het kwaad, dus God heeft ook kwaad in zich. Wat vinden jullie hiervan?


Beste Welmoed, je zegt: 'God heeft alles gemaakt, dus ook het kwaad.'
Met dit geloof heb je zelf het probleem geschapen waarvoor je nu een antwoord zoekt. Dat probleem bestaat alleen maar omdat je gelooft wat je gelooft.
Ik geloof niet in een God die alles heeft gemaakt, inclusief het kwaad.
Voor mij bestaat het probleem dus niet. En daarom heb ik ook geen antwoord.
Er is wel lijden, dat is evident, maar het antwoord daarop is voor mij troost en barmhartigheid, geen geloof in een God die dat alles willens en wetens heeft veroorzaakt.
Ik heb dat eerder proberen uit te leggen, maar je houdt kennelijk vast aan je eigen geloof. Nu ja, dat is je eigen vrijheid, en je goed recht.
Dus dan rest ons niets anders dan met respect te accepteren dat we daar heel anders over denken.

Ik moest daarbij overigens denken aan een vraag die een jochie me een tijdje geleden stelde en waar ik nu aan moest denken omdat vandaag Maria Hemelvaart wordt gevierd. Hij vroeg: Als Maria nu in de hemel is, heeft ze dan nog kleren aan? Dat lijkt een bizarre vraag, maar dat is het niet. Want Adam en Eva waren in het paradijs geheel naakt. En de hemel, dat is toch ook een soort paradijs? Het was dus een heel reële vraag. Zo zie je dat soms vreemd lijkende vragen geheel normaal kunnen zijn binnen een bijpassend verhaal.


Beste mensen, leuk om te zien dat mijn vraag over de oorzaak van kwaad reden is geweest tot reacties. Maar wat eigenlijk mijn vraag of eigenlijk conclusie is is: er is kwaad, God heeft alles gemaakt, dus ook het kwaad, dus God heeft ook kwaad in zich. Wat vinden jullie hiervan?
Welmoed, 15/08/2013 12:51. #44918

Hoi Welmoed,

In mijn beleving is kwaad geen oorzaak eerder een gevolg van een oorzaak waarna je handelt op een bewuste of onbewuste manier die afgekeurd wordt door anderen.

Dood iemand en je kan veroordeelt worden als moordenaar je bent het kwaad, dood honderden in een oorlog en je bent voor velen goed waarschijnlijk zelfs een held.


Kwaad is een woord dat door een aantal mensen gebruikt wordt voor handeling(en) die door hen afgekeurd worden.

Wanneer ik geloof in goed en kwaad splijt ik in mijn beleving de werkelijkheid in tween het is dualistisch daarom geloof ik er dus ook niet in omdat de bron een kern dit volgens mij onmogelijk kan zijn.

Groetjes









Kwaad is een woord voor

Hoe bizar kwaad en goed in het kwadraa


Johan @

Hoe kun je iets absoluut zeker weten over vraagstukken waar nauwelijks antwoorden op bestaan, hoe kun je zeker weten je als mens ergens toe te rekenen?

Hoi Nij,

Daar ben ik het helemaal mee eens hoor.
Het woordje absoluut is een woord gebruikt vanuit, emotie de emotie dat ik sterk wil benadrukken mezelf niet als wetend te beschouwen.

Groetjes


Hoe jij zegt het woordje absoluut te gebruiken Johan dat herken ik wel.
Dat doe ik zelf ook terwijl ik weet hoe betrekkelijk zeker weten en absoluut is.
Tegenwoordig zie ik het vaak al terwijl ik het zeg.



wat een interessante discussie!

Goed en kwaad.
Voor goed en kwaad zijn voor het overgrote deel, naar mijn idee mensen zelf verantwoordelijk. Je maakt goede en/of foute keuzes en kan daarmee ellende of vreugde voor anderen en voor jezelf veroorzaken. Dat is jou verantwoordelijkheid! Als de narigheid door ziekte veroorzaakt wordt is dat een mankement aan een lichaam wat al dan niet verholpen kan worden. Natuurrampen gebeuren nu eenmaal. het leven is niet zonder gevaar. Het houdt volgens mij niet over om daar het stempel Kwaad op te drukken. Al kunnen beslissingen van mensen! als duivels bestempeld worden!

Do


He Bram, Ik heb je in je eerste reactie niet begrepen, maar wat je nu zei: "ik geloof niet in een god die alles gemaakt heeft", dat is voor mij een concept waarover ik nog nooit heb nagedacht. Hoe zie jij het dan?

groetjes, Welmoed


Precies zoals ik het zeg, Welmoed. Ik geloof niet in een God die alles schept. En daarom bestaat jouw probleem voor mij ook niet. Jouw probleem bestaat alleen voor jou omdat je gelooft in een God die alles schept.
En, zoals ik ook al zei, het antwoord op het lijden is voor mij troost en barmhartigheid.


Leuk om deze site te lezen. Eerlijk gezegd val ik welmoed bij, want het probleem bestaat voor hem wel en voor mij ook. Ik heb een beetje het gevoel dat hij nu met zijn vragen met een kluitje in het riet wordt gestuurd.
God heeft dus niet alles geschapen. Hoe zit dat dan? Wat heeft hij dan wel gedaan? Ik heb het ontstaan van de wereld volgens de Gnostische redeneringen gelezen. Moeilijk! Ik weet ook nog niet zoveel hierover. Kom uit een zwaar christelijk gezin en ben zoekend.
In de gnostische geschriften wordt er wel vaak over God gesproken, maar niet als een persoon. Of heb ik dat mis?
Als een soort collectieve kracht die zich verdeeld over mensen. Maar hoe kan dat concreet troost bieden?
Is er dan ook geen hemel? En wat gebeurt er dan met ons na de dood? Of zijn we gewoon dood?
Misschien kan iemand welmoed en mij een goed boek aanraden om mee te beginnen. Want het is erg moeilijk om vanuit zoveel materie te kiezen en de kern snap ik nog niet zo goed. Ik wil alleen onder het juk van de veroordeling uit en de straf en de schuldgevoelens.


Hallo Marlies,

Hoe het zit weet eigenlijk niemand ook gelovigen niet. Als mens hebben wij graag zekerheden. Wanneer het ontbreekt gaan we veronderstellingen doen, zodat het klopt met hoe wij de wereld zien of willen zien.

Zolang dit klopt, is dat het ideaal, wanneer je echter geconfronteerd wordt met een mogelijke andere visie, staat jou wereldbeeld op zijn grondvesten te schudden.

Wanneer het donker is en je kent geen andere mogelijkheid, geeft dat zekerheid. Wanneer iemand een kaars aansteekt om het donker te verlichten, is die kaars voor jou niet goed en zal je er alles aan doen om het te bestrijden.

Het is volgens mij niet zo dat God alles schept en dus ook het kwaad, maar bij alles wat geschapen wordt door God of mens, zit een andere kant. Een kant die we niet voorzien hadden, een kant die anders gebruikt wordt dan de intentie of bedoeling.

Om van het juk van veroordeling en schuldgevoelens af te komen. God schiep de mens naar zijn gelijkenis, en bij de schepping spreekt God telkens dat het goed is maar bij de mens dat het zeer Goed is. In psalm 8 wordt de lofzang op de mens geheven we zijn bijna Goddelijk gemaakt.

We zijn goed zoals en met wat zijn. Wanneer we echter een ander tegen komen is onze eigenheid in geding en dat maakt het lastig om bij het gevoel te blijven. Het zijn namelijk vooral mensen die elkaar uitgesproken of niet veroordelen en die last valt zwaar. Het zijn mensen die je de hemel kunnen laten ervaren en het zijn de mensen die hel mogelijk maken( ik dus net zo goed).

Zelf heb ik een boek geschreven, Ik had een psychose gehad. God liet zich aan zien, als een God die ik niet ken. Al als kind had ik vragen bij wat verkondigt werd, al als kind had ik soms een andere interpretatie. Ik schreef een boek "Wat is waarheid?". Niet omdat ik de waarheid weet of ken maar omdat mijn waarheid ook een waarheid is die er mag zijn. Een waarheid ook die er is omdat ik hem zo ervaren heb.







@ Marlies

Hoe kan een God die ons geschapen heeft en dus precies weet hoe een mens in elkaar zit en weet dat ieder mens alleen zaken kan ervaren vanuit zijn eigen subjectieve ervaring, verwachten dat deze mens echt WEET dat hij schuldig is en vergeving hoort te zoeken bij Hem ?,

Dat kàn helemaal niet om nog maar niet te spreken over bij welke specifieke groep je aangesloten zou moeten zijn om het ''goed'' te doen in zijn ogen.



Marlies, mensen kunnen een heel bijzondere ervaring meemaken, de mystieke ervaring. Die kan verschillende kenmerken hebben. Sommigen beschrijven het als een ondergedompeld zijn in liefde, anderen beleven vooral de eenheid met al wat is. Maar altijd hoort erbij dat het gaat over de gronding van het bestaan als een ingrijpende zijnservaring.
Het verandert mensen.

Die ervaring is wat die is. Die staat buiten elk verhaal, elk woord. Die ervaring is leeg van begrippen. Die ervaring is geen geloof. Het is een gebeurtenis.
Maar niettemin kun je achteraf die ervaring binnen een geloof plaatsen. Een voorbeeld daarvan is een gedicht van Jan Luyken, een tijdgenoot van Vondel:

Jan Luyken
De ziele betracht de nabyheyt Gods


Ick meende oock de Godheyt woonde verre,
In eenen troon, hoogh boven maen en sterre,
En heften menighmaal myn oogh,
Met diep versuchten naer om hoogh;
Maer toen ghy u beliefden t’openbaren,
Toen sagh ick niets van boven nedervaren;
Maer in den grondt van myn gemoet,
Daer wiert het lieflyck ende soet
Daer quamt ghy uyt der diepten uytwaerts dringen.
En, als een bron, myn dortstigh hart bespringen,
Soo dat ick u, o Godt! bevondt,
te zyn den grondt van mynen grondt.


Eerst was Jan Luyken een 'gewone' gelovige. Hij geloofde in het bestaan van de God van de Bijbel, 'ver boven maen en sterre', ver weg dus en vooral ver weg van hemzelf.
Dan is er die ervaring. Hij noemt dat: 'toen ghy u beliefden t’openbaren'.
Maar die ervaring is wat-die-is. Dat Jan Luyken meent dat het zijn God is die zich aan hem openbaart, dat is een betekenistoekenning achteraf. Hij geeft die ervaring daarmee achteraf een plaats binnen zijn geloof. En daardoor lijkt het alsof hij begrijpt wat er gebeurd is: hij heeft zijn God ervaren, de God van zijn geloof. En dan lijkt het zelfs als een bevestiging van zijn geloof.
(Ik heb over deze truc van het brein een verhaaltje geschreven 'De roodborstjes en het mysterie van het everzwijn'. Moest je maar eens lezen.)
En dan zegt Jan Luyken: 'Soo dat ick u, o Godt! bevondt, te zyn den grondt van mynen grondt.'
Dat de mystieke ervaring je grondt in je bestaan, dat is een universeel kenmerk van de mystieke ervaring, op die manier beschreven in verschillende spirituele tradities.
Maar dat het een ervaring is van de God van de Bijbel, en dan voor Jan Luyken vooral de God van het Oude Testament, dat is een culturele inkleuring achteraf.

De mystieke ervaring hoort ook bij de gnostiek. Maar daar wordt die niet ingevuld. Die wordt gelaten voor wat die is: een gronding van je bestaan, buiten alle religieuze begrippen om, maar wel met die ervaren kenmerken van liefde, eenheid en gronding. Die liefde, eenheid en gronding gebeuren in die ervaring.

Die ervaring is levensveranderend, zei ik al. Net zoals de bijna dood-ervaring. Ik heb daarover iets gezegd bij mijn toelichting bij logion 111 van het Thomas-evangelie. Misschien moest je dat ook maar eens lezen.





Bram@De mystieke ervaring hoort ook bij de gnostiek. Maar daar wordt die niet ingevuld. Die wordt gelaten voor wat die is: een gronding van je bestaan, buiten alle religieuze begrippen om, maar wel met die ervaren kenmerken van liefde, eenheid en gronding.

Elk woord raakt me hierin.


Zelf heb ik ook een mystieke ervaring gehad hoelang weet ik niet exact, wat ik wel weet dat op het moment dat mijn hersenen probeerden te verklaren wat er gebeurde was het acuut over.
Het past misschien binnen geen enkele vorm zelfs geen gedachtevorm.
Geef er daarom ook geen gedachten meer aan het was fijn te ervaren.

Groetjes


En, Johan, heeft het je ook veranderd?


Ja, heel typisch, zodra je tijdens zo'n ervaring gaat denken, neemt het verstand het weer over en helaas is het moment weg. Maar gelukkig kun je het achteraf nog wel koesteren.

Inderdaad geen verklaring zoeken, er is geen verklaring maar wel een ervaring.


Hoi Bram,

Direct na de ervaring was er het wouw gevoel.
Dagen, weken,maanden erna het ongeduld dat ik het niet weer kon ervaren, zelfs even afkeer van onze huidige materiele wereld.
Nu is het inmiddels een paar jaar geleden en geeft de ervaring me rust en een gevoelsmatig vertrouwen in het AL
Het vertrouwen mede door mijn conclusie dat vanaf het moment dat mijn hersenen probeerden te verklaren wat er gebeurde was het acuut over.
De bron, deze ervaring wat het ook moge zijn past misschien binnen geen enkele vorm, zelfs geen gedachtevorm.

Groetjes,


Grasduinend op deze website stootte ik op bovenstaande thema.
Hierin lezende ontlokte dit bij mij de vraag waarom dit een botsing van visies zou moeten betekenen? Kunnen beiden niet samengaan?

Ik meen me te herinneren dat het evangelie van Johannes het geliefde evangelie was van de katharen omdat dit ook het meest esoterische is.

Marith



Marith, ik heb helemaal niets met esoterisch christendom. Wat ik er van heb vernomen lijkt mij gewoon te gaan over weer een ander geloof dan het oude christelijke geloof, met nieuwe, hedendaagse, esoterische kerkvaders, die je vertellen 'hoe het is'. En dat moet je dan maar geloven. Voor mij behoort dat grotendeels tot het rijk van de fantasie.
Het is voor mij oude wijn in nieuwe verpakking.
En wat Thomas en Johannes betreft, je vraag: kunnen beide niet samengaan? Je vraag is een vraag naar waarheid, naar 'hoe het is' en daar zou ik dan antwoord op moeten geven. Maar ik doe niet aan waarheden.
Jij, Marith, bent vrij om het voor jou samen te laten gaan of niet. Dat mag je helemaal zelf weten. Lees het nog eens, en vraag je dan af waar jij staat. Dat lijkt me wezenlijk, voor jou. Dat is, vind ik, het enige wat er toe doet.


Ok, dat is een duidelijke visie.
De vraag blijft wel waarom de katharen, die toch gnostici waren, de voorkeur gaven aan dat evangelie.

Marith


Ik kom daar op terug Marith, maar nog even niet. Ben erg druk met andere zaken.


Misschien heeft alles hiermee te maken:

"In deze wereld zijn zij die de kleren aantrekken meer waard dan de kleren zelf. In het Koninkrijk der Hemelen zijn de kleren meer waard dan zij die ze hebben aangetrokken."
Evangelie naar Filippus,vers 20

Marith


Marith, je vroeg naar de betekenis van Johannes voor de Katharen. Dat heeft alles te maken met christologie, de leer van Jezus als de Christus. Hoe zit dat?
In het oudste evangelie, dat van Thomas, is Jezus nog gewoon mens. En in Thomas zegt Jezus dat je kunt worden als hijzelf, dat je zelfs aan hem gelijk kunt worden (logion 108).
Het oudste evangelie in het Nieuwe Testament, Marcus, noemt Jezus een ‘mensenzoon’ en dat betekent gewoon ‘mens’ (Marcus 10).

De eerste die Jezus anders noemt, namelijk als de Christus, is Paulus. Paulus is dus de eerste die dat doet. Daarmee begint de zogenaamde christologie.
Als we ons nu afvragen wat Paulus daarmee bedoelde, moeten we beseffen dat alles wat daar later aan leerstelligheid over is beweerd, nog niet bestond. We moeten de benoeming van Jezus als de Christus door Paulus dus proberen te verstaan met oren van die tijd, voor wie dit een volstrekt nieuwe zienswijze was.
Dus, wat bedoelde Paulus te zeggen?

Paulus sprak Grieks. Hij verkondigde zijn leer aan Grieks sprekende toehoorders. Het woord ‘christus’ is Grieks voor ‘gezalfde’. En ‘gezalfde’ is een Joods synoniem voor hun koningen. Een Joodse koning is ‘een gezalfde des Heren’.
Jezus een Christus, dus een ‘gezalfde’ noemen, is een hele sprong. Paulus maakt daarmee Jezus tot koning. Maar wat voor koning? Dat is niet de latere Jezus, zittende ter rechterhand Gods, ver weg in de hemel dus. Jezus als koning troont voor Paulus in de mens zelf!

Daar zitten twee aspecten aan.
De eerste is dat je als mens kunt worden als Jezus. Je hebt het in je, zou je met een hedendaagse term kunnen zeggen. Zo zeggen we dat nu als we iemand bemoedigend willen toespreken. En zo bedoelde Paulus dat ook, je hebt het in je om als Jezus te worden, geheel in overeenstemming met het Thomas-evangelie.
Maar er is nog een tweede aspect aan dat paulinische koningschap. Dat sluit aan bij de klassieke cultuur van die tijd. In die tijd was een veel besproken filosofisch thema ‘de koninklijke kwaliteit van de ziel.’ Wat is die koninklijke kwaliteit? Dat is dat de ziel van de mens over zichzelf beschikt. De koninklijke kwaliteit van de ziel is dus vrijheid, innerlijke vrijheid. Voor de cultuur van die tijd was dat een gedurfd, nieuw concept van de mens.
En zo laat Paulus de eenwording met Jezus als de innerlijke Christus aansluiten bij een toen alom bekend thema in de cultuur van het Romeinse Rijk. Door Jezus tot innerlijke Christus, dus innerlijke koning te maken, gezeten op een innerlijke troon, koppelt hij de eenwording met Jezus met de klassieke koninklijke kwaliteit van de ziel.

Wat is de boodschap van Jezus? Dat is liefde, dat de mens in staat is tot liefde. En Paulus verbindt die liefde met de koninklijke vrijheid. Vrijheid en liefde gaan voor Paulus samen als een onafscheidelijk koppel. Die twee samen maken de mens tot Christus, een koning dus, geheel conform logion 2 van het Thomas-evangelie.

Met de benoeming van Jezus als de innerlijke Christus, start Paulus de ontwikkeling van de christologie.
Die ontwikkeling is nog verder gegaan. In toenemende mate werd Jezus vermythologiseerd en vergoddelijkt. In Johannes is Jezus tot God geworden. Niet louter een mensenzoon, maar de enige zoon van God, zelf ook God. En daarmee ook de enige weg tot God.
De johannitische Jezus als een goddelijke gestalte treffen we ook aan bij de gnostici, en ook bij de katharen. Maar de betekenis die aan de vergoddelijkte Jezus wordt gegeven door de gnostici is totaal anders dan die van het instituut kerk.
De kerk maakte de afstand tussen Jezus en de mens steeds groter. De vergoddelijkte Jezus van Johannis is in de kerk onbereikbaar voor de mens. Verlossing kan alleen verworven worden door het geloof in het zoenoffer. Van eenwording is geen sprake meer.
Voor de gnostici en de katharen is de inhoud van het geloof vooral dit: dat je kunt geloven dat je als Jezus kunt zijn en dat je daaar je medemens toe kunt oproepen. Door de navolging van Jezus wordt Jezus tot de Christus in jezelf.
De Christus van de gnostici is paulinisch, ook in hun uitleg van Johannes.
De kerk heeft de afstand die Johannis schildert tussen mens en Jezus onoverbrugbaar groot gemaakt. De gnostici zien ook wel die afstand, maar maken het slechten van die afstand tot inzet van hun geloof.



Hartelijk dank voor de toelichting Bram.
Deze illustreert eigenlijk ook dat teksten verschillend gelezen en geïnterpreteerd worden naargelang de 'kijk' van het individu of naargelang het ontwikkelende bewustzijn. Hoe meer een mens tot 'zichzelf' komt, hoe meer hij het oorspronkelijke ervan gaat ervaren en hoe Vrijer hij ook komt te staan,los van woorden.

Dat verklaart m.i. ook de kortzichtigheid van alle religies die 'hun' waarheid, hun interpretatie als enige waarheid indoctrineerden en wijzigingen aanbrachten in oorspronkelijke teksten.
Of gebeurde dit moedwillig om de mensen onwetend te houden en hun machtspositie te versterken?
Zoals de RK kerk alle middelen aanwendde om de ketterij uit te roeien in naam van 'God' , zo is nu nog steeds 'de' religie en haar verschillende strekkingen bron van oorlog omwille van'hun' enige waarheid.

Kan men dit Kwaad noemen of is het eerder onwetendheid en handelen vanuit onwetendheid met verstarring als gevolg?

Je schreef dat voor Paulus Vrijheid(de koninklijke vrijheid) en Liefde samengaan. Ik geloof dat barmhartigheid of compassie hieruit voortvloeien en zodoende vijanden geen vijanden meer zijn, maar slachtoffers.

Hoe zie jij dit mbt het Kwaad en het lijden?

Marith




Hier een stukje over goed en kwaad uit mijn boek over de katharen:

Dualisme van goed en kwaad
Het leven doet soms pijn. Dan dringen zich de grote vragen op. Waarom moet mij dit overkomen? Wat heeft dit voor zin? Het is moeilijk erin te berusten dat de pijn die het leven ons soms aandoet, zomaar voor niets zou zijn. Is er een reden waarom dit gebeurt?

Veel spirituele tradities voldoen aan die knellende vraag naar het waarom van het lijden en bieden een antwoord, een verklaring.
De Jahwistische visie uit het Oude Testament stelt dat alle lijden op aarde gezien moet worden als een straf van God op de zonden van de mens. Jahweh zelf is de bron van alle lijden:
Buiten mij is er niets. Ik ben de Heer en niemand anders. Ik formeer het licht en schep de duisternis. Ik maak de vrede en schep het kwaad. Ik, de Heer, doe al deze dingen. (Jesaja 45:5-6)

In zekere zin is het lijden in deze oudtestamentische visie een verborgen goed, want het lijden als straf op de zonde is door Jahweh bedoeld om de mens op het rechte spoor te houden. Het lijden is aldus een goedbedoelde straf van een liefdevolle vader. In het boek Job staat:
Wie zijn kinderen liefheeft kastijdt ze.

Dat alles is voor de gnosticus volstrekt onaanvaardbaar. Het lijden kan nooit voortkomen uit iets goeds. Het kan niet, op een verborgen manier, langs een omweg, of vanuit een hoger inzicht, herleid worden tot een zegen. Lijden is lijden. Lijden ‘is.’
Het juiste antwoord op het lijden is niet een theorie over de oorzaak van het lijden, of een schuldbekentenis, maar een daad van barmhartigheid. Naastenliefde zoals door Jezus gepredikt, vraagt niet naar de oorzaak van het lijden, en steekt geen beschuldigende vinger uit naar de lijdende mens. De gnostici volgden daarmee getrouw het ook bij de katharen populaire evangelie van Johannes:
Bij het naar buiten gaan zag hij (Jezus) een man die al vanaf zijn geboorte blind was.
Zijn leerlingen vroegen hem: ‘Rabbi, waarom is hij blind geboren? Heeft hij dat te wijten aan zijn eigen zonde of aan die van zijn ouders?’
Jezus antwoordde: ‘Niet aan zijn eigen zonde en evenmin aan die van zijn ouders.’
(Johannes 9:1-3)


Omdat de gnostici het lijden niet wilden herleiden tot het goede, spraken zij over een absoluut kwaad, tegenover een absoluut goed. Die twee ‘principes’, zoals de katharen dat noemden, kunnen niet met elkaar verenigd worden, vonden zij.
Op grond daarvan werden de gnostici door hun bestrijders ‘dualisten’ genoemd. Dat ethisch dualisme van een fundamenteel goed tegenover een fundamenteel kwaad, zal later voor de inquisitie een van de hoofdkenmerken worden voor de herkenning van de katharen.


Mooi stukje!
dank,
Marith


Hoi Bram,

Prachtig. Ik ben net halverwege Elaine Pagel's Gnostic Gospels en dacht... toch weer eens kijken bij Bram :)

Ben de afgelopen jaren gaan geloven dat Thomas de aanleiding is geweest voor een sterke religieuze beweging die lijnrecht stond op de Joodse, die vervolgens "gekanaliseerd" is door het in opkomst zijnde instituut Kerk

De 4 evangeliën die de Kerk dus van pas kwamen, waarvan de 1e 3 grotendeels identiek en "verhalend", met als uitsmijter Johannes die daar sterk van afwijkt, Thomas als mietje neerzet en alvast de weg effent voor het credo van de Kerk "alleen door ons kom je tot het ware geloof" - ik wilde er wat over schrijven maar gelukkig heeft Elaine Pagels dat al zeer goed gedaan

Rest het gevoel dat de Oosterse invloed een pracht'religie' teweeg had kunnen brengen in het Westen, maar de kop is ingedrukt en volledig averechtse effecten teweeg heeft gebracht. Maar dat is dan weer puur menselijk, evenals het tolereren daarvan

Enfin, de cirkel is rond. En hoe nu verder?


Reageer

Alle velden zijn verplicht. Je moet een geldig e-mailadres invullen.
Je e-mailadres is niet zichtbaar op de site.
Om spam te voorkomen wordt een bericht met http:// geblokkeerd.

Naam:
E-mail:
Reactie: