De Geheime Woorden

Toelichting bij het Thomas Evangelie

Bram Moerland

Spring direct naar logion of naar het volgende logion »


Tekens van het onbeschrijflijke

18

De leerlingen vroegen Jezus:
Zeg ons, het einde, hoe zal het zijn?
Jezus zei:
Hebt je dan het begin al ontdekt,
zodat je nu ook het einde wilt weten?
Welnu, waar het begin is,
daar zal ook het einde zijn.
Gelukkig hij die staat in het begin
Hij zal het einde kennen
en de dood niet smaken.

 

In de joodse traditie speelde de apocalyps, de verhalen over een kosmische strijd aan het eind der tijden, een belangrijke rol. Er is daarover veel geprofeteerd in het Oude Testament. En in de tijd van Jezus meenden veel joden zelfs dat de eindtijd nabij was.
De leerlingen van Jezus menen dat Jezus misschien een profeet is vergelijkbaar met de profeten uit het Oude Testament. Kan hij iets zeggen over die naderende eindtijd? En daarom stellen ze de vraag: "Het einde, hoe zal het zijn?"
Maar, zoals al beloofd in het vorige logion, geeft Jezus op een voor die tijd heel gewone vraag een verrassend nieuw antwoord: ‘Waar het begin is daar zal ook het einde zijn.’

Jezus doet hier weer wat hij steeds doet in het Evangelie van Thomas. Voor de joden uit die tijd, de toehoorders van Jezus dus, is 'het einde' een moment in de geschiedenis. Het is een historisch moment, nog verborgen in de schoot van de toekomst. Maar Jezus gebruikt de woorden en beelden van die tijdgebonden visie op de eindtijd, om een spiritueel proces te beschrijven.

Je ware zelf is je oorsrong, jouw begin als mens. Daar ben je mee geboren. Maar je kunt als mens vergeten wie je werkelijk bent. Dan raak je verdwaald in een vreemde werkelijkheid. Als je jezelf weer terugvindt, aan het einde van een spiritueel proces dat in de de gnostiek 'het herstel' heet, dan ben je weer terug bij je eigen oorspong, bij je eigen begin.

Jesaja 45:

Ik ben God, er is geen ander,
ik ben God, aan niemand gelijk,
die in het begin al het einde aankondigde
en lang tevoren wat nog gebeuren moest.


De vraag van Jezus in dit logion "Heb je het begin al ontdekt zodat je nu ook het einde wilt weten?" is ongetwijfeld een referentie naar die tekst van Jesaja.
Maar Jezus verandert de betekenis van die uitspraak van Jesaja, en verwijst niet naar het begin der tijden, maar naar het begin in jezelf. De toevoeging "Hij die staat aan het begin" is een onmogelijkheid in de tekst van Jesaja. 'Alleen God staat in het begin' is daar de boodschap. Maar Jezus laat hier weten dat je ook als mens aan het begin kunt staan, namelijk je eigen begin als kind van zeven dagen oud (logion 4).


De vertaling en toelichting van Bram Moerland bij het Thomas-evangelie is ook uitgegeven in boekvorm. Wil je dat boek bestellen? Je vindt de gegevens hier.


 


Parallellen

De parallellen zijn bedoeld voor nadere studie. Ze zijn zeker niet altijd in overeenstemming met het Thomas-evangelie. Want ook contrasten met bijvoorbeeld citaten uit de Bijbel zijn van belang voor het verstaan van de betekenis.
Ken je zelf een tekst die past bij dit logion? Het zou fijn zijn als je die hieronder wilde publiceren.



Bijbel

Mattheus 024:031
En Hij zal zijn engelen uitzenden met luid bazuingeschal en zij zullen zijn uitverkorenen verzamelen uit de vier windstreken, van het ene uiterste der hemelen tot het andere.

Corinthiërs 015:05
In een ondeelbaar ogenblik, bij de laatste bazuin, want de bazuin zal klinken en de doden zullen onvergankelijk opgewekt worden en wij zullen veranderd worden.

Thessaloniers
Want indien wij geloven, dat Jezus gestorven en opgestaan is, zal God ook zo hen, die ontslapen zijn, door Jezus wederbrengen met Hem.
Want de Here zelf zal op een teken, bij het roepen van een aartsengel en bij het geklank ener bazuin Gods, nederdalen van de hemel, en zij, die in Christus gestorven zijn, zullen het eerst opstaan;
Daarna zullen wij, levenden, die achterbleven, samen met hen op de wolken in een oogwenk weggevoerd worden, de Here tegemoet in de lucht, en zo zullen wij altijd met de Here wezen.

Jakobus
7 Heb dus geduld, broeders en zusters, tot de komst van de Heer. De boer die uitziet naar de kostelijke vrucht van zijn land, kan alleen maar geduldig wachten, totdat in de herfst en het voorjaar de regen valt. 8 U moet ook geduldig zijn, en moedig, want de komst van de Heer is dichtbij.
9 Broeders en zusters, klaag elkaar niet aan; anders valt u zelf onder het oordeel. Denk eraan: de rechter staat al voor de deur.

Nag Hammadi

Ev. Filippus 3
De erfgenamen van de doden zijn zelf dood en ze erven het dode. Wie erven wat levend is, die leven en ze erven wat leeft en wat dood is. De doden erven niets, want hoe zou een dode kunnen erven? Als een dode erft wat leeft, zal hij niet sterven, maar voluit leven.

 


Reacties (5)

Ik vind dit de mooiste logion tot nu toe.
Rillingen over mijn lijf!
Jezus was een ZEN-meester!
Ga naar het begin, want dat is aan je bekend !
ZEN: want het einde is het begin,
en het begin is de eerste stap,
en de eerste stap is de enige stap.

De spiegel gebroken, leegte in je hand.
(Dit is de bron: alles in je hand!)


Alsof je al zou weten hoe het einde is als je nog maar net begonnen bent. Een mooi staaltje van oosters denken. In het oosterse denken ligt de geschiedenis ook in de toekomst. Ik was er al voor Abraham (tijdloos). Jezus zou hier kunnen zeggen ik ben hier als begin (in mijn onbevangenheid) omdat er ook een einde is. Daarom ben ik zowel het begin als het einde (alfa en omega). In de geboorte grot (Mitras, stal bij Jezus) worst het kind in doeken gewikkeld zoals dat bij een dode gebeurt (Dit betekent het eerste afscheid nemen van het oorspronkelijk gelaat, de onbevangenheid). In het graf (ook een grot) blijven die doeken achter na de opstanding. (alfa en omega). Het is een geheel. Als je het oorspronkelijke gelaat aanneemt zul je de gnostische dood niet smaken. Je wordt zoals je bedoeld bent. In het Corpus Hermeticum (Van den Broek/Quispel , Pelikaan, Baarn 1990, p 70) staat dit mooi gnostisch verwoord: "Maar wie aan de gave van God deel krijgen, dat zijn, Tat, wanneer men hun
werken met die van anderen vergelijkt, onsterfelijken in plaats van sterfelijken,
daar zij alles met hun eigen geest omvatten, zowel wat op aarde als wat in de hemel is en wat boven de hemel is, als daar al iets is".


In mijn eerste boek over het Thomas-evangelie begreep ik al wel dat Jezus hier verwees naar het begin en einde in de mens zelf.
Ondertussen heb ik de tekst in Jesaja gevonden die ik nu in de toelichting citeer. Dat maakt dit logion nog interessanter dan het eerst al was.


Ouroboros

De slang bijt
in zijn eigen staart:
einde en begin.

Het vinden van mijn Bron:
eenheid,
eeuwigheid.

Begin en einde
zijn één,
eeuwig.

Peter van de Goolberg


HIER IS VEEL LIEFDE EN WIJSHEID INVERBORGEN.


 


Reageer

Alle velden zijn verplicht. Je moet een geldig e-mailadres invullen.
Je e-mailadres is niet zichtbaar op de site.
Om spam te voorkomen worden berichten met http:// geweigerd.


Naam:
E-mail:
Reactie: