De Geheime Woorden

Toelichting bij het Thomas Evangelie

Bram Moerland

Spring direct naar logion of naar het volgende logion »


De twee één maken

22

Het oog van Jezus viel op kinderen die werden gevoed.
Hij zei tot zijn leerlingen:
Deze kinderen die worden gezoogd
zijn als hen die binnengaan in het koninkrijk.
Zij zeiden tot hem:
Moeten wij zijn als deze kinderen,
om binnen te kunnen gaan in het koninkrijk?
Jezus zei tot hen:
Wanneer je de twee één hebt gemaakt,
wanneer je de binnenkant maakt als de buitenkant
en de buitenkant als de binnenkant
en het bovenste als het onderste,
en wanneer je het mannelijke en het vrouwelijke één maakt,
zodat het mannelijke niet meer mannelijk is
en het vrouwelijke niet vrouwelijk,
als je ogen maakt in plaats van een oog,
en een hand waar een hand is
en een voet waar een voet is,
en een beeld waar een beeld is
dan zul je binnengaan in het koninkrijk.

 

Weer zo’n typisch misverstand. Jezus zegt dat je moet worden als kinderen die worden gezoogd. En de leerlingen verstaan die opmerking letterlijk en vragen zich af hoe dat nou kan. Maar natuurlijk gaat het daar niet om. Dit beeld van een kind aan de moederborst is een symbool. Maar waarvan?
Het heeft duidelijk te maken met wat daarop volgt: van de twee één maken, ofwel het slechten van dualiteiten.
Mensen zijn geneigd de werkelijkheid te verdelen in goed en kwaad, vriend en vijand, mannen en vrouwen, hemel en aarde, materie en geest. Alles wat ze meemaken wordt geduid in die dualiteiten. En bijna altijd wordt daar een waardeoordeel aan verbonden. De ene helft van de werkelijkheid is goed, de andere is slecht. Maar daarmee raak je het zicht op de totaliteit, op de eenheid van alles kwijt. Je wordt er blind van.
Blindheid ontstaat als je door de bril van je eigen waardeoordelen naar de werkelijkheid gaat kijken. Je eigen oordeel over de opgedeelde werkelijkheid is de spreekwoordelijke balk in je eigen oog. Door de ene helft van de werkelijkheid te minachten, en de andere helft te verheerlijken, raak je het zicht op de heelheid van de werkelijkheid kwijt, ook op de heelheid van jezelf. Je wordt dus niet alleen blind voor de werkelijkheid buiten jou, maar ook voor de werkelijkheid binnen jou.
Je waardeoordeel over de opgedeelde werkelijkheid verleent aan alles een sluier waarachter de echte, werkelijkheid verborgen raakt. Je ziet de duiding, het oordeel, niet de echte, hele werkelijkheid. Als je de gehechtheid aan dat waardeoordeel over de werkelijkheid zou loslaten valt die sluier weg. Daardoor herstel je ook jezelf in je oorspronkelijke eenheid.
Alles is dan enerzijds hetzelfde, een hand is nog steeds een hand, een voet is nog steeds een voet, en tegelijk is alles helemaal anders, totaal nieuw. Het is alsof je nu pas alles voor het eerst ziet.

Voor een kind is alles één. Zijn voedsel, de moedermelk, is één. Er is in die moedermelk nog geen dualiteit.
De moederborst in dit logion is natuurlijk ook een symbool, en verbeeldt hier de kosmische moederborst, ‘de Bron van alle zijn.’ Ook de kosmische Bron van alle zijn kent geen dualiteiten, dat wil zeggen: dualiteiten zijn geen deel van de werkelijkheid. Dualiteiten zijn door de mens achteraf opgelegde oordelen over de werkelijkheid, maar vormen van de werkelijkheid zelf geen deel.
Voor het ene leven dat voortstroomt uit de kosmische moederborst is de tekst van toepassing uit het gnostische evangelie van Filippus (10):

Licht en duisternis, leven en dood, rechts en links zijn broers van elkaar. Ze kunnen niet van elkaar gescheiden worden. Om die reden zijn noch de goeden goed, noch de slechten slecht en is leven niet alleen maar leven en dood niet alleen maar dood.
Daarom zal een ieder tot zijn oorsprong ontbonden worden.

De 'oorsprong' in deze tekst van Filippus waartoe wij ontbonden zullen worden is in dit logion verbeeld in de moederborst. Als we 'ontbonden' worden van dualiteiten, kunnen we ons weer laven aan die kosmische moederborst die alle leven voedt, alle leven en niet alleen die ene helft van de dualiteit.



De vertaling en toelichting van Bram Moerland bij het Thomas-evangelie is ook uitgegeven in boekvorm. Wil je dat boek bestellen? Je vindt de gegevens hier.


 


Parallellen

De parallellen zijn bedoeld voor nadere studie. Ze zijn zeker niet altijd in overeenstemming met het Thomas-evangelie. Want ook contrasten met bijvoorbeeld citaten uit de Bijbel zijn van belang voor het verstaan van de betekenis.
Ken je zelf een tekst die past bij dit logion? Het zou fijn zijn als je die hieronder wilde publiceren.



U vindt hier alle logions uit het Thomas evangelie over het koninkrijk.

Een wel heel vrije, maar ook erg mooie vertaling van Gilles Quispel van de laatste zin van dit logion:
Als jullie het vleselijke oog vervangt door een innerlijke schouw
en je lijfelijke hand door een geestelijke tastzin
en je loopbaan vervangt door een levensweg,
en je uiterlijke verschijning vervangt door het beeld van God in de ziel,
dan zullen jullie ingaan tot het Koninkrijk.


Bijbel

Marcus 10:6-12
Maar al bij het begin van de schepping heeft God de mens mannelijk en vrouwelijk gemaakt; 7 daarom zal een man zijn vader en moeder verlaten en zich hechten aan zijn vrouw, 8 en die twee zullen één worden, ze zijn dan niet langer twee, maar één. 9 Wat God heeft verbonden, mag een mens niet scheiden.’
10 In huis stelden de leerlingen hem hier weer vragen over. 11 Hij zei tegen hen: ‘Wie zijn vrouw verstoot en met een ander trouwt, pleegt overspel; 12 en als zij haar man verstoot en met een ander trouwt, pleegt zij overspel.’

Lucas 18:15
De mensen probeerden ook kleine kinderen bij hem te brengen om ze door hem te laten aanraken. Toen de leerlingen dat zagen, berispten ze hen.

Matteüs 18:1-4
1 Op dat moment kwamen de leerlingen Jezus vragen: ‘Wie is eigenlijk de grootste in het koninkrijk van de hemel?’ 2 Hij riep een kind bij zich, zette het in hun midden neer 3 en zei: ‘Ik verzeker jullie: als je niet verandert en wordt als een kind, dan zul je het koninkrijk van de hemel zeker niet binnengaan. 4 Wie zichzelf vernedert en wordt als dit kind, die is de grootste in het koninkrijk van de hemel.

Matteüs 19:14
zei Jezus: ‘Laat de kinderen ongemoeid, belet ze niet bij mij te komen, want het koninkrijk van de hemel behoort toe aan wie is zoals zij.’

Marcus 10:1-14
1 Hij vertrok uit Kafarnaüm naar Judea en het gebied aan de overkant van de Jordaan, en de mensen verzamelden zich weer in groten getale om hem heen; hij onderwees hen zoals hij gewoon was te doen. 2 Er kwamen ook Farizeeën op hem af. Ze vroegen hem of een man zijn vrouw mag verstoten. Zo wilden ze hem op de proef stellen. 3 Hij vroeg hun: ‘Hoe luidt het voorschrift van Mozes?’ 4 Ze zeiden: ‘Mozes heeft de man toegestaan een scheidingsbrief te schrijven en haar te verstoten.’ 5 Jezus zei tegen hen: ‘Hij heeft dat voor u opgeschreven omdat u zo harteloos en koppig bent. 6 Maar al bij het begin van de schepping heeft God de mens mannelijk en vrouwelijk gemaakt; 7 daarom zal een man zijn vader en moeder verlaten en zich hechten aan zijn vrouw, 8 en die twee zullen één worden, ze zijn dan niet langer twee, maar één. 9 Wat God heeft verbonden, mag een mens niet scheiden.’
10 In huis stelden de leerlingen hem hier weer vragen over. 11 Hij zei tegen hen: ‘Wie zijn vrouw verstoot en met een ander trouwt, pleegt overspel; 12 en als zij haar man verstoot en met een ander trouwt, pleegt zij overspel.’

Lucas 18:16-17
16 Maar Jezus riep de kinderen bij zich en zei: 'Laat ze bij me komen, houd ze niet tegen, want het koninkrijk van God behoort toe aan wie is zoals zij. 17 Ik verzeker jullie: wie niet als een kind openstaat voor het koninkrijk van God, zal er zeker niet binnengaan!'

Lucas 11:39-40
39 Maar de Heer zei tegen hem: ‘Ach, jullie Farizeeën! De buitenkant van de beker en de schotel reinigen jullie, maar jullie eigen binnenkant is vol roofzucht en slechtheid. 40 Dwazen, heeft hij die de buitenkant gemaakt heeft niet ook de binnenkant gemaakt?

Matteüs 23:26
Blinde Farizeeër, spoel eerst de binnenkant van de beker om, dan wordt de buitenkant vanzelf ook schoon.

Mattteüs 6:10
laat uw koninkrijk komen
en uw wil gedaan worden
op aarde zoals in de hemel.

Matteüs 16:19
Ik zal je de sleutels van het koninkrijk van de hemel geven, en al wat je op aarde bindend verklaart zal ook in de hemel bindend zijn, en al wat je op aarde ontbindt zal ook in de hemel ontbonden zijn.’

Matteüs 18:18
Ik verzeker jullie: al wat jullie op aarde bindend verklaren zal ook in de hemel bindend zijn, en al wat jullie op aarde ontbinden zal ook in de hemel ontbonden zijn.

Romeinen 8:39
hoogte noch diepte, of wat er ook maar in de schepping is, ons zal kunnen scheiden van de liefde van God, die hij ons gegeven heeft in Christus Jezus, onze Heer.

Galaten 3:28
Er zijn geen Joden of Grieken meer, slaven of vrijen, mannen of vrouwen – u bent allen één in Christus Jezus.

Marcus 9:43
Als je hand je op de verkeerde weg brengt, hak hem dan af: je kunt beter verminkt het leven binnengaan dan in het bezit van twee handen naar de Gehenna te moeten gaan, naar het onblusbare vuur.
(9:43) Andere handschriften hebben een extra vers: ‘[44] waar de wormen blijven knagen en het vuur niet dooft’.

Matteüs 18:3
en zei: ‘Ik verzeker jullie: als je niet verandert en wordt als een kind, dan zul je het koninkrijk van de hemel zeker niet binnengaan.

Matteüs 5:29-30
29 Als je rechteroog je op de verkeerde weg brengt, ruk het dan uit en werp het weg. Je kunt immers beter een van je lichaamsdelen verliezen dan dat heel je lichaam in de Gehenna geworpen wordt. 30 En als je rechterhand je op de verkeerde weg brengt, hak hem dan af en werp hem weg. Je kunt immers beter een van je lichaamsdelen verliezen dan dat heel je lichaam naar de Gehenna gaat.

Marcus 9:43-48
43 Als je hand je op de verkeerde weg brengt, hak hem dan af: je kunt beter verminkt het leven binnengaan dan in het bezit van twee handen naar de Gehenna te moeten gaan, naar het onblusbare vuur.
(9:43) Andere handschriften hebben een extra vers: ‘[44] waar de wormen blijven knagen en het vuur niet dooft’.45 Als je voet je op de verkeerde weg brengt, hak hem dan af: je kunt beter kreupel het leven binnengaan dan in het bezit van twee voeten in de Gehenna geworpen worden.
(9:45) Andere handschriften hebben een extra vers: ‘[46] waar de wormen blijven knagen en het vuur niet dooft’.47 En als je oog je op de verkeerde weg brengt, ruk het dan uit: je kunt beter met één oog het koninkrijk van God binnengaan dan in het bezit van twee ogen in de Gehenna geworpen worden, 48 waar de wormen blijven knagen en het vuur niet dooft.

Apocrief

Handelingen van Petrus 38
Handelingen van Philippus 140
Handelingen van Thomas 92

Nag Hammadi

Filippus 10
Licht en duisternis, leven en dood, rechts en links zijn broers van elkaar. Ze kunnen niet van elkaar gescheiden worden. Om die reden zijn noch de goeden goed, noch de slechten slecht en is leven niet alleen maar leven en dood niet alleen maar dood.
Daarom zal een ieder tot zijn oorsprong ontbonden worden.

2 Clemens
De Heer zelf werd door iemand gevraagd wanneer zijn koninkrijk zou komen en Hij zei: 'Wanneer de twee één zullen zijn, en het buitenste als het binnenste en het mannelijke met het vrouwelijke niet meer mannelijk of vrouwelijk zal zijn. (XII, 2).

Bhagavad Gita
Buiten en binnen alle schepselen, het beweeglijke en het onbeweeglijke [...] dichtbij en verweg is Dat. (BG.XIII.15)

 


Reacties (13)

Eén van de prachtigste non-dualistische logions van dit evangelie: "Wanneer je de twee één hebt gemaakt....." is advaita puur.
Hier eentje van Nisargadatta:
"Als je in de geest 'ik ben' en 'God is' niet meer van elkaar onderscheiden kunt, gebeurt er iets, en dan weet je zonder spoor van twijfel dat God is omdat jij bent en dat jij bent omdat God is. De twee zijn één."


Volgens Jung heeft de man in zich de 'Anima' en de vrouw de 'Animus'.
Hoewel ik man ben twijfel ik er niet aan of mijn hogere Zelf is vrouwelijk, daarin sta ik niet alleen. Ook de grote Goethe is er van overtuigd dat zijn hogere zelf vrouwelijk is!
Zo eindigd zijn prachtige Faust dan ook met de woorden: "Het eeuwig vrouwelijke trekt ons omhoog."
In feite zijn wij als ziel androgyn, zowel mannelijk als vrouwelijk.


Deugd is volgens Lao Tse het scheppen van evenwicht tussen de tegendelen en ook hij verbindt dit met het beeld van het kind.

Wie het mannelijke kent en het vrouwelijke bewaart,
is het dal waarheen alles van de wereld stroomt.
Wie een dal voor de wereld is,
zal niet door de eeuwige deugd verlaten worden
en zal terugkeren naar de toestand van het kind.
Wie het witte kent en het zwarte bewaart,
zal een voorbeeld voor de wereld worden.
Wie een voorbeeld voor de wereld is,
in hem zal de eeuwige deugd nimmer wankelen
en hij zal weerkeren naar het oneindige.


Als je onbevangen kunt zijn en zonder waardeoordeel ten opzichte van jezelf (je oorspronkelijke gelaat weer aanneemt) is er geen verschil meer tussen binnen en buitenkant. Dan ben je niet bang om jezelf te laten zien. Je komt dan met jezelf in harmonie. En ook in harmonie met je omgeving ongeacht het eventuele waarde oordeel van de ander. Je herstelt jezelf in je oorspronkelijke eenheid en voelt je deel van een ondeelbaar geheel. Als bewust mens kijk je anders naar dingen, ga je je weg anders door de liefde aan het woord te laten en handel je ook anders.


Hier leek het me toepasselijk om hier een link naar de beelden van Isis met kindje Horus toe te voegen. Dat is dubbel interessant.
Het lijkt wel alsof Jezus dat beeld van Isis kent als de oermoeder van de natuur die het leven voedt en daarnaar verwijst of dat beeld althans als bekend verondersteld.
Buitengewoon interessant is ook om te zien hoe het beeld van Maria met kindje Jezus, dat nagenoeg gecopieerd is van Isis met Horus, aangepast werd aan het dualistische wereldbeeld van het kerkelijke christendom, terwijl Isis non-dualistisch is.


Het licht is naar mijn gevoel niet volledig te vatten in één woord, aanraking, geluid, reuk, gevoel, of gedachte.

Maar wanneer één of meerdere van deze zintuigen iets triggeren in mijn hart.
Durf ik niet altijd mijn hart te volgen terwijl ik wel meer en meer voel dat dit de bedoeling moet zijn maar dit kan ik nu nog niet.
Mensen die dit wel kunnen niet omdat ze dit vinden maar omdat ze oprecht waarachtig zo zijn.
Zo worden we misschien wel allemaal in time.

Groetjes



Een mooi vers van Filippus ook die past bij het logion.
Eerst dus dat ontbonden worden nadien kan de werkelijkheid worden 'gezien'.
Plato zegt m.i. niets anders in zijn grotallegorie.


De ervaring van non-dualiteit, de ervaring die je leert dat twee één is, is een religieuze ervaring die in het hart van alle grote religies ligt. In advaita, boeddhisme, daoïsme, soefisme, gnostiek en zelfs in de oorsprong van ons eigen denken (de griekse wijzen die ten onrechte pre-Socratici worden genoemd): altijd draait het die alchemie, om de transformatie van ons normale weten in dat wezenlijke weten, dat we eerst moeten sterven om te verrijzen, om God te zijn. De mythologische Griekse helden Herakles, Theseus en met name Orpheus keren terug uit de Hades om vervolgens goddelijke status te krijgen. Empedokles zei het meer dan 2500 jaar geleden van zichzelf, Nisargadatta minder dan een halve eeuw geleden. Overal, verborgen voor wie niet ziet, voor het oprapen voor wie de zintuigen opent, liggen de sporen van dit weten voor het oprapen.

Plato´s grot allegorie, Bram Moerland zegt het met recht, is de kwintessens van de dualiteit, zijn leerling Aristoteles geeft de doodsteek aan de wijsheid die wél aan onze goddelijke oorsprong herinnert.

Voor mij is dit allemaal erg nieuw, deze ´verloren evangelies´. Meer dan 40 jaar geleden heb ik het christelijk geloof met een diepe zucht van verlichting van me afgeschud om nu tot de ontdekking te komen dat er een perspectief op Jezus Christus bestaat dat ook zijn woorden waarheid schenkt.
Fascinerend is dat.
Met dank aan Bram Moerland.


Dag Herman,
Wat fijn dat je hebt ontdekt dat er naast de kerkelijke leer 'een perspectief op Jezus Christus bestaat dat ook zijn woorden waarheid schenkt.'
Die andere Jezus was ook voor mij een fascinerende ontdekking.


Een zijn

Steek innerlijk de hand uit
naar de ander.
Verander
van binnenuit.

Zie jouw innerlijke beelden;
ze maken je heel en
geven je leven.
Je voelt je één.


correctie:

Mooier is het om te zeggen:

Strek innerlijk de hand uit


Dit stukje doet me erg denken aan wat ik op de website Lodebar tegen kwam. Daar wordt een interessante visie op de Jod, de kleinste hebreeuwse letter uiteengezet
lodebar.net/doku.php?id=10_jod




Dag Marian,
Dank je wel voor het delen van dit logion in relatie met Lodebars visie op de Jod.
De website sluit voor mij heel goed aan bij mijn interesse in het Hebreeuwse alfabet waar ik een aparte band mee heb.

De waarheid is verpakt in een verhaal.

Voor een verhaal zijn woorden nodig die weer bestaan uit letters.

Ik kom hier vast nog eens op terug Marian.


 


Reageer

Alle velden zijn verplicht. Je moet een geldig e-mailadres invullen.
Je e-mailadres is niet zichtbaar op de site.
Om spam te voorkomen worden berichten met http:// geweigerd.


Naam:
E-mail:
Reactie: