De Geheime Woorden

Toelichting bij het Thomas Evangelie

Bram Moerland

Spring direct naar logion of naar het volgende logion »


Het armoedig bestaan

29

Jezus zei:
Als het lichaam ontstond omwille van de geest,
is het een wonder.
Maar als de geest ontstond omwille van het lichaam,
is het een wonder boven wonder.
Werkelijk, ik ben verwonderd hoe deze grote rijkdom
zich een woonplaats heeft gemaakt
te midden van deze armoede.

 

Verbijsterd kijkt Jezus om zich heen. Hoe is het toch mogelijk dat de mens, zo rijk aan kwaliteiten, terecht kan komen in zon armoedige staat van zelfontkenning? Jezus weet, ja hij weet, tot wat voor moois mensen in staat zijn, wat voor rijkdom er in mensen woont. Maar wat hebben ze er van gemaakt? Het lijkt wel één grote puinhoop. Wat mensen elkaar toch kunnen aandoen! En dat dan vaak nog in naam van God. Niet echt om vrolijk van te worden.

In de gnostiek wordt al-wat-is voorgesteld als voortvloeiend uit een bron, als een levensstroom die zijn oorsprong vindt in een onuitputtelijke Bron van Zijn. Die Bron staat boven elke beschrijving en daarom ook boven het onderscheid tussen materie en geest. Die Bron is één. En niets valt daar buiten. Hoe verbijsterend toch, dat het aardse bestaan, toch voortkomend uit die ene Bron, ten prooi is gevallen van zoveel verdeeldheid.
De mensen, overweegt Jezus hier, enigszins spottend, stellen de materie boven de geest, of de geest boven de materie. Ze hakken de werkelijkheid in tweeën, en noemen de ene helft goed en de andere fout, of zelfs niet bestaand.
Maar, of je nou alleen materie erkent of alleen geest, beide opvattingen scheppen armoede. Beide wijzen ze met een beschuldigende vinger naar de andere helft van de werkelijkheid. Daarmee begint de armoede, omdat ze daarmee de rijkdom van het leven in zijn oneindige verscheidenheid ontkennen.

Het zou wonderbaarlijk zijn, als er uit de materie zoiets moois als de geest tevoorschijn zou zijn gekomen. Even wonderlijk zou het zijn als de geest zoiets als de materie zou hebben voortgebracht. Maar het één komt niet voort uit het ander. Het is er allemaal, op zichzelf, in zijn eigen waarde, z'n eigen heiligheid, als vloeiend uit de éne Bron. Juist in al z'n oneindige verscheidenheid is het leven één. Die verscheidenheid, dat is de rijkdom van het leven. Die verscheidenheid toetsen aan dogmatische oordelen over wat wel en niet heilig is, of wat wel of niet bestaat, dat schept armoede.
Dat geldt evengoed voor alle andere oordelen over ongelijkwaardigheid, van mannen en vrouwen, van rechtgelovigen en ketters, van homo's, lesbiennes en hetero's, van blanken en zwarten, van christenen en muslims, van ariërs en joden, proletariërs en kapitalisten, enzovoort.


De vertaling en toelichting van Bram Moerland bij het Thomas-evangelie is ook uitgegeven in boekvorm. Wil je dat boek bestellen? Je vindt de gegevens hier.



 


Parallellen

De parallellen zijn bedoeld voor nadere studie. Ze zijn zeker niet altijd in overeenstemming met het Thomas-evangelie. Want ook contrasten met bijvoorbeeld citaten uit de Bijbel zijn van belang voor het verstaan van de betekenis.
Ken je zelf een tekst die past bij dit logion? Het zou fijn zijn als je die hieronder wilde publiceren.



Gesprek met de Verlosser NHC III.5
De Heer zei tot haar: Zuster, niemand zal in staat zijn naar deze dingen te vragen behalve hij die iets heeft om ze in zijn hart te plaatsen en die in staat is uit deze kosmos tevoorschijn te komen en de plek van leven binnen te gaan, zodat hij niet teruggehouden kan worden in deze verarmde wereld.

 


Reacties (5)

Gaat het hier niet om dezelfde armoede als in logion 3?


Ja, Anita, de armoede hier is dezelfde als die van logion 3


Als je materie wilt en steeds meer wil blijf je steken op het niveau van materie. Pas als je ontdekt dat je alles uit de bron van zijn ontvangt in de zin van blijheid over dat geschenk en je daarover verwondert, kun je ook gelukkig zijn met wat je gekregen hebt. Dan krijg je niet omdat je er recht op hebt, maar krijg je middels je eigen groei.


Heraklitus:
fragment 50. "Habt ihr nicht mich, sondern mein Wort [Gesetz] vernommen, ist es weise zuzugestehen, daß alles eins ist."
fragment 51. "Sie verstehen nicht, wie es [das Eine] auseinanderstrebend ineinander geht: gegenstrebige Vereinigung wie beim Bogen und der Leier."
De boog en de lier zijn de twee symbolen van Apollo; in het Grieks hebben ´boog´en ´leven´dezelfde klank:
fragment 48. "Des Bogens Name ist Leben, sein Werk aber Tod." Apollo is het geweld (de boog die van verre treft) die verschijnt als schoonheid (de lier). Leven en dood zijn één, ze vloeien uit die ene Bron.
Daar wordt je lyrisch van!


Transformatie

De geestvonk kan jou
transformeren.
Transformeren tot eenheid,
tot waarachtig mens,
tot heelheid.

De geestvonk leidt je
naar een waarlijk rijk leven.

Peter


 


Reageer

Alle velden zijn verplicht. Je moet een geldig e-mailadres invullen.
Je e-mailadres is niet zichtbaar op de site.
Om spam te voorkomen worden berichten met http:// geweigerd.


Naam:
E-mail:
Reactie: