Bramhartigheden

De doop, afwassing van zonde?

    door Bram, 28/05/2017 14:02. #47001. 6 reacties, laatste

Elke spirituele traditie wordt gekenmerkt door een dogmatisch vastgelegd beginsel. In het christendom is dat de zondigheid van de mens en de verlossing daarvan door het zoenoffer van Jezus.
Zo’n beginsel wordt vervolgens in allerlei rituelen tot ervaring gemaakt. Het wordt met behulp van rituelen geïnternaliseerd. Het wordt daarmee tot een fundament van je eigen zelfbesef.
Zo begint de rooms-katholieke mis met een schuldbekentenis: mea culpa, mea culpa, mea maxima culpa (door mijn schuld, door mijn schuld, door mijn grote schuld). Het maakt daarbij niet uit of je feitelijk iets misdaan hebt, want je bent in principe schuldig en dat moet je erkennen.

Ook de doop is dienstbaar gemaakt aan dat christelijk basisprincipe van de menselijke zondigheid. De symboliek daarvan is de afwassing van zonde, niet meteen feitelijk maar als belofte voor een toekomstige mogelijkheid.
De Heidelberger catechismus ziet de betekenis van de doop als symbool van het zoenoffer van Jezus zo:
“Het is vergeving der zonden van God uit genade te hebben om desbloeds van Christus' wil, hetwelk Hij in zijn offerande aan het kruis voor ons uitgestort heeft.”

In de evangeliën van het Nieuwe Testament is naastenliefde een vaak voorkomend thema. Curieus genoeg vind je daarvan geen enkele vermelding in de rooms-katholieke mis. Ja, dat is werkelijk heel opvallend. Eigenlijk zelfs schokkend, vind ik. En in de Heidelberger catechismus is liefde niet een onvoorwaardelijke liefde tot je medemens, maar een eis tot onvoorwaardelijke onderwerping aan het gezag. Zondag 39:
“Dat ik mijn vader en mijn moeder, en allen die over mij gesteld zijn, alle eer, liefde en trouw bewijze, en mij hunner goede leer en straf met behoorlijke gehoorzaamheid onderwerpe."

Spirituele tradities staan niet los van de sociale ordening. De hierboven geciteerde Zondag 39 van de Heidelberger catechismus maakt dat overduidelijk. De zondigheid van de mens past perfect bij een sterk hiërarchische samenleving. De christelijke zondigheid gaat sociaal gezien samen met onmondigheid van de massa, en een samenbundeling van absoluut gezag in een kleine elite.
Zo gezien zijn de christelijke rituelen zoals de mis en de doop, met een term uit de gnostiek, een oproep tot verinnerlijking van de individuele morele slavernij. Met naastenliefde heeft dat niets van doen.

In onze tijd verslapt de greep van de christelijke dogmatiek op de samenleving. Dat betekent onder andere dat we opnieuw betekenis zouden kunnen geven aan de gebruikelijke rituelen. zoals de doop. Maar dat hoeft niet. Je kunt er ook gewoon je tong tegen uitsteken als daad van verlossing als je eerder nog met je opgelegde zelfbeeld vastzat aan de omvattende betekenis daarvan.


De verkondiging van het nieuwe testament is Wij zijn Allen één, Jezus zegt; de vader en ik zijn één en dezelfde. De oorspronkelijke boodschap is eenheid maar wordt dualistisch geïnterpreteerd. In dualiteit is geen liefde, alleen in eenheid ervaren we liefde en wel de eenheid in onszelf, er zijn immers geen anderen.
Schuld hoort thuis in dualiteit, het is een concept. Schuld projecteert schuld op anderen, hierdoor onstaan conflict en oorlog, oog om oog, tand om tand. Zo wordt de hele wereld blind en tandeloos...



Het vrouwelijke goddelijke en het mannelijke goddelijk in mezelf bewust worden.
Maar als ik lees dat de eerste kerkvaders verkondigden dat vrouwen vergif representeren hier op aarde en het alleen om de vader-god gaat mis ik een andere helft. Een verknipte en incomplete levensbeschouwing, dat christendom. Nee, not in his image!


In de laatste alinea raak ik je kwijt Bram, dit herken ik niet.
"Je tong er tegen uitsteken als daad van verlossing?"
Of begrijp ik je verkeerd.

Met liefde je naaste laten weten hoe bevrijdend het is je verlost te voelen van een juk werkt pas echt verlossend.

Wel begrijp ik dat er nieuwe kansen benut kunnen en moeten worden in deze tijd, zoals je zegt, om een nieuwe betekenis met elkaar te ontdekken en invulling te geven.
Dat hebben we met elkaar op dit forum naar mijn mening altijd geprobeerd en ik hoop dat we dat blijven doen.


Dag Wim,
Een beetje verbaasd ben ik wel over je reactie.
Ik bedoel geenszins dat je je tong zou moeten uitsteken tegen een medemens. Maar je tong uitsteken tegen een beknellende overtuiging, dat lijkt me alleszins gepast, en daar blijf ik dus bij.

Ik heb bijna twintig jaar excursies geleid in het gebied van de katharen. Ik heb daar steeds het contrast verduidelijkt tussen het mensbeeld van de kerkelijke christelijke dogmatiek en het mensbeeld van de gnostiek.
In de christelijke kerkelijke dogmatiek is, in navolging van Paulus (niet Jezus dus) de mens als een zondig wezen bestempeld, niet in staat zichzelf te verlossen.
In de gnostiek, zoals ook beleden door de katharen, werd de mens gezien als in wezen goed, want bekwaam tot de liefde.

Veel mensen hebben in vele eeuwen christendom geleerd zichzelf te ervaren als door Paulus beschreven, als een zondig wezen dus. Hoe verlos je je daarvan vroeg ik op de laatste dag van zo'n katharenweek? Niet door iets te bewijzen, of je te verdedigen, of door in debat te gaan. De meest effectieve bescherming is je tong uit te steken tegen elke ideologie, geloof of leer die betoogt dat je niet deugt. Ik ken geen betere methode.
Dat laat onverlet dat je elk mens, aks mens, met respect kunt bejegenen.


Dag Bram,
Dank voor je antwoord, ik begrijp hem helemaal. Mijn eerste reactie was gebaseerd op de gehele laatste alinea, dus inclusief dat we in deze tijden samen nieuwe invullingen kunnen geven aan bestaande rituelen.
Toen ik dat las moest ik gelijk denken aan het gesprek dat ik met de dominee had nadat ik hem een brief had geschreven dat ik bedankte als lid van zijn kerk.
Hij nodigde me uit om de brief toe te lichten.
Dat heb ik toen gedaan in een twee uur durend gesprek.
Ik kan je verzekeren dat ik mijn hart daar heb laten spreken over mijn diepste gevoelens die ik had door het volgen van het spirituele pad van de gnostiek.
Hij werd stiller en stiller en luisterde slechts.
Aan het einde van ons gesprek liet hij me weten diep geraakt te zijn door mijn getuigenis.
Hij vroeg me zelfs of ik op een gemeente-avond dit verhaal nog eens wilde vertellen.
Daar wilde ik graag aan meewerken dat begrijp je Bram.
Dit gesprek hield voor mij een verlossing in meer nog dan mijn brief die ik geschreven had.
Jammer genoeg is het er niet van gekomen, de uitnodiging heb ik nooit ontvangen, ik weet ook niet waarom.
Inmiddels is hij naar een andere gemeente vertrokken. (misschien heeft de kerkenraad hem op het matje geroepen vanwege zijn plannen?)

Mijn tong uitsteken tegen het instituut kerk kwam toen niet bij me op maar ik werd door mijn enthousiasme gestuurd een opening te zoeken naar nieuwe mogelijkheden.
Je sluit af met bovenstaand antwoord dat je geen betere methode kent. Dat respecteer ik maar mij ging het om de verlossende werking zoals ik het hier boven verteld heb.


Mogelijk heeft deze toelichting je verbazing enigszins getemperd alhoewel een verbazing zeker geen kwaad kan, het zet mij meestal aan het denken en soms verrijkt dat ook mijn geest.









Dank Wim, voor je uitgebreide antwoord.


Reageer

Alle velden zijn verplicht. Je moet een geldig e-mailadres invullen.
Je e-mailadres is niet zichtbaar op de site.
Om spam te voorkomen wordt een bericht met http:// geblokkeerd.

Naam:
E-mail:
Reactie: