De Geheime Woorden

Toelichting bij het Thomas Evangelie

Bram Moerland

Spring direct naar logion of naar het volgende logion »


Zoon van een hoer

105

Jezus zei:
Wie de vader en de moeder niet kent,
zal een zoon van een hoer genoemd worden.

 

Het woord ‘hoer’ behoeft hier eerst uitleg.
Laten we nog eens het voorbeeld van logion 35 bezien. Dat ging over de secretaresse van Hitler die zei, in een interview, dat ze wel medelijden had met de vervolgde Joden, maar dat ze meende dat medelijden te moeten offeren aan een hoger doel.
Haar medelijden met de Joden is medemenselijk. Het is van mens tot mens. Dat is de oer-vorm van de liefde die in elk mens woont. Daar werd ze toe geroepen, want daar had ze weet van, gnosis.
Maar dan betuigt ze haar liefde aan de nazi-ideologie. Dat is geen liefde, dat is morele sla-vernij. Dan is ze in de symbolische betekenis van de gnostiek een hoer, ze hoereert zichzelf door haar liefde te schenken aan een macht buiten zichzelf, in plaats van trouw te zijn aan het geroepen worden door haar medelijden met de Joden.
En wie zijn nu de vader en de moeder uit dit logion?
In logion 55 werden we gemaand om je ouders in de praktijk van het leven los te laten. In logion 101 werd daar nog aan toegevoegd om ook nog de verinnerllijkte beelden van je ou-ders los te laten. In de ruimte die dan onstaat kan liefde opbloeien. Die liefde wordt dan je innerlijk ouderschap.
De secretaresse van Hitler heeft weet van ‘de vader en de moeder’ in haarzelf, haar innerlijk ouderschap. Dat uit zich in het medelijden met de Joden. Maar ze pleegt verraad aan de liefde die in haar woont.
Het ‘hogere doel’, de nazi-idelogie, werd zo haar uiterlijke ouderschap. Daardoor kent ze niet langer ‘de vader en de moeder’ in zichzelf.


De vertaling en toelichting van Bram Moerland bij het Thomas-evangelie is ook uitgegeven in boekvorm. Wil je dat boek bestellen? Je vindt de gegevens hier.

 


Parallellen

De parallellen zijn bedoeld voor nadere studie. Ze zijn zeker niet altijd in overeenstemming met het Thomas-evangelie. Want ook contrasten met bijvoorbeeld citaten uit de Bijbel zijn van belang voor het verstaan van de betekenis.
Ken je zelf een tekst die past bij dit logion? Het zou fijn zijn als je die hieronder wilde publiceren.



Johannes 8:39:47
39 ‘Onze vader is Abraham,’ zeiden ze. Maar Jezus zei: ‘Als u echt kinderen van Abraham bent, zou u moeten doen wat Abraham deed. 40 Maar nee, u wilt mij, iemand die u de waarheid heeft gezegd die hij van God gehoord heeft, doden – zoiets heeft Abraham niet gedaan. 41 Maar u doet inderdaad wat úw vader deed!’ Ze zeiden: ‘Wij zijn geen bastaardkinderen! We hebben maar één Vader: God.’ 42 ‘Als God uw Vader was,’ zei Jezus tegen hen, ‘zou u mij liefhebben, want ik ben bij God vandaan gekomen toen ik hiernaartoe kwam. Ik ben niet namens mezelf gekomen, maar hij heeft mij gezonden. 43 Waarom begrijpt u niet wat ik zeg? Omdat u mijn woorden niet kunt aanhoren. 44 Uw vader is de duivel, en u doet maar al te graag wat uw vader wil. Hij is vanaf het begin een moordenaar geweest. Hij hoort niet bij de waarheid, omdat er geen waarheid in hem is. Wanneer hij liegt, spreekt hij zoals hij is: een aartsleugenaar, de vader van de leugen. 45 Maar mij gelooft u niet, want ik spreek de waarheid. 46 Kan een van u mij van zonde beschuldigen? Als ik de waarheid spreek, waarom gelooft u me dan niet? 47 Wie van God is, luistert naar de woorden van God. U luistert niet, omdat u niet van God bent.’

De weduwe
De ziel die afgesneden is van de wereld, omdat de mens zich richt naar de autoriteiten buiten hem, en niet naar de liefde in zichzelf, wordt ook wel een 'weduwe' genoemd.
Er zijn veel verhalen over weduwen in het Nieuwe Testament, nagenoeg allemaal te lezen als symbool van de verweduwde ziel.

Marcus 12:42
Er kwam ook een arme weduwe, die er twee muntjes in gooide, ter waarde van niet meer dan een quadrans.
Twee muntjes dus, om zo de twee één te maken

Lucas 2:37
en ze was nu al vierentachtig jaar weduwe. Ze was altijd in de tempel, waar ze God dag en nacht diende met vasten en bidden.

Lucas 18:3-5
Er woonde ook een weduwe in die stad, die steeds weer naar hem toe ging met het verzoek: “Doe mij recht in het geschil met mijn tegenstander.”

Lucas 21:2-3
Hij zag ook dat een arme weduwe er twee muntjes in gooide, en hij zei: ‘Ik verzeker jullie: deze arme weduwe heeft meer gegeven dan alle anderen.'

1 Timoteüs 5:5-6
Een weduwe die helemaal alleen staat, houdt haar hoop op God gevestigd en blijft smeken en bidden, dag en nacht. Maar een weduwe die losbandig leeft, is levend dood.

Openbaring 18:7
Geef haar net zoveel pijn en rouw te dragen als zij zich luister en overvloed heeft gegund. Ze zegt bij zichzelf: Ik zit hier als een koningin, niet als een arme weduwe. Mij zal niets gebeuren!

Het mooiste verhaal over een weduwe is echter het volgende:

Lucas 7:11-15
11 Niet lang daarna ging Jezus naar een stad die Naïn heet, en zijn leerlingen en een grote menigte gingen met hem mee. 12 Toen hij de poort van de stad naderde, werd er net een dode naar buiten gedragen, de enige zoon van een weduwe. Een groot aantal mensen vergezelden haar. 13 Toen de Heer haar zag, werd hij door medelijden bewogen en zei tegen haar: ‘Weeklaag niet meer.’ 14 Hij kwam dichterbij, raakte de lijkbaar aan – de dragers bleven stilstaan – en zei: ‘Jongeman, ik zeg je: sta op!’ 15 De dode richtte zich op en begon te spreken, en Jezus gaf hem terug aan zijn moeder.

Het kind van de weduwe is dood, symbooltaal voor het kind in de mens dat dood is, als de ziel een weduwe is, niet verbonden met het handelen in de wereld. Jezus raakt het kind aan, en door die aanraking staat het kind op uit de dood in de mens wiens ziel tot weduwe was geworden.

Evangelie van Filippus
'De Machten'
11
De machten wilden de mens misleiden omdat ze zagen dat hij verwant is aan het waarachtig goede. Zij ontnamen aan wat goed is zijn naam en gaven die aan het niet-goede om de mensen met die naam te misleiden en hen te binden aan het niet-goede.
En ach, wat zijn ze toch aardig voor de mensen! Bij wijze van gunst mag men zich in hun valse goedheid schikken.
Maar ze wisten wat ze deden. Ze wilden de vrije mens gevangen nemen en voor eeuwig tot hun slaaf maken.
Deze machten misleidden de mens omdat ze niet wilden dat hij gered wordt. Want als de mens gered wordt, zullen er geen offers meer gebracht worden en er zullen geen dieren meer worden geschonken aan de machten.
Offerdieren worden levend aan de machten geschonken, en ze sterven als ze geofferd worden.
De mens echter die zichzelf aan God schenkt wordt van een dode een levende.

Evangelie van Filippus
'kleuren'

54
De Heer ging de ververij van Levi binnen. Hij nam stoffen met tweeënzeventig kleuren en deed ze in het verfbad. Hij haalde ze er allemaal wit uit en zei: ‘Zo is inderdaad de zoon van de mens gekomen: als verver’.

Kleuren zijn hier het symbool van de ideologieën en alle andere denkstelsels. Jezus wast al die nep-kleuren uit, en maakt de stof weer oorspronkelijk wit. De zoon van de mens kende zichzelf niet meer toen hij zichzelf een kleur toekende. Maar ontdaan van die kleur, van alle illusies, kan hij zichzelf weer herinneren.

Evangelie van Filippus
‘bruidsvertrek’

67
Wat is het bruidsvertrek en zijn afbeelding? Het is nodig dat men door de afbeelding binnengaat in de waarheid - dat is het herstel.
61
Niemand zal kunnen ontsnappen wanneer hij vastgebonden wordt, als hij niet zowel een mannelijke als een vrouwelijke kracht ontvangt - dat zijn de bruidegom en de bruid. Die krachten ontvangt men vanuit het symbolische bruidsvertrek. (...)
125
Maar wanneer het bruidsvertrek zich openbaart zal het volkomen licht zich over iedereen uitstorten en allen die erin zijn, zullen de zalving ontvangen. Dan zullen de slaven vrij en de gevangenen verlost worden.
127
Als iemand kind van het bruidsvertrek wordt, zal hij het licht ontvangen. Als iemand het niet ontvangt in de tijd dat hij op deze plaatsen is, zal hij het ook niet ontvangen op die andere plaats. (...)
79
De vrouw verenigt zich met haar man in de bruidskamer. Degenen die zich in de bruidskamer verenigd hebben, zullen zich niet meer van elkaar scheiden. Eva is van Adam gescheiden omdat ze zich niet met hem verenigd heeft in de bruidskamer.

77
De machten zien niet degenen die zich met het volkomen licht hebben bekleed en kunnen hen niet overheersen. Men moet zich met het licht bekleden in het mysterie, tijdens de éénwording.
78
Als de vrouw zich niet van de man gescheiden had, dan zou ze niet met de man sterven. Met zijn scheiding begon de dood. Christus is gekomen om de scheiding, die in het begin is ontstaan, weer ongedaan te maken, de twee weer te verenigen en het leven te geven aan hen die door de scheiding gestorven zijn en hen te verenigen.

Eckehart
Toen God de mens maakte, maakte Hij de vrouw uit de zijde van de man, opdat zij zijn gelijke zou zijn. Hij maakte haar niet uit het hoofd van de man, noch uit diens voeten, zodat zij noch vrouw noch man voor hem zou zijn, maar Hij maakte haar zo dat zij zijn gelijke was. Zo moet de rechtvaardige ziel als gelijke bij God zijn en als naaste bij Hem zijn, precies terzelfder hoogte, niet lager of hoger.” (Over God wil ik zwijgen, II Preken, Meister Eckhart, p. 160, Hist. Uitg. Groningen, 2001) (Ingezonden door Toon Desmet)




 


Reacties (5)

Hymne aan Isis (3e – 4e eeuw voor Christus, gevonden in Nag Hammadi)

Want ik ben de eerste en de laatste.
Ik ben de vereerde en de geminachte.
Ik ben de hoer en de heilige.
Ik ben de echtgenoot en de maagd.
Ik ben de moeder en de dochter.
Ik ben de armen van mijn moeder.
Ik ben de onvruchtbare, en talrijk zijn mijn kinderen.
Ik ben de goedgetrouwde en de vrijgezellin.
Ik ben degene die baart
en degene die nooit heeft voortgebracht.
Ik ben de troost der barensweeën.
Ik ben de echtgenote en de echtgenoot
en het was mijn man die mij heeft geschapen
Ik ben de moeder van mijn vader.
Ik ben de zuster van mijn man
en hij is mijn verworpen zoon.
Heb altijd eerbied voor me,
want ik ben de schandelijke
en de wonderschone.

Uit ‘Elf minuten’ van Paulo Coelho


Dat is heel mooi, Jacqueline. Maar dan toch maar het hele verhaal:

Zoek mij in uw vreugde en in uw smart

Kijk naar mij, luister naar mij.
Eet mij op met uw aandacht.
Verban mij niet met uw blik.
Hoor mij niet aan met argwaan.
Laat uw spreken mij niet haten.
Zorg dat je me kent, altijd en overal.
Maar pas op! Wees op uw hoede voor mij.
Maar zorg wel dat je me kent!

Want ik ben de eerste en de laatste.
Ik ben heilig en eerloos.
Ik ben de hoer en de maagd.
Ik ben de moeder en de dochter.
Ik ben onvruchtbaar maar heb vele kinderen.
Vele malen ben ik uitgehuwelijkt,
maar ik heb geen echtgenoot.
Ik ben de vroedvrouw en degeen die baart.
Ik ben de bruid en de bruidegom.
Ik ben de moeder van mijn vader,
de zus van mijn man,
en ik heb hem zelf gebaard.

Ik ben het onbegrijpelijke zwijgen.
Ik ben de alsmaar weer in de herinnering
teruggeroepen gedachte.
Ik ben de stem die zichzelf begeleidt,
het woord zonder houvast.
Ik ben de naam die ik mezelf geef.

Ik ben schaamteloos en ik schaam mij diep.
Ik ben de nietsontziende kracht
en sidder van angst.
Wees op uw hoede voor mij!
Haat mij niet.
Heb mij niet lief.
Vrees mij niet.
Maar zoek mij
in uw vreugde en in uw smart.
Neem mij in bezit zonder aarzeling.

Waarom vervloekt u mij?
Waarom vereert u mij?
U heeft mij geslagen en getroost.
Ik ben de vrede
en de oorlog onstond om mij.

Wie mij niet kent, heeft geen weet van mij.
Maar wie mij kent herkent zichzelf.
Soms ben ik heel dicht bij.
En hoe groot is dan de afstand!
Soms ben ik ver verwijderd.
O, hoe na zijn wij elkaar dan.

Luister dan naar mij.
Let goed op.
Er is hier niemand behalve ik.
Maar toch, ik ben hier niet.
Ik ben hier nog nooit geweest.
Verschuil je daarom in mijn woorden.
En laat mij hier achter,
want ik ben er niet.
Als ik hier wel was
zou je me niet kunnen horen.

Haat mij niet.
Heb mij niet lief.
Vrees mij niet.
Maar zoek mij
in uw vreugde en in uw smart.

(O ja, het is nog langer. Maar dat zet ik nog wel eens apart op de website, want inderdaad, het is echt heel mooi.)





Bram, is die tekst hierboven je eigen vertaling van Donder: volmaakt Bewustzijn? (NHC VI.2, pag 655v.v.)


Ja, Voorbijganger, dat is mijn eigen vertaling, maar het is wel een verkorte versie. Die heb ik indertijd gemaakt voor het boek van Annemiek Schrijver over gebeden: Verlicht mijn nacht. Uitgeverij Prometheus.


Ik moet hier denken aan Joh 8: 54-55

‘Wanneer ik mezelf zou eren, zou mijn eer niets betekenen, maar het is de Vader die mij eert, de Vader van wie u zegt dat hij onze God is, hoewel u hem niet kent. Ik ken hem. Als ik zou zeggen dat ik hem niet ken, zou ik een leugenaar zijn, net als u. Maar ik ken hem wel, en ik bewaar zijn woord.’

Als je de bron kent, maar niet vermeld in wat je doet eer je alleen jezelf. De moeder staat zoals Meister Eckehart zegt voor symbolische aanduiding van de menselijke ziel. De vader staat voor de bron. In dit geval als je de vader en moeder kent en er alleen prat opgaat dat het jouw woorden zijn zonder bronvermelding, alleen ter eigen glorie, dan erken je niet je ouders. Of als je je weg gaat zonder de bron te erkennen en dus bewust een andere kant uitgaat omdat je iets anders op het oog hebt, dan ben je in deze betekenis een bastaard. Als je de keuze maakt waar je vanuit je ziel achter kunt staan ben je niet afhankelijk. Als je blindelings volgt wat anderen je opleggen (gedachten, verwachtingen, mode, etc) dan ben je een slaaf en geen product van de vader en de moeder. Hoerenzoon staat hier voor onecht of leugenaar. Met alle winden meewaaien. Voor overspel plegen ten opzichte van je ware Zelf door het nastreven van een 'hoger' doel.


 


Reageer

Alle velden zijn verplicht. Je moet een geldig e-mailadres invullen.
Je e-mailadres is niet zichtbaar op de site.
Om spam te voorkomen worden berichten met http:// geweigerd.


Naam:
E-mail:
Reactie: