De Geheime Woorden

Toelichting bij het Thomas Evangelie

Bram Moerland

Spring direct naar logion of naar het volgende logion »


Zo dronken als een fundamentalist

28

Jezus zei:
Zette ik mij te midden van de wereld,
verscheen ik aan hen in levenden lijve,
vond ik hen allen dronken,
en geen van hen dorstend!
Bedroefd werd mijn ziel om de mensenkinderen,
want blind zijn zij in hun denken,
en ze zien niet dat ze leeg in de wereld kwamen
en even leeg proberen de wereld weer te verlaten.
Maar nu zijn ze dronken.
Pas als ze de wijn verwerpen zullen ze veranderen.

 

Dronkenschap is weer zo'n typisch gnostisch symboolwoord. Een fundamentalist is dronken. Hij heeft teveel gedachten tot zich genomen en zijn dorst naar een vervuld leven gelest met absolute waarheden.
Leeg, als een vrij mensenkind, kwam hij op te wereld met de opdracht zelf vervulling te geven aan zijn leven. Maar in plaats van te zijn zoals hij bedoeld was, en te woekeren met zijn talenten, vergat hij zichzelf in zijn dronkenschap. Daarom zal hij leeg weer de wereld verlaten, alsof hij niet eens geleefd heeft. Triest!
Wie zo dronken is van waarheden kan het licht niet zien, kan niet begrijpen dat er een andere levenshouding mogelijk is, kan alles wat daarover gezegd wordt niet verstaan. Zo iemand is horende doof.
Pas als ze de bedwelmende waarheden verwerpen, dan gebeurt er misschien iets anders met de dronkaards. Dan kunnen ze weer als een kind worden en opnieuw aan het leven beginnen, het echte leven, en niet het namaakleven van fundamentalistische waarheden.


De vertaling en toelichting van Bram Moerland bij het Thomas-evangelie is ook uitgegeven in boekvorm. Wil je dat boek bestellen? Je vindt de gegevens hier.


 


Parallellen

De parallellen zijn bedoeld voor nadere studie. Ze zijn zeker niet altijd in overeenstemming met het Thomas-evangelie. Want ook contrasten met bijvoorbeeld citaten uit de Bijbel zijn van belang voor het verstaan van de betekenis.
Ken je zelf een tekst die past bij dit logion? Het zou fijn zijn als je die hieronder wilde publiceren.



Jesaja 6
9 Toen zei hij: ‘Ga en profeteer het volgende tegen dit volk: “Luister goed, maar begrijpen zul je het niet; kijk goed, maar inzien zul je het niet.” 10 Maak het hart van het volk ongevoelig, stop hun oren toe, smeer hun ogen dicht. Dan kunnen ze met hun ogen niet zien, met hun oren niet luisteren, en tot hun hart zal het niet doordringen. Ze zullen niet naar mij terugkeren en geen herstel vinden.’

Bhagavad Gita:
We komen met lege handen en we gaan met lege handen.

 


Reacties (19)

Natuurlijk wordt vrijwel ieder mens “dronken” gevoerd met ideeën, visies en overtuigingen. Maar je kunt jezelf daarna droogleggen door er geen GELOOF meer aan te hechten. Het punt is, denk ik, dat we hoe we onszelf zien (“Zo ben ik nu eenmaal”) en hoe we onze relaties in de wereld zien ( “als iemand zegt van mij te houden, dan MOET hij…” of “van fundamentalisten moet ik niets hebben”) als vast en onveranderbaar zien. Naar mijn ervaring, valt het niet mee om jezelf droog te leggen. Ik maak me, zonder nu direct pessimistisch te willen zijn, zorgen om zoveel “dronken” mensen in de wereld. Niet een ieder kan en wil de weg vinden naar een spirituele AA.


komen bedroefdheid en teleurstelling van de zelfde plek? het is net alsof door deze tekst een waardeoordeel ontstaat ? het verschil tussen de weg wijzen en andere wegen afkeuren?


Het gaat hier niet om oordelen, althans niet wat mij betreft. Voor mij is hier de oneindige droefheid geschetst die me soms kan overvallen als ik besef hoeveel ellende mensen elkaar kunnen aandoen om... niets, helemaal niets, en dat je daar nagenoeg machteloos tegenover staat. Het meeste leed tussen mensen onderling wordt veroorzaakt door wereldverbeteraars in het vermeende bezit van de waarheid. Maar zelf zijn deze brengers van leed onverbeterlijk, omdat ze immers weten hoe de mensheid gelukkig kan worden.


Bram, staat de wijn in deze dan symbool
voor de absolute waarheden?


Nee, Carla, dat nou weer niet. Wel een slimme opmerking overigens om die mogelijke relatie te zien.
Dionysos was lang voor Jezus iemand waarvan verteld werd dat hij op een bruiloft water in wijn veranderde.
De betekenis daarvan moeten we zoeken in het woord bruiloft. De bruiloft speelt als spiritueel symbool een belangrijke rol. Het is de verbinding van de tegendelen in verschillende variaties, dus materie en geest, man en vrouw, lichaam en ziel, de persoonlijke natuur en christusnatuur.
Door die verbinding wordt het ogenschijnlijk lagere gelijk aan het ogenschijnlijk hogere; het wordt één en het vermeende kwalitatieve verschil wordt opgeheven.
Het alledaagse, eenvoudige water wordt tot iets bijzonders, wijn. Maar niet letterlijk. Het alledaagse wordt als het ware verheven tot het hogere, het wordt geheiligd, in de betekenis van geheeld, één gemaakt. Nu we het er toch over hebben, het is als het zien van het koninkrijk als uitgespreid over deze alledaagse aarde. Zoals water tot wijn wordt, zo wordt de aarde tot koninkrijk.

De wijn is hier dus iets moois. Maar teveel wijn, je zou kunnen zeggen alleen maar streven naar het verhevene en het gewone verachten, daar wordt je dronken van. Dan zie je dus het koninkrijk op aarde niet. dan zie je alleen je eigen illusie van het verhevene.

Samenvattend, de betekenis van het veranderen van water in wijn is dus deze: zie het verhevene in het alledaagse.



Ik las zojuist een schitterende spreuk:

"Wie tot blijdschap bereid is,
vindt zelfs in de hel een gezellig
zitje, dicht bij het vuur."



Die hel die ook nog gezellig kan wezen is wel een heel sprekende illustratie bij mijn uitleg van de verandering van water in wijn. Dank Leo.


De wijn staat hier symbool voor het levende woord dat je van een ander krijgt. Zolang je het niet vanbinnen verwerkt (diepgang krijgt) blijft het buitenkant. Je kunt wel een fan zijn van Jezus en iedereen vertellen hoe geweldig hij is of was, maar als je niet van christen een christus wordt schiet de samenleving daar niets mee op. Als je op staat in jezelf kun je zelf het leverde woord spreken en in je leven laten zien waar het over gaat. Dan heb je niet voor niets geleefd.


De wijn in dit logion staat juist niet symbool voor het levende woord. Het staat voor de dronkenschap die niets anders is dan een niet ´nuchter´beeld op wat werkelijk is, voor het blind zijn in het denken. Onze normale status, zegt dit logion, is dronkenschap. De symboliek van de wijn die we kennen uit het N.T. ontbreekt hier.
Vergelijk Heraklitus fr. 117. "Hat sich ein Mann betrunken, wird er von einem unerwachsenen Knaben geführt. Er taumelt und merkt nicht, wohin er geht; denn seine Seele ist feucht."
Voor Heraklitus was Dionysus gelijk aan Hades (de heer van het dodenrijk):
fragment 15. "Denn wenn es nicht Dionysos wäre, dem sie die Prozession veranstalten und das Phalloslied singen, so wär's ein ganz schändliches Tun. Ist doch Hades eins mit Dionysos, dem sie da toben und Fastnacht feiern!" Dionysus is niet alleen de heer vanhet overschuimende leven maar ook van de dood! Ook Dionysus zelf is tweemaal geboren!!

Zijn dat parallellen of niet.


Dank wederom, Herman, voor deze parallel.
Dat je in je dronkenschap een dode bent, dat is typisch gnostische symboliek. Dus die verwantschap van Dionysos (god van de wijn) met Hades begrijp ik wel. Ik vind het een verrassend inzicht.
Toch was het ook Dionysos die op zijn eigen bruiloft water in wijn veranderde (gekopieerd in het verhaal over Jezus op de bruiloft te Kana).
En leg eens uit, waarom is Dionysos tweemaal geboren? Dat verhaal ken ik niet, maar ik wil het wel graag weten.


Interessant is natuurlijk dat Heraklitus dé wijze is die "de verbinding van de tegendelen" grondthema van zijn werk ´Over de Natuur´ maakt. Interessant is óók dat Dionysus wel dé wijngod is.
Wanneer je spreekt over´verbinding der tegendelen´ zit je al snel in de wereld van yin yang. Wanneer je Heraklitus zegt, zeg je óók taoïsme. (Uit een boekbespreking:) "Dronkenschap (was) dikwijls slechts een retorische figuur voor het leegmaken van de geest, niet het bedwelmen ervan. Het doel was een 'van emoties ontdane gelukzaligheid', de tevredenheid die uitgaat van 'een leeggemaakte geest en een volle kruik wijn'." In deze taoïstische symboliek is moeiteloos de kern van het de-individualiserende orgiastische van wijngod te herkennen.
Wijn = leegmaken = het denken achter laten = het woord niet op zijn woord nemen, maar het nemen als wat het is: een wijzing = onthechten aan de wereld van de dualiteit om uiteindelijk weer terug te komen bij die wereld, die nu verlicht, één is. Daar word ik haast dronken van, dronken van geluk.


Waarheid

Pas als je jouw
waarheden aflegt
zal je doordringen
tot je ware Zelf,
tot de Bron.

Peter


Is zeggen dat je de absolute waarheden moet afleggen alvorens je echt leeft ook al geen absolute waarheid?
Voor mij schuilt hier een paradox, die duidelijk maakt dat het rationele verstand niet in staat is om uit te drukken waar het echt om gaat. Het denken functioneert namelijk vanuit bepaalde perspectieven die onderliggende absolute waarheden bevatten. Denk ik toch. Vind ik behoorlijk verwarrend.


Beste André, je blijft steken in een debat over waarheden.
Je voegt zelfs nog een waarheid toe: 'Het denken functioneert namelijk...' enzovoort.
Maar je zegt ook iets anders: '... dat het rationele denken niet instaat is om uit te drukken waar het echt om gaat'.
Waarom blijf je dan denken in waarheden?


@46527
Wat zijn absolute waarheden?.
Bestaan ze wel of is dit ook weer een concept?
En m.i. moet ik helemaal niets dus ook niets afleggen. ..
Dat is al een hele vrijheid en misschien wel 'echt' leven?!

Je kunt m.i. niet tegen de absolute waarheid argumenteren tenzij een absolute waarheid de basis van je argumenten vormt.


Dag Bram en Yvonne
Dank voor jullie reacties. Ik weet gewoon niet hoe ik me kan verwoorden (mbt tot wat ik voel en ervaar) zonder het risico te lopen dat het geïnterpreteerd wordt als absolute waarheid. Zoals ik het momenteel ervaar, kan ook wat in het Thomas evangelie staat als waarheid op zich geïnterpreteerd worden, zonder het bij je innerlijke zelf af te toetsen (zelfs als Jezus zegt dat je bij jezelf ten rade moet gaan).


Dag André

Ik herken wat je zegt in bericht #46527
dat het rationele verstand niet kan uitdrukken waar het werkelijk om gaat.
Ik ervaar dat ook zo.
Ergens merk ik steeds weer dat er dan geen woorden meer komen.
Merk daar ook een vrijheid in op.


Dag Nij,

En ik herken de woorden #46538 als zijnde de verstilling die plaats vindt.
Mooi!


Fijn je berichtje te lezen Gea!


 


Reageer

Alle velden zijn verplicht. Je moet een geldig e-mailadres invullen.
Je e-mailadres is niet zichtbaar op de site.
Om spam te voorkomen worden berichten met http:// geweigerd.


Naam:
E-mail:
Reactie: