De Geheime Woorden

Toelichting bij het Thomas Evangelie

Bram Moerland

Spring direct naar logion of naar het volgende logion »


Tweede belofte: Je zult zijn als een koning

2

Jezus zei:
Laat hij die zoekt voortgaan met zoeken
totdat hij vindt
en wanneer hij vindt
zal hij geschokt zijn
en geschokt zijnde
zal hij zich verwonderen
en hij zal koning zijn over het Al.
En als koning zal hij zijn rust hervinden.

 

De gnostiek is geen geloof, zeiden we in de toelichting bij het vorige logion. Maar wat dan wel? De gnostiek is een weg. De gnostici werden in hun tijd wel ‘de mensen van de weg’ genoemd.
Je kunt ook zeggen dat het evangelie van Thomas en andere gnostische teksten een soort reisbeschrijving zijn. Die teksten vertellen je volgens de gnosticus Valentinus waar je vandaan komt en waar je heen zult gaan:

Wie zo gnosis heeft, weet waar hij vandaan gekomen is en waar hij heen zal gaan. Hij weet, zoals iemand die dronken was weer nuchter is geworden, en, tot zichzelf gekomen, zijn zaken weer op orde heeft gesteld. (Evangelie van de Waarheid 16)

In het vorige logion werd je verteld dat je de dood niet zult smaken als je de betekenis van de geheime woorden vindt. Het Thomas evangelie is dus ook een soort avonturenroman over een spannende zoektocht naar een verborgen schat.
Die schat zul je alleen kunnen vinden als je naarstig blijft zoeken en niet te snel opgeeft. Blijf voortgaan met zoeken, zegt dit logion. Maar wees er ook op voorbereid dat je geschokt zult zijn als je hebt gevonden.
Het ‘geschokt’ of ‘verbluft’ zijn (Grieks: ekplèxis) door een verhaal is een traditionele, positieve waardering in de Griekse klassieke retorica van een goed betoog, bijvoorbeeld van een Sofist die voor een rechtbank een aangeklaagde verdedigt. Tegen de toehoorders zeggen dat ze ‘geschokt’ zullen zijn is een manier om te beweren: luister, dit is een betoog dat met kracht van argumenten een inzicht zal verschaffen dat je eerder nog niet had, waardoor je zult inzien dat de toedracht van een zaak geheel anders is dan je eerst meende. Maar bovendien zal het zo vanzelfsprekend kloppen met wat je eigenlijk allang wist dat je verbaasd zult zijn dat het nu pas tot je doordringt.
Dat slaat natuurlijk ook op de voorafgaande bewering in logion 1 dat je de dood niet zult smaken. Je hebt misschien eerst gedacht dat daar een eeuwig leven wordt beloofd na de lichamelijke dood, maar nee, dat bleek heel anders bedoeld te zijn.

Nu wordt beweerd dat je als een soevereine vorst zult zijn, gezeten op je innerlijke troon, heersend over het Al, als je eenmaal hebt gevonden. Dat is ook niet mis. Wat betekent dat nu weer?

Het innerlijk koningschap is een veel voorkomend thema in de westerse mystieke traditie.
De Rooms-katholieke kerkvader bisschop Chrysostomos (347 - 407) sprak bijvoorbeeld over de ‘koninklijke kwaliteit van de ziel, die over zichzelf beschikt’.
Thérésa van Avila spreekt over ‘de troon in het innerlijk paleis’.
Het was ook een algemeen thema in de klassieke oudheid, die koninklijke kwaliteit van de ziel. Die kwaliteit benoemde men met het woord autonomie. Dat komt van de Griekse woorden autos=zelf en nomos=wet. Een koning gold vroeger als een wetgever én rechter. Een autonoom iemand is dus een koning in die zin dat hij zichzelf de wet stelt maar ook dat hij over zichzelf oordeelt. Een moreel autonoom iemand is zijn eigen wetgever en zijn eigen rechter.
Wie, zoals hier gezegd, zal zijn als een koning is dus iemand die over zichzelf oordeelt, naar de zichzelf gestelde wetten.
In zijn boek 'De bestijging van de berg Carmel' zegt de mysticus Juan de la Cruz (1542-1591):
Voor de rechtvaardige bestaat geen wet meer want hij is zichzelf tot wet.

Die autonomie werd in het vroege christendom zelfs als belangrijk kenmerk van de christenen gezien, en niet alleen in de gnostiek! Bisschop Chrysostomos schreef:
Geliefden, wij hebben geen macht over uw geloof, en wij gebieden deze dingen niet als uw heer en meester. Wij zijn aangesteld voor de verkondiging van het woord, niet voor macht, niet voor absolute autoriteit. Wij vervullen de functie van raadgevers in dienst van uw eigen belang. De raadgever geeft zijn eigen mening weer, en dwingt de toehoorder niet, maar laat deze volledige vrijheid van keus ten opzichte van wat is gezegd. De raadgever kan alleen maar verweten worden niet datgene te hebben gezegd wat zich aandiende om gezegd te worden.

Chrysostomos had de pech tijdgenoot te zijn van Augustinus van Hippo, Sint Augustinus in de roomskatholieke kerk. Die zag niets in deze vrijzinnigheid. Door toedoen van Augustinus werd Chrysostomos verbannen. Chrysostomos stierf arm en eenzaam.

Er zijn allerlei goede redenen om aan te nemen dat juist de door Chrysostomos beleden geestelijke vrijheid een kenmerk was van het vroege christendom, omdat juist die vrijheid de mogelijkheid bood tot de naastenliefde. Als we onze naaste lief zouden willen hebben als onszelf, zoals Jezus ons daartoe oproept, vraagt dat om een wilsbesluit. Zo’n wilsbesluit kan alleen door een vrij mens genomen worden.
Het christendom modelleerde zich later echter naar Augustinus, met de mens als een zondig wezen, onbekwaam tot enig goed en geneigd tot alle kwaad, als onvrije slaaf van zijn zondige natuur. De gnostici, de christelijke vrijdenkers, werden vervolgd als ketters en tenslotte, met de massamoord op de katharen in de dertiende eeuw, uit de westerse geschiedenis verwijderd.
In het Thomas evangelie wordt de koninklijke kwaliteit van de ziel, dat wil zeggen de geestelijke vrijheid, als een belangrijk aspect gezien van de weg van de gnostiek. Maar die vrijheid is geen doel op zichzelf. Hij is slechts een voorwaarde tot iets anders, voor iets waar het echt om gaat, namelijk de levenspraktijk van de liefde.

Liefde en vrijheid als onafscheidelijk koppel
Vanwege die koninklijke kwaliteit is het verrassend om te weten wat het woord Christus oorspronkelijk betekent. Het is een vertaling in het Grieks van het Hebreeuwse woord voor ‘gezalfde’. Met dat woord werden in de Joodse traditie de koningen aangeduid. Zij waren een ‘gezalfde des Heren’. Maar dat woord werd ook gebruikt als een aanduiding van de toekomstige Messias de verlosser van het Joodse volk. Die verlosser van het Joodse volk zou een koning zijn, zo was de verwachting, maar dan wel een wereldlijke koning.
In de gnostiek geldt dat ‘de Christus’ in de mens zelf woont. En dat betekent niet alleen dat de mens zijn eigen verlosser is, zijn eigen Messias, maar ook dat de mens koning is over zichzelf.
Het woord Christusnatuur kun je dus ook lezen als ‘de koninklijke kwaliteit van de ziel’.
In de tijd dat het Thomas evangelie geschreven werd, was de opvatting dat autonomie de koninklijke kwaliteit van de ziel is, een algemeen thema in de klassieke cultuur. Die autonomie werd als een natuurlijke kwaliteit van de menselijke ziel gezien. Wat zegt Thomas hier nu? Als we de weg van de gnostiek gaan, zullen we ons op dat pad leren verbinden met die natuurlijke, universeel menselijke kwaliteit van de ziel, de Christusnatuur, ofwel de koninklijke autonomie, de geestelijke vrijheid.
En waarom zou dat? Omdat we dan in alle vrijheid onszelf de wet van de liefde kunnen opleggen. Zoals de persoonlijke natuur van de mens en de Christusnatuur een tweeling vormen, (zie de proloog) zo gelden in de gnostiek ook vrijheid en liefde als een onafscheidelijk koppel.

Liefde is niet het gehoorzaam opvolgen van opgelegde geboden. Liefde is de morele toetssteen van de vrije mens.

 


Parallellen

De parallellen zijn bedoeld voor nadere studie. Ze zijn zeker niet altijd in overeenstemming met het Thomas-evangelie. Want ook contrasten met bijvoorbeeld citaten uit de Bijbel zijn van belang voor het verstaan van de betekenis.
Ken je zelf een tekst die past bij dit logion? Het zou fijn zijn als je die hieronder wilde publiceren.



Oxyrhynchus (Griekse versie van het Thomas Evangelie, waarvan enkele fragmenten werden gevonden bij Oxyrhynchus, Egypte. De laatste regel ‘En als koning zal hij zijn rust hervinden’ is in het bovenstaande logion toegevoegd uit deze Griekse versie van het Thomas Evangelie.)

Jezus zei:
Laat hij die zoe[kt] voortgaan [met zoeken
totdat hij] vindt;
en wanneer hij zal vinden
[zal hij verontrust zijn,
en, verontrust zijnde],
zal hij koning zijn,
en [koning zijnde] zal hij zijn rust hervinden.

Thomas
92, 94

Bijbel

Matteus 11
28 Kom naar mij, jullie die vermoeid zijn en onder lasten gebukt gaan, dan zal ik jullie rust geven. 29 Neem mijn juk op je en leer van mij, want ik ben zachtmoedig en nederig van hart. Dan zullen jullie werkelijk rust vinden, 30 want mijn juk is zacht en mijn last is licht.’

Spreuken 25:2
Eer aan God, omdat hij dingen verbergt,
eer aan de koning, omdat hij dingen onderzoekt.
'De koning die dingen onderzoek’ zegt Spreuken. Hier, in Thomas 2, staat dat je door te zoeken zelf koning zult worden.

Matteüs 7:7-11
7 Vraag en er zal je gegeven worden, zoek en je zult vinden, klop en er zal voor je worden opengedaan. 8 Want ieder die vraagt ontvangt, en wie zoekt vindt, en voor wie klopt zal worden opengedaan.

Matteüs 21:18-22
18 Toen hij vroeg in de morgen naar de stad terugkeerde, kreeg hij honger. 19 Langs de weg zag hij een vijgenboom staan. Hij liep ernaartoe, maar er zaten alleen maar bladeren aan. Daarop zei hij tegen de boom: ‘Nooit ofte nimmer zul je meer vrucht dragen!’ Ogenblikkelijk verdorde de vijgenboom. 20 Toen de leerlingen dat zagen, vroegen ze verbaasd: ‘Hoe kan het dat die vijgenboom zo plotseling verdorde?’ 21 Jezus antwoordde: ‘Ik verzeker jullie: als jullie geloven zonder te twijfelen, zul je niet alleen teweeg kunnen brengen wat er gebeurde met de vijgenboom, maar zul je zelfs tegen die berg kunnen zeggen: “Kom van je plaats en stort je in zee,” en het zal gebeuren. 22 Alles waarom jullie in je gebeden vragen zullen jullie krijgen, als je maar gelooft.’
(Waar Thomas in logion 1 de verlossing belooft als je de woorden van Jezus verstaat, leggen Matteüs en de andere evangelisten uit het Nieuwe Testament de nadruk op gebed en geloof. Het is een kenmerkend verschil. )

Marcus 1:21-22
21 Ze gingen op weg naar Kafarnaüm, en op de eerstvolgende sabbat ging Jezus naar de synagoge en onderwees er de mensen. 22 Ze waren diep onder de indruk van zijn onderricht, want hij sprak hen toe als iemand met gezag, niet zoals de schriftgeleerden. 23 Er was in de synagoge ook een man die bezeten was door een onreine geest, en hij schreeuwde: 24 ‘Wat hebben wij met jou te maken, Jezus van Nazaret? Ben je gekomen om ons te vernietigen? Ik weet wel wie je bent, de heilige van God.’ 25 Jezus sprak hem streng toe en zei: ‘Zwijg en ga uit hem weg!’ 26 De onreine geest deed de man stuiptrekken en verliet hem met een luide schreeuw. 27 Iedereen was zo verbijsterd dat ze tegen elkaar zeiden: ‘Wat is dit allemaal? Een nieuwe leer met groot gezag! Zelfs als hij onreine geesten een bevel geeft, wordt hij gehoorzaamd.’ 28 Het nieuws over Jezus verspreidde zich algauw overal in Galilea.
(Onreine geest: in de betekenis dat zijn geest onrein was. Jezus geneest dus de geest, dat is het herstel. Het 'geschokt zijn' is hier verbeeld met 'De onreine geest deed de man stuiptrekken en verliet hem met een luide schreeuw.')

Marcus 11:20-24
20 Toen ze ’s morgens vroeg weer langs de vijgenboom kwamen, zagen ze dat hij tot aan de wortels verdord was. 21 Petrus herinnerde zich het voorval en zei: ‘Rabbi, kijk, de vijgenboom die u vervloekt hebt, is verdord.’ 22 Jezus zei tegen hen: ‘Heb vertrouwen in God. 23 Ik verzeker jullie: als iemand tegen die berg zegt: “Kom van je plaats en stort je in zee,” en niet twijfelt in zijn hart, maar gelooft dat gebeuren zal wat hij zegt, dan zal het ook gebeuren. 24 Daarom zeg ik jullie: alles waarom jullie bidden en vragen, geloof dat je het al ontvangen hebt, en je zult het krijgen.
(Ook hier de sterke nadruk op gebed en geloof, in plaats van zoeken.)

Marcus 16:1-8
1 Toen de sabbat voorbij was, kochten Maria uit Magdala en Maria de moeder van Jakobus, en Salome geurige olie om hem te balsemen. 2 Op de eerste dag van de week gingen ze heel vroeg in de ochtend, vlak na zonsopgang, naar het graf. 3 Ze zeiden tegen elkaar: ‘Wie zal voor ons de steen voor de ingang van het graf wegrollen?’ 4 Maar toen ze opkeken, zagen ze dat de steen al was weggerold; het was een heel grote steen. 5 Toen ze het graf binnengingen, zagen ze rechts een in het wit geklede jongeman zitten. Ze schrokken vreselijk. 6 Maar hij zei tegen hen: ‘Wees niet bang. U zoekt Jezus, de man uit Nazaret die gekruisigd is. Hij is opgewekt uit de dood, hij is niet hier; kijk, dat is de plaats waar hij was neergelegd. 7 Ga terug en zeg tegen zijn leerlingen en tegen Petrus: “Hij gaat jullie voor naar Galilea, daar zullen jullie hem zien, zoals hij jullie heeft gezegd.”’
8 Ze gingen naar buiten en vluchtten bij het graf vandaan, want ze waren bevangen door angst en schrik. Ze waren zo erg geschrokken dat ze tegen niemand iets zeiden.

Lucas 11:9-13
9 Daarom zeg ik jullie: vraag en er zal je gegeven worden, zoek en je zult vinden, klop en er zal voor je worden opengedaan. 10 Want wie vraagt ontvangt, en wie zoekt vindt, en voor wie klopt zal worden opengedaan. 11 Welke vader onder jullie zou zijn kind, als het om een vis vraagt, in plaats van een vis een slang geven? 12 Of een schorpioen, als het om een ei vraagt? 13 Als jullie dus, ook al zijn jullie slecht, je kinderen al goede gaven schenken, hoeveel te meer zal de Vader in de hemel dan niet de heilige Geest geven aan wie hem erom vragen.’

Johannes 14:12-14
12 Waarachtig, ik verzeker jullie: wie op mij vertrouwt zal hetzelfde doen als ik, en zelfs meer dan dat, ik ga immers naar de Vader. 13 En wat jullie dan in mijn naam vragen, dat zal ik doen, zodat door de Zoon de grootheid van de Vader zichtbaar wordt. 14 Wanneer je iets in mijn naam vraagt, zal ik het doen.

Paulus 1Korintiërs 2:15
15 Maar een mens die de Geest wel bezit, kan alles beoordelen, en zelf wordt hij door niemand beoordeeld.

Paulus 1 Korintiërs 4:8
Maar natuurlijk – u bent al helemaal verzadigd, u bent al rijk, u bent al koningen geworden zonder ons.

Paulus, 2 Korintiërs 1:3-4
De Heer nu is de Geest, en waar de Geest van de Heer is, daar is vrijheid.

Openbaringen 5:10
En Gij hebt hen voor onze God gemaakt tot een koninkrijk en tot priesters, en zij zullen als koningen heersen op de aarde.

Apocryfen en Nag Hammadi

Een mooie parallel van de proloog en logions 2 en 3 vinden we in het Boek van Thomas de Kampvechter (NHC II.7, 138):
De geheime woorden die de Verlosser tot Judas Thomas gesproken heeft, en die ik, Mathaias, heb opgeschreven toen ik onder het wandelen hoorde hoe ze met elkaar praatten.
De Verlosser zei: 'Broeder Thomas, zolang je de tijd in deze wereld hebt, luister naar me en ik zal je dat openbaren, waarover je in je hart hebt nagedacht. Want omdat men gezegd heeft dat jij mijn tweelingbroer en mijn ware metgezel bent, dien je jezelf te onderzoeken, opdat je zult begrijpen wie je bent, hoe je hier bent en wat je zult worden. Daar men jou mijn broeder noemt, past het niet dat je over jezelf onwetend bent. Ik weet dat je hebt begrepen, omdat je al eerder inzag dat ik de kennis van de waarheid ben. In de tijd dat je me vergezelt, ben je, ofschoon je onwetend was, al tot kennis gekomen; daarom zal men jou "de zelf-kenner" noemen.
Want hij die zichzelf niet heeft gekend, heeft niets gekend. Maar hij die zichzelf heeft gekend, heeft ook kennis over de diepte van het Al verkregen. Daarom heb jij nu, mijn broeder Thomas, het voor de mensen verborgene gezien; dat is datgene waaraan zij aanstoot nemen, omdat zij het niet kennen.' "

Clemens van Alexandrië, Stromateis
Zoals het ook is geschreven in het evangelie naar de Hebreeën:
'Hij die verbaasd is zal koning worden en die koning is geworden zal rust vinden.'

Pistis Sophia
"En jullie hebben niet nagelaten te zoeken totdat jullie alle geheimenissen van het lichtrijk vonden, die jullie gereinigd hebben en jullie tot zuiver, gereinigd licht hebben gemaakt; en jullie zijn zelf gereinigd licht geworden. Daarom heb ik eens tot jullie gezegd: Zoekt en je zult vinden."

"Daarom heb ik eens tot jullie gezegd: De gezonden hebben geen dokter nodig, doch de zieken. Dat wil zeggen, zij die van het licht zijn, hebben de mysteriën niet nodig, want zij zijn gereinigde lichten, doch het mensengeslacht is het dat het nodig heeft, want het is stoffelijke droesem. Daarom nu, verkondig aan het hele menselijke geslacht: Houd niet op met zoeken, bij dag noch bij nacht totdat je de reinigende mysteriën vindt.
Die zullen je reinigen en je tot rein licht maken, zodat je naar boven zult gaan en het licht van mijn rijk zult beërven."

"Stop niet met zoeken, bij dag noch bij nacht, en rust niet voor je de geheimen van het Lichtrijk vindt, want die zullen je zuiveren en je in het Lichtrijk voeren."

"Toen de leerlingen dit gezegd hadden, ging de Verlosser weer voort en sprak tot zijn leerlingen: Als jullie naar steden, koninkrijken, of landen gaan, verkondig dan steeds als eerste (het volgende): Onderzoek aldoor en stop niet voordat je het geheimenis van het Licht vindt; (want) dat zal je naar het lichtrijk leiden."

(Geciteerd uit:
Jacob Slavenburg, Onbekende woorden van Jezus, Altamira Heemstede 1999, pag 60-63. ISBN 90-6963-454-6)
Geplaatst door een voorbijganger op 08/01/2007

Valentinus, Evangelie van de Waarheid:
Wie zo gnosis heeft, weet waar hij vandaan gekomen is en waar hij heen zal gaan. Hij weet, zoals iemand die dronken was, en weer nuchter is geworden en, tot zichzelf gekomen, zijn zaken weer op orde heeft gesteld.

 


Reacties (11)

Dit logion begint met een oproep om te zoeken en niet op te houden met het zoeken totdat je gevonden hebt. De uitkomst van deze zoektocht is onverwacht, want je wordt behoorlijk door elkaar geschudt als je gevonden hebt. De tekst geeft ook aan dat we ons dus geen beeld moeten vormen van wat we gaan vinden, want elk beeld zit er toch naast. Je weet pas dat er een eind aan je zoeken gekomen is, als je de volledige rust in jezelf gevonden hebt.

Ook in dit logion zie ik paralellen met de methode van zelfonderzoek (vichara) van Sri Ramana. Hij adviseert ons om te mediteren op de vraag "wie ben ik?" Dit is een retorische vraag met een open antwoord. Met elk mentaal antwoord en elk beeld zit je er volledig naast. Hardnekkig doorgaan met deze vraag leidt uiteindelijk tot de verwerkelijking van ons oorspronkelijke Zelf. Het openbaart zich plotseling en met dit weten is er een einde gekomen aan ons zoeken. "Koning zijn over het Al" is alléén mogelijk als we ervaren dat we in wezen één zijn met al wat is en alle dualismen (ik versus: wereld, kosmos, anderen, God en Zelf, etc) opgeheven zijn. Deze eenheidservaring vind je in alle wijsheidstradities.



De mens is zijn goddelijke oorsprong vergeten die in hem schuilt. Maar de mens kan dit goddelijk licht weer in zichzelf terugvinden, zij het niet tijdens dit leven, dan in een volgende leven. De gnostici geloofden in reïncarnatie (herborenheid).
Als de mens deze bewustwording vindt in zichzelf, dit is een momentopname in het leven, zal zijn denken totaal veranderen en zal hij verbaasd zijn over de logica van het AL.

Zo zie ik het ongeveer.
Als we de kennis gevonden hebben zullen we weten dat we zelf ‘deel van het Licht’ of ‘god in wording’ zijn en medeschepper van het Heelal.


Nog een parallel:

Zoals het ook is geschreven in het evangelie naar de Hebreeën:
"Hij die verbaasd is zal koning worden en die koning is geworden zal rust vinden."

Clemens van Alexandrië, Stromateis


Weten wie je werkelijk bent kan pas als je weet wie je niet bent (Nisargadatta Maharaj). In oude Hindu betekent 'Brahman' "dubbel geboren"; je moet dus eerst sterven.

Ontdekken dat je hele leven gebouwd is rond mentale modellen, hoe het doorwrocht is van (valse) gedachten waar nooit iemand aan heeft durven twijfelen, is schokkend.

Het lijkt bijna een complot waar iedereen aan deelneemt en jij de enige bent die van niets weet: een echte "Truman Show" zeg maar. Totale verwondering over hoe dit gigantische systeem zomaar zolang in stand kan blijven, verbazing.

Koning zijn is heersen over je eigen leven. Dat geeft een ongekende rust.


Nog een aanvullende parabel.
Deze spreuk bij Thomas heeft een typisch Hellenistische stijl. Vandaar nog een parallel uit dezelfde periode- Het Corpus Hermeticum:
Het is waardig zo op te merken
en opgemerkt hebbend zich te verwonderen en zich verwonderd hebbend zich gelukkig te prijzen
den vader hebbende leren kennen
CH XIV,4


Of beseffen dat je de weg, de waarheid en het leven Bent. Want dat geldt niet alleen voor Jezus.


Koningschap

Wie zijn ware Zelf zoekt en vindt
ontkomt niet aan de schok
van ego-krachten blind:

driften, angst en fel begeren.

Toch, in je onbevangen Zelf,
zul je leren te regeren
op je koningstroon
je ziele-onderdanen.

Innerlijke rust en 't Zelf,
bevrijd van schaduw-wanen,
zijn je koningsloon.

Peter van de Goolberg


Wat een rijkdom als je elkaar zo ont-moet,
dat maakt dit forum zo kostbaar voor mij.
Soms onstuimig, soms de stille diepte met de geest van het "luisterend denken".
Wie oren heeft die hore!
Dank


“………..Dan kun je tegen de ideologie waarin je je gevangen liet zetten, zeggen: 'Ga weg'. En dan is die ook weg. En als je zegt: Berg, ga weg!, zal hij gaan……….”

En zó is het maar net!

Vriendelijke groet,
Kees op den Berg


Ik mag die bevrijdende bergrede van jou wel, Kees van den Berg.


Moest aan deze uitspraak denken :

De mensen zouden niet zo veel moeten nadenken over wat ze moeten doen; ze zouden veel meer moeten nadenken over wat zij zijn. Zouden zij goed zijn en zou hun levenswijze goed zijn, dan zouden zij licht uitstralen, en dan zou er een heerlijk licht uitgaan van al hun werken. Als je rechtvaardig bent, dan is ook wat je doet rechtvaardig. Denk niet dat je heiligheid kunt grondvesten op daden; veeleer groeit heiligheid uit de grond van je hele wezen. Want niet de daden heiligen ons, maar wij moeten de daden heiligen.

MEISTER ECKHART


 


Reageer

Alle velden zijn verplicht. Je moet een geldig e-mailadres invullen.
Je e-mailadres is niet zichtbaar op de site.
Om spam te voorkomen worden berichten met http:// geweigerd.


Naam:
E-mail:
Reactie: