De Geheime Woorden

Toelichting bij het Thomas Evangelie

Bram Moerland

Spring direct naar logion of naar het volgende logion »


De droom van eenheid die zichzelf teniet doet

16

Jezus zei:
Mensen denken misschien dat ik gekomen ben
om vrede op de wereld te brengen.
Zij weten niet dat ik gekomen ben
om verdeeldheid te zaaien in de wereld:
vuur, zwaard en oorlog.
Want er zullen er vijf zijn in een huis,
drie zullen tegen twee zijn, en twee tegen drie.
De vader tegen de zoon, de zoon tegen de vader.
En zij zullen staan als eenlingen.

 

Er zijn heel veel mensen die menen dat er pas vrede op aarde zal zijn als we allemaal dezelfde mening hebben, of als we allemaal hetzelfde geloof aanhangen, als we het allemaal met elkaar eens zouden zijn. Het streven naar vrede op deze manier doet echter altijd zichzelf teniet omdat het niet kan verdragen dat er andersdenkenden zijn. Die moeten daarom, in het zogenaamde belang van de vrede, worden bekeerd, uitgedreven of zelfs uitgeroeid. En, o ironie, daarmee maken deze gelijkmakers het leven op aarde zelf tot een hel.
Wat Jezus bedoelt is gans anders. De vrede op aarde zal pas dan bereikt worden als we onze medemensen toestaan anders te zijn dan onszelf, als we elkaar gunnen onze persoonlijke eigenheid te ontplooien, als we bereid zijn onszelf en onze medemensen als unieke eenlingen te ervaren en daarvan de schoonheid te zien, als we elkaar niet kleinhouden maar elkaar bemoedigen, als we elkaar ieders eigen licht gunnen.
Maar dat zullen de fundamentalistische ideologen van de eenheidsgedachte niet dulden. Dat zal vuur, zwaard en oorlog oproepen, brandstapels en kruistochten, heropvoedingsgestichten en terroristische aanslagen.

Maar dit logion gaat niet alleen over onze relatie tot onze medemensen. Het gaat ook over onszelf.

Wie werkelijk vrede op aarde wil, moet eerst de strijd tegen zichzelf staken en vrede sluiten met zichzelf. Pas wie vrede met zichzelf gesloten heeft, kan zijn medemensen in vrede hun eigen waarheid gunnen. Wie verdeeld is in zichzelf, zal zijn innerlijke strijd op de wereld botvieren.
Een vrede die niet verankerd is in de harten van eenlingen, zal vroeg of laat als een zeepbel uiteenspatten.

Dit logion is een logische aanvulling op het vorige. Als je het licht in een ander ziet, bedenk dan dat licht ook in jou is, werd daar gezegd. Maar hier geldt de andere kant. Als je meent de duisternis in een ander te zien, bedenk dan dat ook die duisternis in jezelf schuilt.
Laat eerst het licht in jezelf schijnen op de duisternis in jezelf. Pas dan is er vrede mogelijk.
Maar ook dat zal vuur, zwaard en oorlog oproepen, namelijk in jezelf. Beter gezegd: het zal de oorlog zichtbaar maken die je tegen jezelf voert. Veel mensen verkeren in een permanente staat van oorlog met zichzelf. En nog beter gezegd: allerlei subpersonen in jou voeren oorlog met elkaar, stuk voor stuk eigenwijze ego'tjes die niet voor elkaar willen onderdoen.
Vijf is het symbool van de volheid, de allesomvattende eenheid. Er is in elk mens een volheid, of heelheid. Maar die heelheid is verscheurd. Er is de twee, symbool van de innerlijke verdeeldheid, die oorlog voert met de drie, hier symbool van de drie-eenheid van lichaam, ziel en geest.
Wie niet eerst die oorlog in zichzelf beslecht zal niet in staat zijn in de buitenwereld vrede te stichten. Hij zal zijn innerlijke verdeeldheid op de buitenwereld projecteren en zo ook daar verdeeldheid zaaien. Want wie niet de andere kant, het duistere, van zichzelf kan accepteren, wat dat ook zij, zal ook niet het anderszijn van de medemens kunnen verdragen. Dan wordt je een van die mensen die denken dat er alleen vrede op aarde kan zijn als we allemaal hetzelfde vinden.
Wie vrede met zichzelf sluit, het andere in zichzelf aanvaardt, zal de schoonheid, en niet de bedreiging, kunnen inzien van het andere van de ander.


De vertaling en toelichting van Bram Moerland bij het Thomas-evangelie is ook uitgegeven in boekvorm. Wil je dat boek bestellen? Je vindt de gegevens hier.

 


Parallellen

De parallellen zijn bedoeld voor nadere studie. Ze zijn zeker niet altijd in overeenstemming met het Thomas-evangelie. Want ook contrasten met bijvoorbeeld citaten uit de Bijbel zijn van belang voor het verstaan van de betekenis.
Ken je zelf een tekst die past bij dit logion? Het zou fijn zijn als je die hieronder wilde publiceren.



Matteüs 10:34
34 Denk niet dat ik gekomen ben om op aarde vrede te brengen. Ik ben niet gekomen om vrede te brengen, maar het zwaard.

Marcus 13:9-13
9 Wat jullie zelf betreft: pas goed op. Jullie zullen voor het gerecht worden gesleept en in synagogen worden gegeseld, en jullie zullen voor gouverneurs en koningen moeten verschijnen om voor hen van mij te getuigen. 10 Want eerst moet aan alle volken het goede nieuws worden verkondigd. 11 Wanneer jullie worden weggevoerd om te worden uitgeleverd, maak je dan vooraf geen zorgen over wat je zult gaan zeggen; zeg wat jullie op dat tijdstip wordt ingegeven, want jullie zijn het niet die dan spreken, maar het is de heilige Geest. 12 De ene broer zal de andere uitleveren om hem te laten doden, en vaders zullen hetzelfde doen met hun kinderen, en kinderen zullen zich tegen hun ouders keren en hen laten terechtstellen. 13 Jullie zullen door iedereen worden gehaat omwille van mijn naam, maar wie standhoudt tot het einde zal worden gered.

Lucas 12:49 53
49 Ik ben gekomen om op aarde een vuur te ontsteken, en wat zou ik graag willen dat het al brandde! 50 Ik moet een doop ondergaan, en ik word hevig gekweld zolang die niet volbracht is. 51 Denken jullie dat ik gekomen ben om vrede te brengen op aarde? Geenszins, zeg ik jullie, ik kom verdeeldheid brengen. 52 Vanaf heden zullen vijf in één huis verdeeld zijn: drie tegen twee en twee tegen drie. 53 De vader zal tegenover zijn zoon staan en de zoon tegenover zijn vader, de moeder tegenover haar dochter en de dochter tegenover haar moeder, de schoonmoeder tegenover haar schoondochter en de schoondochter tegenover haar schoonmoeder.’

Kahlil Gibran
over rede en hartstocht

Je ziel is vaak een slagveld, waarop je rede en je oordeel strijd voeren met je hartstocht en je lust.
Hoe gaarne zou ik de vredestichter zijn in je ziel, en de disharmonie en de tweedracht van je elementen doen verkeren in eenheid en melodie.
Maar hoe kan ik, tenzij jezelf ook vredestichter bent en, ja meer nog, al je elementen liefhebt ?

Je rede en je hartstocht zijn het roer en de zeilen van je zeevarende ziel.
Indien de zeilen of het roer breken, kun je enkel voorthobbelen en drijven, of stilliggen in het midden van de zee.

Want de rede, zo zij alleen heerst, is een beperkende macht; en de hartstocht, waarop niet wordt gelet, is een vlam die ter eigen vernietiging brandt.
Laat dus je ziel je rede aanwakkeren tot de hoogte der hartstocht, opdat zij moge zingen,
En laat zij je hartstocht met rede leiden, opdat je hartstocht moge leven door haar eigen dagelijkse wederopstanding en als de phoenix herrijzen uit haar eigen as.
Ik zou willen, dat je oordeel en je lust zag als twee beminde gasten in je huis.
Voorzeker zou je de ene gast niet meer eren dan de andere: want wie meer aandacht schenkt aan de een, verliest de liefde en het geloof van beide.
Wanneer je zit tussen de heuvelen in de koele schaduw der witte populieren, delend in de vrede en de rust van verre velden en landouwen - laat dan je hart in stilte zeggen: ‘God rust in de rede.’
En wanneer de storm losbarst, de machtige wind het woud geselt, en donder en bliksem de majesteit des hemels verkondigen – laat dan je hart vol ontzag zeggen: ‘God jaagt voort in hartstocht.’
En daar je een ademhaling bent in Gods heelal en een blad in Gods woud, moet ook jij rusten in de rede en voortjagen in hartstocht.
(Ingezonden door Linda B.)

Zarathustra, Zand-i Vohuman Yasht 1:30
And at that time, O Zartosht the Spitaman! all men will become deceivers, great friends will become of different parties, and respect, affection, hope, and regard for the soul will depart from the world; the affection of the father will depart from the son; and that of the brother from his brother; the son-in-law will become a beggar (kidyak or kasik) from his father-in-law, and the mother will be parted and estranged from the daughter.
Dit slaat op de eindtijd die Zarathustra voorspelde. Wat de tekst over de verdeeldheid binnen één gezin betreft is de overeenkomst met dit logion opmerkelijk.

 


Reacties (2)

Het is duidelijk dat Jezus niet duidt op een literalistisch geloof, maar op de weg binnendoor. Hij propageert geen dogmatiek, maar verwacht dat iedereen zoekt en blijft zoeken. Dus ook ontwikkelt. In een gezin of gemeenschap zijn er verschillende niveaus van ontwikkeling. Er wordt stevig gekibbeld over hoe het zou kunnen zijn. Er kan ook zelfs een hevige strijd zijn als niet iedereen (dogmatisch) hetzelfde aanhangt. Jezus brengt de mens terug naar zijn of haar uniciteit. Het licht in het eigen Zelf. Ieder mens is uniek. Als we tenminste onszelf kunnen en mogen zijn. En we de ander in dat anders zijn willen accepteren. We de ander groot willen maken. Uit onbaatzuchtige liefde. Wie wil je zijn? Wat is jouw keuze?

Als je kijkt naar verhalen over Jezus zie je dat hij nooit de ander aanvalt. Hij antwoordt slechts met "U zegt het". Met andere woorden dat is uw belevenis of uw wereld. Hij is een goed voorbeeld om de ander in zijn of haar waarde te laten. Want het gaat niet om oordelen of goed en kwaad. Maar om rijp en nog niet rijp. Vanuit de mens bezien meerdere waarheden. Maar als je gelooft in de groei van de ander zit daar vooruitgang in. Hoe meer mensen hoe groter de diversiteit. Ik denk dat vrede in ons wordt geboren zodat we vredewerkers kunnen worden. Om vanuit ons hart de Liefde aan het woord te laten. Niet omdat het je wordt opgelegd, maar omdat je zelf mens met een hoofdletter wilt zijn. En jouw licht wilt laten schijnen. Maar dan moet je wel een licht opgaan. We zijn deel van het grote geheel. En samen de voltallige schepping. Doch ook individueel zijn we in staat te scheppen in onderlinge verhoudingen. Zo bouwen we aan ons koninkrijk waar we zelf koning zijn. Door dat iedereen uniek is, wordt het geheel immens groot.


Vrede

Sluit vrede met jezelf.
Aanvaard je lichte én
je donkere kant.
Laat het licht schijnen
in de duisternis
en vorm hem om.

Waar donker en licht
eerst met elkaar streden
mag je ze nu
tot een eenheid smeden.

In jezelf ontstaat de vrede,
die je met een licht hart
aan de wereld, aan de ander
mee mag geven.

Peter van de Goolberg


 


Reageer

Alle velden zijn verplicht. Je moet een geldig e-mailadres invullen.
Je e-mailadres is niet zichtbaar op de site.
Om spam te voorkomen worden berichten met http:// geweigerd.


Naam:
E-mail:
Reactie: