Bramhartigheden

Vrouwen in RK-kerk en gnostiek

    door Bram, 13/04/2016 09:43. #46689. 4 reacties, laatste

De erkenning van de gelijkwaardigheid van vrouwen en mannen zou voor de RK-kerk een dogmatische sprong zijn, niet alleen een culturele.
Paulus zei al:

Een vrouw dient zich gehoorzaam en bescheiden te laten onderwijzen; ik sta haar dus niet toe dat ze zelf onderwijst of gezag over mannen heeft; ze moet bescheiden zijn. Want Adam werd als eerste geschapen, pas daarna Eva. En niet Adam werd misleid, maar de vrouw; zij overtrad Gods gebod."

Dus hier wordt de minderwaardigheid van de vrouw gekoppeld aan het paradijsverhaal, waar Eva zich laat verleiden door de slang. Het eten van de boom van kennis van goed en kwaad, eerst door Eva en daarna door Adam, wordt dogmatisch beschouwd als de zondeval. Jezus boet met zijn lijden voor die zondeval. Eva is dus schuldig aan het lijden van Jezus.
Augustinus voegt daar later nog aan toe dat vrouwen het willig werktuig zijn van Satan om mannen te beroven van hun geestelijke kuisheid, natuurlijk gestaafd met het voorbeeld van het paradijsverhaal waar Eva het willig werktuig was van de slang.

Ik vond het buitengewoon verrassend om in de gnostische teksten die bij Nag Hammadi werden gevonden een volkomen andere versie van dit paradijsverhaal tegen te komen.

De gnostiek geeft aan Eva een geheel andere rol. Zij is degene die Adam uit de diepe slaap van de onwetendheid wekte en hem daarmee de gnosis bracht. In het Geheime Boek van Johannes, een tekst uit de Nag Hammadi-geschriften, zegt Eva tegen Adam nadat ze van de boom van kennis van Goed en Kwaad gegeten heeft:
Sta op en herinner jezelf. Volg mij, je eigen wortel.

In Oorsprong van de Wereld, een andere tekst uit Nag Hammadi, wordt verteld hoe Eva ziet dat Adam slaapt. Ze wordt daardoor met medelijden bewogen en ze zegt:
Adam, leef! Sta op!

Adam wordt wakker en als hij Eva ziet zegt hij:
Jij zult de moeder van de levenden genoemd worden, omdat jij degene bent die mij het leven schonk.

Hier zien we dus een uiterst positieve waardering voor Eva. De vrouwen speelden een navenant positieve rol in de gnostische gemeenschappen, tot aan de Katharen toe. Zij konden gelijkwaardig aan mannen alle sacramentele functies vervullen.

Vrouwen spelen ook een opmerkelijk positieve rol in het gnostische Evangelie van Thomas. Die tekst bestaan uit 114 uitspraken van Jezus, gewoonlijk in de vorm van vraag en antwoord. De meeste vragen worden gesteld door ‘de leerlingen’, die verder niet bij naam genoemd worden. Maar in twee logions is het een bij haar naam genoemde vrouw die een vraag aan Jezus stelt, Maria Magdalena in logion 21 en Salomé in logion 61. Van enige vrouwvijandigheid is hier geen enkele sprake. Anders van toon lijkt logion 114. Daar vraagt Petrus aan Jezus om Maria Magdalena weg te sturen ‘want vrouwen zijn het leven niet waard’. Jezus wijst Petrus echter terecht en zegt dat hij haar ‘tot mens zal maken', dat wil zeggen dat hij haar een status zal geven die gelijkwaardig is aan mannen.

Eenzelfde polemiek met Petrus treffen we aan in het gnostische Evangelie van Maria Magdalena. Maria Magdalena vertelt daarin dat ze Jezus ontmoet heeft in een visioen. Petrus zegt daarop:
Hij heeft toch niet gesproken met een vrouw, verborgen voor ons en niet in het openbaar, opdat we onszelf omkeren en allemaal naar haar luisteren? Heeft Hij haar verkozen boven ons?

Toen huilde Maria, ze zei tot Petrus:
Mijn broeder Petrus, wat denk je dus? Denk je dat ik, alleen, ze bedacht heb in mijn hart of dat ik de Verlosser bedrieg?

Levi antwoordde, hij zei tot Petrus:
Petrus, sinds eeuwigheid ben je driftig. Ik zie je nu terwijl je redeneert tot de vrouw zoals die tegenstanders.
Als de Verlosser haar waardig heeft gemaakt, wie ben jij zelf dan om haar te verwerpen? Ongetwijfeld, de Verlosser kent haar grondig. Daarom heeft Hij haar meer liefgehad dan ons.

Petrus is in deze teksten de representant van de zich dan vormende kerk van Rome, die vrouwen niet tot het priesterambt toelaat. De rol van de vrouw is bij de institutionalisering van de kerk van Rome een voortdurend twistpunt geweest met de gnostici. Daarin nemen de gnostici en Rome tegengestelde standpunten in.
Voor gnostici is het lichamelijke verschil tussen mannen en vrouwen van geen betekenis. Het gaat hen om de ziel. En die is voor mannen en vrouwen van dezelfde geestelijke substantie en dus niet alleen gelijkwaardig maar ook gelijk in wezen.



Je kunt deze tekst downloaden als Word-document, en naar believen citeren, publiceren, in cursussen als lesmateriaal opnemen, op een website plaatsen, uitdelen ter bespreking in een gespreksgroep, of op welke wijze dan ook aan uw medemensen kenbaar maken. Wel graag met bronvermelding: www.brammoerland.com


Beste Bram.
Het evangelie van Maria Magdalena beschrijft toch de reis van de dood langs de archonten? Ben ook op de site van Jacob Slavenburg geweest. Via via kwam ik ook een lezing van hans stolp tegen, dec 1999 en vermeld dat ze de belangrijkste van de dicipelen is, en schrijft over de 7 stappen van inwijding. Tot mijn grote schrik zag ik dat bij de 6e inwijding, de zonneloper,de zonneheld er dan sprake is van een uitgebreide bijnadoodervaring plus een ontmoeting met een stralende gestalte. Zo'n ervaring heb ik zelf 3 jaar geleden gehad, zo uit het niets, want ik ben kerngezond. eerst een ontmoeting met een stralende gestalte, een liefdevolle ontmoeting met pure liefdesenergie met de gedachte"het is fijn om even thuis te zijn". Daarna bezocht ik diverse werelden via een snelle tunnel. Ik werd op een gegeven moment getrokken naar een helder licht, maar intuitief wist ik dat ik daar niet naar toe moest, ik zou men gehele persoonlijkheid verliezen. Met deze ervaring leerde ik dat mijn bewustzijn verder gaat als ik dood ga. Zijn de 7 archonten die je beschrijft in de tekst over het evangelie van Maria Magdalena dezelfde 7 aartsengelen die hans stolp beschrijft in het esoterische christendom? De 7 archonten lijken me de bad guys, en de 7 aartsengelen lijken de good guys. Overigens voor deze ervaring was ik me niet bewust van je website en andere sites, daar ben ik me juist door die ervaring in gaan interesseren. En ik ben me ook gaan interesseren in bijna doodervaringen en dat je daar een lichaam voor nodig hebt. Je zoekt dan ook naar mensen die een dergelijke ervaring hebben gehad ( bv trickedbythelight.com) en kom dan tot de conclusie dat ik je toch op je hoede moet zijn na je dood, maar dat ik vooral nu tot zelfkennis moet komen omdat dit bepaald wat er gebeurd na mijn dood. Ben pas 46 jaar, maar toch wordt wel hoog tijd. Staat in evangelie van Philippus niet dat de wereld is door een overtreding ontstaan? en na deze wereld is er het kwaad dat echt kwaad is? Ik ben er nog niet uit of deze stralende gestalte een goede of toch een slechte entiteit was, maar misschien maak ik nu weer de fout dualistisch te denken? Weet het even niet meer. Met vriendelijke groet, Rob


Beste Rob,
Het evangelie van Maria Magdalena beschrijft een reis langs de planeten van de ziel na de dood. Op elke planeet heerst een Archont. Bij elke planeet laat de ziel een kleed los, zodat de ziel tenslotte geheel naakt aan het eind van de reis samenvalt met het wezen van de werkelijkheid.

Zo'n tekst uit de klassieke oudheid kun je op verschillende manieren lezen. Het christendom heeft ons geleerd die verhalen letterlijk te nemen en ze in hun letterlijkheid of te geloven, of te verwerpen.
Maar dat is niet de manier waarop men in die tijd deze verhalen verstond.
In die tijd werden betekenissen ondergebracht in verhalen. Als men een nieuwe betekenis wilde overbrengen, deed men dat vaak door een bestaand verhaal te verbouwen. Men herschreef een bestaand verhaal op zo'n wijze dat in die verandering de nieuwe zienswijze helder werd.

Ik geef je een voorbeeld van een modern sprookje, dat van Roodkapje. Je kent ongetwijfeld het standaard verhaal. Het standaard verhaal is dat Roodkapje op ziekenbezoek gaat bij grootmoeder. Haar eigen moeder waarschuwt Roodkapje dat ze op weg naar oma op het rechte pad moet blijven, want anders… En natuurlijk dwaalt Roodkapje af en dan ontmoet ze de wolf. Dat is een christelijk verhaal. Want er wordt met dit verhaal verteld dat je het Kwaad ontmoet als je van het rechte pad afdwaalt. De wolf is hier het symbool van het Kwaad.
Dat verhaal zou je als gnosticus anders kunnen vertellen. Roodkapje verlaat ook in de gnostische versie het rechte pad. Ze ziet namelijk in de vrije ruimte daarbuiten allemaal kleurrijke bloemetjes en die wil ze plukken voor grootmoeder. Maar dan, tot haar verrassing, ziet ze ineens Winnie de Poeh, en die heeft natuurlijk net een potje honing verzameld. Samen gaan ze naar grootmoeder en de honing geneest grootmoeder van alle kwalen.
De betekenis van de gnostische versie is dezelfde als die van het schaap dat de kudde verlaat en daarvoor door de herder geprezen wordt. Want alleen door de rechte leer te verlaten kun je de liefde ontdekken. Het is dus niet fout, maar juist goed om de vrij ruimte buiten het rechte pad te betreden. Want alleen in de vrije ruimte kun je Winnie de Poeh met zijn potje honing ontmoeten, Winnie als het symbool van de liefde.

Zo deed men dat in de oudheid. En dat geldt ook voor die mythe van de reis langs de planeten in het evangelie van Maria Magdalena.
Vóór het evangelie van Maria Magdalena werd geschreven, bestond er in de oudheid de algemeen aanvaarde opvatting dat het lot van de mens bepaald werd door de planeten. De mens was willoos aan dat lot onderworpen.
Dat verhaal bestond dus al.
Maria Magdalena verandert dat al bestaande verhaal door duidelijk te maken dat je je als mens aan de heerschappij van de planeten kunt onttrekken. Het zou dus een misverstaan zijn om te denken dat je dat verhaal van Maria Magdalena letterlijk zou moeten geloven. Het gaat in plaats daarvan om de betekenis die daarin is vervat, namelijk dat je je als mens vrij kunt maken.

De aartsengelen van Hans Stolp zijn niet de Archonten van Maria Magdelena. Ook dat verhaal van Hans Stolp moet je vooral niet letterlijk nemen.
En hetzelfde geldt voor jouw eigen uiterst symbolische ervaringen.
Het is jammer dat je er angst voor het leven na de dood uit hebt afgeleid. Je zegt namelijk: "dat je toch op je hoede moet zijn na je dood".
Of die 'stralende gestalte' goed of slecht is, dat is wat jij er nu zelf achteraf van maakt. In de ervaring zullen ze noch het een, noch het ander zijn geweest.


Beste Bram,
Hartelijk bedankt voor je reactie en voor het laatste "zetje" dat je me gegeven hebt.
Had het net even nodig. Wat woorden allemaal niet kunnen doen. Ik ga nu stoppen met zoeken, je wordt er ook zo moe van. Al die geloof systemen. Ik ben niet meer bang voor de dood. Ik weet nu wie en wat ik ben en wat me te doen staat. Ik zal dit met zeer veel vreugde en plezier gaan doen en het vergt veel geduld en verantwoording, maar die uitdaging ga ik met veel plezier aan, met de nodige toewijding voor de medemens zonder dat deze daar weet van heeft. Trouwens die "stralende gestalte" , dat was ikzelf!
Het ga je goed en nogmaals bedankt!
Met vriendelijke groet,
Rob


Graag gedaan, Rob.


Reageer

Alle velden zijn verplicht. Je moet een geldig e-mailadres invullen.
Je e-mailadres is niet zichtbaar op de site.
Om spam te voorkomen wordt een bericht met http:// geblokkeerd.

Naam:
E-mail:
Reactie: