Bramhartigheden

Alles van waarde...

    door Bram, 05/06/2016 11:39. #46728. 2 reacties, laatste

Met enige weemoed zie ik het onvermijdelijke gebeuren.
Ik moet daarbij denken aan de uitspraak van Lucebert: “Alles van waarde is weerloos”.
Het betreft het woord gnosis.

Als men mij vraagt wat gnosis is, vertel ik altijd het verhaaltje van ‘Meneer Pastoor’. Ik heb het hier ook al enkele keren geplaatst, maar het kan geen kwaad om het nog eens te herhalen.

De pastoor verneemt dat in zijn parochie een pas geboren kind gestorven is zonder gedoopt te zijn. Hij weet wat dat betekent vanuit zijn rooms-katholieke leerstelligheid: het kind mag niet in gewijde aarde begraven worden, want dan zou het met zijn zondige lichaampje de gewijde aarde ontheiligen.
Op weg naar de ouders van het kind gaat de pastoor steeds langzamer lopen. Er rijst namelijk een gevoel van onbehagen in hem op over wat hij geacht wordt te gaan vertellen, een innerlijk protest.
Voor de deur van het huis van de ouders moet hij een besluit nemen. Wat zal hij volgen? De leer of het innerlijk protest daartegen?
In het verhaal kiest hij voor het innerlijk protest.

Wat is hier aan de hand?
Er is een leer. Die heeft de pastoor geleerd in zijn opleiding als priester. Hij wordt geacht als priester die leer te volgen. Die leer is hem letterlijk aangeleerd.
Maar het innerlijke protest tegen de leer is hem niet aangeleerd. Het dient zich ongevraagd in hem aan. Het treedt op in het niet-weten van de leer. Het staat volkomen los van zijn geloof, is daar zelfs mee in strijd.
Wat hem is aangeleerd heeft niets met hemzelf te maken. Het staat los van hem als mens.
Waar komt dat innerlijke protest dan vandaan?
In de traditie van de gnostiek noemt men dat ‘gnosis’, als het innerlijk weten van de liefde. Gnosis gaat boven elke leer. Als gnosis zich aandient, zoals bij de pastoor, dan staat dat geheel los van enige leer. Het is iets wat in hemzelf ongevraagd gebeurt.
Dat weten van de liefde is in elk mens aanwezig. Daar hoef je niet gelovig voor te zijn.

In de begintijd van het christendom was dat zelfs een strijdpunt. De volgelingen van Jezus die kozen voor het innerlijk weten van de liefde verwierpen daarom nogal radicaal elke vorm van geloof. Thomas dankt er zijn bijnaam ‘de ongelovige’ aan.
We weten nu door de vondst van oude teksten uit die begintijd van het christendom dat, in de eerste eeuwen na Jezus, veel van zijn volgelingen zich namens Jezus beriepen op het innerlijk weten van de liefde als het eigen hoogste morele gezag.
Maar ook is veel duidelijker geworden waarom Paulus uitroept dat alleen het geloof de mens kan redden: sola fides.
We kunnen dat nu zien als een radicale stellingname tegenover de gnosis. Hij vertegenwoordigt de andere geloofspartij onder de volgelingen van Jezus.
Thomas roept op tot het volgen van het innerlijk weten, de gnosis. Paulus is de verkondiger van het geloof, alleen maar het geloof en niets anders dan het geloof.
Het moge duidelijk zijn dat de partij van Paulus heeft gewonnen bij de vorming van wat we het christendom noemen.

Maar we hebben weer die oude originele teksten over de gnosis uit de begintijd van het christendom, teruggevonden in 1945.
En wat gebeurt er nu?
De term gnosis is populair geworden. En dus gebeurt het onvermijdelijke. Er wordt van alles en nog wat verkondigt als ‘gnosis’ wat alleen maar weer een leer is.
Ik zie het aan en bedenk dan: dat is precies wat er ook in die eerste eeuwen na Jezus gebeurde: zijn oproep tot de liefde als een innerlijk weten, als ieders eigen hoogste morele autoriteit, zelf zijn geleefde voorbeeld daarvan, wordt opnieuw vervangen door geloofsstructuren.
Lucebert had gelijk.


Johan@

Maar we hebben weer die oude originele teksten over de gnosis uit de begintijd van het christendom, teruggevonden in 1945.
En wat gebeurt er nu?
De term gnosis is populair geworden. En dus gebeurt het onvermijdelijke. Er wordt van alles en nog wat verkondigt als ‘gnosis’ wat alleen maar weer een leer is.
Ik zie het aan en bedenk dan: dat is precies wat er ook in die eerste eeuwen na Jezus gebeurde: zijn oproep tot de liefde als een innerlijk weten, als ieders eigen hoogste morele autoriteit, zelf zijn geleefde voorbeeld daarvan, wordt opnieuw vervangen door geloofsstructuren.
Lucebert had gelijk.

Hoi Bram, maar anno nu komen velen die de geloofsstructuren doorzien niet meer op de brandstapel.
Je voorbeeld van Meneer pastoor vindt ik persoonlijk een prachtige wegwijzer, bedankt hiervoor.
En je bent niet de enige die deze mosterdzaadjes plant wees daar maar van overtuigd.


Ha, Johan, nee ik ben zeker niet de enige die deze mosterdzaadjes plant. Gelukkig maar.
Wat ik alleen maar wilde zeggen is dat de woorden gnosis en gnostiek zo gedevalueerd zijn, dat ze nauwelijks nog voor mij bruikbaar zijn. Alles heet ineens gnosis lijkt het wel, ook al heeft het er volgens mij niets mee te maken.
Maar ik despereer niet. Ik heb wel besloten dat ik meer onder mijn eigen vlag dien te varen. Wat ik zeg en beweer is gewoons des Brams.


Reageer

Alle velden zijn verplicht. Je moet een geldig e-mailadres invullen.
Je e-mailadres is niet zichtbaar op de site.
Om spam te voorkomen wordt een bericht met http:// geblokkeerd.

Naam:
E-mail:
Reactie: