De Geheime Woorden

Toelichting bij het Thomas Evangelie

Bram Moerland

Spring direct naar logion of naar het volgende logion »


Het verraad van je eigen hart

35

Jezus zei:
Niemand is in staat om het huis van een sterke man
binnen te dringen en te overmeesteren,
tenzij hij zijn handen bindt,
dan zal hij het huis plunderen.

 

In jouw binnenwereld heerst totale vrijheid. Als je je ergens aan hecht in de wereld, dan doe je dat zelf. Gehecht of onthecht, waaraan wel en waaraan niet, dat bepaal je helemaal zelf. Dat is jouw vrijheid, de vrijheid die het kenmerk is van ieders binnenwereld.
Dat is het uitgangspunt om dit logion te kunnen begrijpen.
Want het gaat over hechten. En onthechten.

Het is overigens niet per definitie verkeerd om je ergens aan te hechten. Waarom zou je je niet hechten aan je geliefde? Er is toch niets verkeerds mee als kinderen zich aan hun ouders hechten en ouders aan hun kinderen? Je kunt je zelfs in vrijheid verbinden met morele waarden en daar voor staan in de wereld. Hechten hoort bij het leven.
En natuurlijk, je kunt je ook weer onthechten en we weten allemaal dat dat een heel pijnlijk proces kan zijn, bijvoorbeeld als een geliefde je ontvalt. Daarom kun je ook wel de zienswijze tegenkomen dat het maar beter is om je nooit meer ergens aan te hechten. Als je helemaal onthecht bent, weet je zeker dat je nooit meer pijn zult lijden. Althans, dat denk je dan. Maar voor die onaanraakbaarheid moet je wel een hoge prijs betalen. Je moet je hart stilleggen. En dat heeft grote gevolgen. Want je kunt dan ook niet meer liefhebben.
Pijn is de andere kant van liefde. Er is pijn om het verlies van een geliefde, omdat die medemens, ja precies, een geliefde was. Als je van iemand houdt kun je pijn lijden als je die medemens verliest. Als je niet van iemand houdt zul je ook geen pijn lijden als die mens uit je leven verdwijnt.

Wil je dat je leven gedragen wordt door liefde? Wees dan bereid pijn te lijden.
Wil je een pijnloos leven, volledig onthecht? Maak dan je hart koud zodat je nooit meer het risico zult lopen om lief te hebben.
Maar wie dat doet raakt daarmee ook zijn innerlijk kompas kwijt. Een leven zonder liefde is richtingloos. Je moet je dan wel overleveren aan een uiterlijke autoriteit, die je vertelt wat je doen moet, een Führer dus. En daar zijn er heel veel van, in soorten en maten. Ze staan om je heen te trappelen van ongeduld om de leiding over je leven van je over te nemen.

Maar hoe lukt het Führers om mensen, schijnbaar buiten hun wil, aan zich te hechten? Nee, dat doen ze dus niet buiten de wil van die mensen om. Ze verlokken die mensen om zichzelf aan hen te hechten en hun eigen innerlijk kompas van de liefde te verraden. Hoe doen ze dat?

Daartoe moeten de Führers eerst 'de handen binden' van die mensen, zegt dit logion.
Wat doen ze dan, de Führers, om een mens ertoe te bewegen hun innerlijk kompas op te geven en een willoos werktuig te worden in iemand anders’ handen?
Daarvoor is nodig een 'hogere zaak'.
Laat ik een voorbeeld geven.
In het jaar 2003 was er een interview op televisie met de secretaresse van Hitler. De interviewer vroeg haar: 'Maar had je dan geen medelijden met al die joodse mensen?'
Haar antwoord was verrassend: 'Ja natuurlijk', zei ze, 'maar ik meende dat ik dat medelijden moest offeren aan een hogere zaak'.
Nog een voorbeeld.
Adolf Eichmann, de kille organisator van de Joodse 'Endlösung,' vertelde aan een journalist hoe hij eens was wezen kijken bij een concentratiekamp. Daar had een Joodse moeder achter een ijzeren hek in wanhoop haar kind opgetild om dat demonstratief aan Eichmann te tonen. Eichmann vertelde hoe hij op dat moment begon te beven over heel zijn lichaam en bijna omviel. Hij besloot om nooit meer te gaan kijken en bleef op afstand zijn beulswerk uitvoeren, trouw aan zijn Führer.
Bijzonder is dus dat deze twee mensen geraakt werden in hun hart door het lot van hun medemens.
Zo worden we allemaal voortdurend geroepen door ons eigen hart. Wat doe je dan? De secretaresse en Eichmann, besloten om verraad te plegen aan die bewogenheid en die te 'offeren' aan 'een hogere zaak.' Ze hadden hun handen laten binden.

Ja, dan zal je huis geplunderd worden, zegt dit logion, zodat al je talenten in dienst komen te staan van die vermeende 'hogere zaak'. Je bent dan een onpersoonlijk, letterlijk liefdeloos werktuig geworden in de handen van een Führer.
Zo kun je zelfs in dienst van een instituut dat liefde predikt, een inquisiteur worden die medemensen op een brandstapel zet. Want de gepredikte liefde van een instituut is niet de liefde van het hart.

Dat is dus hoe je iemand kunt verleiden zijn eigen hart te verraden. Door ze een illusie voor te houden van een 'hogere zaak' en ze zo te bewegen in alle vrijheid het vuur van de liefde in hun eigen hart te doven, zich dus te onthechten van hun eigen bewogenheid. Ja, daar word je ijskoud van. Dan kun je onbewogen de meest gruwelijke wreedheden begaan.
En denk nu niet dat zoiets alleen maar gebeurde in Nazi-Duitsland. Waar dan nog meer? Daarover gaat het volgende logion.


De vertaling en toelichting van Bram Moerland bij het Thomas-evangelie is ook uitgegeven in boekvorm. Wil je dat boek bestellen? Je vindt de gegevens hier.



 


Parallellen

Matteüs 12:22-30
22 Toen bracht men een blinde bij hem die bezeten was en niet kon spreken, en hij genas hem, zodat hij weer kon spreken en zien. 23 Alle omstanders stonden versteld en zeiden: ‘Zou híj de Zoon van David zijn?’ 24 Maar de Farizeeën die dit hoorden, zeiden tegen elkaar: ‘Hij kan die demonen alleen maar uitdrijven dankzij Beëlzebul, de vorst der demonen.’ 25 Jezus wist wat ze dachten en zei tegen hen: ‘Elk koninkrijk dat innerlijk verdeeld is wordt verwoest, en geen enkele stad of gemeenschap die innerlijk verdeeld is zal standhouden. 26 Als Satan Satan uitdrijft, keert hij zich tegen zichzelf. Hoe kan zijn koninkrijk dan standhouden? 27 En als ik inderdaad door Beëlzebul demonen uitdrijf, door wie drijven uw eigen mensen ze dan uit? Zij zullen dan ook uw rechters zijn! 28 Maar als ik door de Geest van God demonen uitdrijf, dan is het koninkrijk van God bij jullie gekomen. 29 Trouwens, hoe kan iemand het huis van een sterkere binnengaan en zijn inboedel roven, als hij die sterkere niet eerst heeft vastgebonden? Pas dan zal hij zijn huis kunnen leegroven. 30 Wie niet met mij is, is tegen mij, en wie niet met mij samenbrengt, drijft uiteen. 31 Daarom zeg ik u: elke zonde en elke godslastering kan de mensen worden vergeven, maar wie de Geest lastert kan niet worden vergeven. 32 En iedereen die iets ten nadele van de Mensenzoon zegt, zal worden vergeven. Maar wie kwaadspreekt van de heilige Geest zal niet worden vergeven, noch in deze wereld, noch in de komende.

Marcus 3:1-5
1 Weer ging hij naar de synagoge. Daar was iemand met een verschrompelde hand. 2 Ze letten op hem om te zien of hij die op sabbat zou genezen, zodat ze hem zouden kunnen aanklagen. 3 Hij zei tegen de man met de verschrompelde hand: ‘Kom in het midden staan.’ 4 Aan de anderen vroeg hij: ‘Wat mag men op sabbat doen: goed of kwaad? Een leven redden of het vernietigen?’ Maar ze zwegen. 5 Hij keek hen boos aan, maar ook diepbedroefd vanwege hun hardleersheid, en toen zei hij tegen de man die in het midden stond: ‘Steek uw hand uit.’ Hij stak zijn hand uit en er kwam weer leven in.

Marcus 3:22-27
22 Ook de schriftgeleerden die uit Jeruzalem gekomen waren, zeiden: ‘Hij is bezeten door Beëlzebul,’ en: ‘Dankzij de vorst der demonen kan hij demonen uitdrijven.’ 23 Toen hij hen bij zich geroepen had, sprak hij tot hen in gelijkenissen: ‘Hoe kan Satan zichzelf uitdrijven? 24 Als een koninkrijk innerlijk verdeeld is, kan dat koninkrijk niet standhouden; 25 als een gemeenschap innerlijk verdeeld is, zal die gemeenschap niet kunnen standhouden. 26 En als Satan tegen zichzelf in opstand is gekomen en verdeeld is, kan ook hij niet standhouden, maar gaat hij zijn einde tegemoet. 27 Bovendien kan niemand het huis van een sterkere binnengaan om zijn inboedel te roven, als hij die sterkere niet eerst vastgebonden heeft; pas dan kan hij zijn huis leeghalen.

Marcus 5:1
Ze kwamen aan de overkant van het meer, in het gebied van de Gerasenen.
2 Toen hij uit de boot gestapt was, kwam hem meteen vanuit de grafspelonken een man tegemoet die door een onreine geest bezeten was 3 en in de spelonken woonde. Zelfs als hij vastgebonden was met een ketting kon niemand hem in bedwang houden. 4 Hij was al dikwijls aan handen en voeten geketend geweest, maar dan trok hij de kettingen los en sloeg hij de boeien stuk, en niemand was sterk genoeg om hem te bedwingen. 5 En altijd, dag en nacht, liep hij schreeuwend tussen de rotsgraven en door de bergen en sloeg hij zichzelf met stenen. 6 Toen hij Jezus in de verte zag, rende hij op hem af en viel voor hem neer, 7 en luid schreeuwend zei hij: ‘Wat heb ik met jou te maken, Jezus, Zoon van de allerhoogste God? Ik bezweer je bij God: doe me geen pijn!’ 8 Want hij had tegen hem gezegd: ‘Onreine geest, ga weg uit die man.’ 9 Jezus vroeg hem: ‘Wat is je naam?’ En hij antwoordde: ‘Legioen is mijn naam, want we zijn met velen.’ 10 Hij smeekte hem dringend om hen niet uit deze streek te verjagen. 11 Nu liep er op de berghelling een grote kudde varkens te grazen. 12 De onreine geesten smeekten hem: ‘Stuur ons naar die varkens, dan kunnen we bij ze intrekken.’ 13 Hij stond hun dat toe. Toen de onreine geesten de man verlaten hadden, trokken ze in de varkens, en de kudde van wel tweeduizend stuks stormde de steile helling af, het meer in, en verdronk in het water.

Lucas 11:14-22
14 Hij dreef een demon uit die niet kon spreken. Toen de demon verdreven was, begon de stomme te spreken en de mensenmenigte stond verbaasd. 15 Maar enkelen van hen zeiden: ‘Dankzij Beëlzebul, de vorst der demonen, kan hij demonen uitdrijven.’ 16 Anderen verlangden van hem een teken uit de hemel om hem op de proef te stellen. 17 Maar hij kende hun gedachten en zei tegen hen: ‘Elk koninkrijk dat innerlijk verdeeld is wordt verwoest, en huis na huis stort in. 18 Als ook Satan innerlijk verdeeld is, hoe kan zijn koninkrijk dan standhouden? Jullie zeggen toch dat ik dankzij Beëlzebul demonen uitdrijf! 19 Als ik inderdaad dankzij Beëlzebul demonen uitdrijf, door wie drijven jullie eigen mensen ze dan uit? Zij zullen dan ook jullie rechters zijn! 20 Maar als ik dankzij een kracht die van God komt demonen uitdrijf, dan is het koninkrijk van God bij jullie gekomen. 21 Wanneer een sterk, goed bewapend man zijn domein bewaakt, dan zijn zijn bezittingen veilig. 22 Maar zo gauw iemand die sterker is hem aanvalt en hem overwint, dan neemt die sterkere hem de wapenrusting waarop hij vertrouwde af en verdeelt hij de buit.

Lucas 12:39
Besef wel: als de heer des huizes had geweten op welk uur de dief zou komen, dan zou hij niet in zijn huis hebben laten inbreken. 40 Ook jullie moeten klaarstaan, want de Mensenzoon komt op een tijdstip waarop je het niet verwacht.

Hier wordt wel op een heel merkwaardige manier 'de dief in de nacht' vergeleken met de veronderstelde terugkeer van Jezus. Het ziet er niet naar uit dat Lucas de symboliek begrepen heeft. Hij neemt de uitspraak letterlijk en verbindt die dan met zijn idee over de betekenis van Jezus, namelijk als rechter op de dag des oordeels aan het eind der tijden. Dit is zo'n tekst waarbij je begrijpt dat de oorspronkelijke betekenis van deze beelden verloren is gegaan.

Thomas 21
Daarom zeg ik:
Als de eigenaar van een huis weet dat de dief komt,
zal hij wakker blijven tot hij komt,
en hem niet toestaan in te breken in zijn huis,
om zijn bezittingen daaruit weg te dragen.

Thomas 98
Jezus zei:
Het koninkrijk van de vader is als een zekere man
die een machtig iemand wilde doden.
In zijn eigen huis trok hij zijn zwaard
en stak het in de lemen muur om te onderzoeken
of zijn hand sterk genoeg was
om door de muur heen te steken.
Toen doodde hij de sterke man.

Thomas 103
Jezus zei:
Gelukkig is de mens die weet
waar de dieven zullen binnenkomen,
zodat hij wakker kan zijn,
zijn huis verzamelen,
en zich bewapenen vóór ze inbreken.

Evangelie van Filippus 11
De machten wilden de mens misleiden omdat ze zagen dat hij verwant is aan het waarachtig goede. Zij ontnamen aan wat goed is zijn naam en gaven die aan het niet-goede om de mensen met die naam te misleiden en hen te binden aan het niet-goede.
En ach, wat zijn ze toch aardig voor de mensen! Bij wijze van gunst mag men zich in hun valse goedheid schikken.
Maar ze wisten wat ze deden. Ze wilden de vrije mens gevangen nemen en voor eeuwig tot hun slaaf maken.
Deze machten misleidden de mens omdat ze niet wilden dat hij gered wordt.

Jiddu Krishnamurti
Vrijheid kan niet gegeven worden; vrijheid overkomt je als je er niet naar zoekt; het ontstaat als je beseft dat je een gevangene bent, als je de conditionering hebt doorgrond, als je weet dat je door maatschappij en tradities, door alles wat je verteld is geworden gevangen gehouden wordt. Vrijheid is orde – het is nimmer wanorde – en een individu moet totaal vrij zijn, zowel naar buiten als naar binnen; zonder vrijheid is er geen klaarheid, geen liefde en geen waarheid; zonder vrijheid kun je niet aan de begrenzingen van de geest voorbij gaan. Met heel je wezen moet je je vrijheid opeisen. Als je het op die manier opeist zul je ontdekken wat orde betekent. Orde vind je niet in het volgen van wat dan ook…De werkelijke revolutie is niet vanuit ‘n oppervlakkig niveau te bereiken; het ligt in onze harten en geesten besloten en is pas dan te bereiken als we diep inzicht verworven hebben in het hele proces van ons dagelijks bestaan in al onze relaties. Pas dan ontstaat er een mogelijkheid om de technische kennis die gebruikt wordt voor de vernietiging van de mens te voorkomen. Een geest die de natuur van genot en angst heeft doorgrond kan niet meer gewelddadig zijn en kan daarom in vrede met zichzelf en de wereld leven.

 


Reacties (25)

Ik denk dat Lucebert dit verwoorde met "Alles van waarde is weerloos".
"Tenzij hij zijn handen bindt" slaat op de sterke man, niet op de plunderaar. Of sterker: de sterke man kan zijn eigen plunderaar worden. Ergo: Men is zwakker als men ergens waarde aan hecht. Materieel gezien moge dit duidelijk zijn, maar als men de eigen gedachte naar buiten brengt (waar men gelukkig mee is) zal dit ook ergens op weerstand stuiten en zal men zich moeten verdedigen ten behoeve van zijn eigen geluk. Jezus duidt ergens op de eenling die toegang heeft tot verlossing. Maak van twee een: houdt je geluk voor jezelf en gebruik dit alleen als sturing, niet als overtuiging.


'Tenzij hij zijn handen bindt', staat er. Uit de oorspronkelijke koptische tekst kun je niet afleiden of 'hij' staat voor de inbreker of 'de sterke man'. Ik kies er dus voor, net als K.C. in de vorige reactie, niet om grammaticale redenen, maar vanwege het inzicht dat dit logion volgens mij biedt, dat je altijd zelf je handen bindt, je dus overlevert aan een externe autoriteit, al lijkt het wel alsof die externe autoriteit dat doet.
Op zich is die grammaticale dubbelzinnigheid eigenlijk wel aardig.
Maar bij nader inzien: Geestelijke slavernij is altijd vrijwillige slavernij.
Je kunt wil een lichaam met geweld gevangen nemen, maar de geest van een mens niet. Om de geest van een mens gevangen te nemen moet je een mens verlokken zichzelf uit te leveren.


Als je iets doet dat niet goed uitpakt dan neemt je geweten het woord. Als je ten onrechte onheus wordt behandeld kun je nog lang met een vervelend gevoel rond blijven lopen. Het is een pijn die dagelijks terugkomt. Als je de ander schuldig maakt kun je zodanig verbitterd raken daqt je de situatie niet meer kunt oplossen. Je staat niet meer vrij ten opzichte van de ander. Je handen zijn gebonden. En je durft het mooiste van jezelf niet meer te laten zien omdat je bang bent voor teleurstelling als respect en erkenning verdwenen is. Bang om opnieuw onheus behandeld te worden. Pas als je (als sterk individu met zachte krachten) jezelf vergeeft en je emoties toe-eigent als mijn eigen emotie, kun je jezelf en daarmee de ander verlossen. Pijn is de achterkant van liefde. Haat is teleurgestelde liefde. Het kernwoord is Liefde, want daar ligt de oplossing.


Hoe zit het met het innerlijk kompas van de Führers van deze wereld? Beschikken zij hier niet over (zijn ze bijv. psychotisch)? Of zijn zij evenzo slaaf van een macht, sterker dan henzelf?


Frieda, dat heb ik toch uitgelegd met het voorbeeld van de secretaresse van Hitler? Iedereen beschik over dat innerlijke morele kompas. Maar dat kun je dus vervangen door een ideologie.
Zoals Sartre zei: 'Je hebt een ideologie nodig om een medemens te kunnen martelen.'
Die macht is niet sterker dan henzelf. Het is een keuze die in vrijheid gemaakt wordt. Ook Hitler heeft ooit die keus gemaakt. En zoals steeds wordt die keus voor het stilleggen van het innerlijk kompas. ook door Hitler, gerechtvaardigd door een vermeende 'hogere zaak'.
De filosoof Popper zei het zo: 'De meeste ellende komt voort uit goede bedoelingen'. Hij voegde daar nog aan toe: 'Zo menen de ideologen een hemel op aarde te kunnen bewerkstelligen, maar juist daardoor maken zij het leven tot een hel.'
Hitler ervoer zichzelf niet als een schurk. Hij meende een historische missie te hebben de de wereld moest redden van het Kwaad. Aan die waan heeft hij zijn eigen, natuurlijke, menselijke mededogen geofferd.


In mijn beleving is het innerlijk kompas je geweten.

Maar in welke mate is dat ontwikkeld ?
Hoe verder dit ontwikkeld is des te groter het liefde, passie, begrip, verantwoordelijkheid gevoel voor het geheel ?
Is dit een product van één opvoeding over één leven door ouders, familie, maatschappij ?
Of is geweten een product van ervaringen opgedaan en nog steeds in ontwikkeling door vele reincarnaties
Het schijnt zeer zeldzaam te zijn maar er zijn enkele gevallen bekend van mensen die een zeer slecht tot wat wij noemen geen ontwikkeld geweten hebben.Dit waren meestal seriemoordenaars.
Vaak extreem intelligent, zeer gericht op het ik handhaven ook al gaat het ten koste van al het andere.

Groetjes,







Hoi Bram,

Tja, de kerk en wel meer mensen vinden zoveel wat moet en niet mag daar heb ik niet zo veel mee.

Maar ik kan me voorstellen dat geweten, in ontwikkeling is d.m.v ervaren van inzicht.

Een soort van goddelijk plan ieder op zijn weg, zijn manier, zijn tijd, en niet omdat iemand anders vind dat je.........

Groetjes,




Ik zie dat toch anders Johan. Het innerlijk kompas waar ik op doel, als het weten van de liefde, is niet iets wat ontwikkeld kan worden. Het is er, vrij en onaantastbaar. Het is het meest vrije en onaantastbare van de mens.
Maar je hebt altijd een keus of je er naar wilt luisteren of niet.
Eenmaal de keus gemaakt kun je de stem daarvan wel steeds beter leren verstaan. En je kunt ook leren daar meer en meer vorm aan te geven in de praktijk van je leven. Daar valt nog wel in te ontwikkelen, zelfs met vallen en opstaan.
Het is als met die parel. Ik citeer: 'Of je die parel nu in de modder gooit of met dure olie balsemt, die parel blijft onaantastbaar zichzelf'.
Ik zie ook geen goddelijk plan, het spijt me. Zo'n gedachte (want het is niet meer dan een gedachte) over een goddelijk plan tast voor mij de vrijheid en de waardigheid van de mens aan.


Dat is mooi gezegd, Annette.



Zouden die mannen van ISIS, daar in Irak, nou ook last hebben van zo'n innerlijk kompas, met hun door Allah gezegende openbare executies?


Harry, lees mijn laatste Bramhartigheid over Heinrich. Dat is hetzelfde mechanisme als van ISIS in Irak.


Ik bedoelde dat je wel uitlegt wat de secretaresse van Hitler 'bezielde', maar niet waarom een Führer zélf doet wat hij doet. Maar het mechanisme is uiteindelijk precies hetzelfde, denk ik nu. Komt het kwaad dan altijd voort uit in verblinding het goede te willen doen?
Hoe kun je zeker weten dat je het bij het rechte eind hebt en niet achter een waanidee aan loopt?


Dag Frieda,
Je zegt: "Hoe kun je zeker weten dat je het bij het rechte eind hebt en niet achter een waanidee aanloopt."
Dat is een heel terechte vraag. Want het antwoord op je vraag begint volgens mij met je die vraag te stellen.

Ik heb me die vraag lang geleden ook gesteld. Lees een stukje uit een tekst die ik lang geleden schreef en die toen veel ophef veroorzaakte. Hier is het:

"Mijn eerste kennismaking met racisme dateert uit mijn kinderjaren. Ik las toen als joch van zo'n tien jaar de boeken van ene Penning over de Boerenoorlog in Zuid-Afrika. Die boeken had ik te leen meegenomen naar huis uit de bibliotheek van de School met den Bijbel, waarop ik toen zat.
Uit die boeken leerde ik de Kaffers kennen. Dat waren boosaardige wilden die op laaghartige wijze de edele, blanke en bovenal godvrezende Boeren probeerden te vermoorden.
Aan de juistheid van die voorstelling kwam bij mij als kind natuurlijk geen enkele twijfel op. Met mijn kinderlijke geloof in de collectieve slechtheid van de Kaffers was ik toen dus al met al in al een racist. Maar dat veranderde snel.
Een volgend boek uit die bibliotheek was mijn nadere kennismaking met een ander 'ras’. Dat was De negerhut van oom Tom. Dat boek handelde over de negerslaven in Amerika. Het was gericht tegen de slavernij.
Negers en Kaffers waren voor mij toen van hetzelfde soort. Ik herinner me daarom nu nog hoe ik als kind verbaasd constateerde bij het lezen van De negerhut van ook Tom dat negers, en dus ook Kaffers, verdriet konden hebben. Dat was een echte knik in mijn wereldbeschouwing van toen.

Mijn meest schokkende ervaring met het racisme, zoals ongetwijfeld voor vele anderen met mij, was echter de film over het proces van Neurenberg, waarin de verschrikkingen van de massamoord op de joden (en anderen) uit de Tweede Wereldoorlog werden getoond. Veel van de afgrijselijke beelden uit allerlei filmfragmenten staan nog steeds diep in mijn geheugen gegrift.
Het is niet eenvoudig om de gevoelens die die film bij me opriep zuiver te analyseren. Toch wil ik dat proberen.
Hoe geschokt ik ook was door de beelden van de slachtoffers van de Duitse Vernichtungslager, toch ging mijn aandacht in eerste instantie niet naar hen. Die aandacht was gericht op Hitler. Met Hitler bedoel ik hier niet alleen die ene mens persoonlijk, maar ook alle anderen die met hem aan de systematische uitroeiing van de joden hebben meegewerkt. Als we erkennen dat de joden niet anders zijn, maar mens onder de mensen, is Hitler dan wel anders? Helaas niet. Ook hij was mens onder de mensen. Wat mij vooral verbijsterde was hoe je als mens tot de koudbloedige uitroeiing van je medemens in staat kon zijn, hoe je als mens een massamoord kunt organiseren zoals je een fabriek voor auto's opzet.
In Hitler ben ik mijzelf, als mens, tot probleem geworden. Het is te gemakkelijk om Hitler en zijn trawanten te rekenen tot een apart soort mensen, de boosaardige schurken. Wat Hitler heeft gedaan behoort tot de mogelijkheden van de mens, van ieder mens, dus ook van mij. Dat was wat mij verbijsterde.
Het is me daarom te gemakkelijk om mezelf eenvoudigweg tot de goeden te rekenen. Mijn zekerheid bij deze bespiegelingen, mijn innerlijk baken, is de afschuw die die beelden uit de film over het proces van Neurenberg opriepen. Maar die afschuw maakt me ook onzeker. Als ik me afvraag hoe dit mogelijk was, dan houdt dat ook de vraag in: wie ben ik?

Inderdaad, hoe kun je vergeten dat je medemens verdriet kan hebben, kan lijden? Hoe kun je mensen die niets misdaan hebben in koelen bloede vermoorden? Op die vraag kreeg ik vele jaren later tot mijn verrassing een helder antwoord in mijn ontmoeting met de antroposofie van Steiner. Het begon met een artikel in een krant..."

Als je het hele verhaal wilt lezen, ga dan naar: Racisme met charisma

(En let dan vooral op die uitspraak van Steiner: "Als we de kosmische betekenis van het lot van de Indianen willen begrijpen, moeten we geen persoonlijke sympathie of persoonlijk enthousiasme laten meespelen, want daar komt het niet op aan. Het komt slechts aan op wat besloten ligt in de grote wetmatigheden van het mensdom."
En daarom heb ik ook bezwaar tegen het 'goddelijk plan' van Johan hierboven. Dat soort bedenksels kan maar al te makkelijk leiden tot rechtvaardiging van de meest afschuwelijke daden. Dat is helaas een al te vaak herhaald patroon.)


Dag Bram,
Bedankt voor je uitgebreide reactie, ik heb het artikel (‘racisme met charisma’) met belangstelling gelezen. Ik was niet op de hoogte van deze walgelijke ideeën, ieder weldenkend mens moet toch begrijpen welke nonsens er door Blavatsky en door Steiner is verkondigd. Kennelijk niet dus.
Het is verhelderend te kijken naar meer algemene kenmerken van dergelijke overtuigingen, zoals het onderdrukken van het gevoel en het feit dat degene met de overtuiging blijkbaar zelf tot de superieure groep behoort. Hier schemert een antwoord op mijn vraag door: door mijn gevoel (en mijn gezond verstand) te laten spreken kan ik een idee kritisch beschouwen. Ieder denkbeeld dat uitgaat van wij-zij denken is bij voorbaat al verdacht.
De wereld zit helaas vol theorieën en ‘afspraken’ die we van jongs af meegekregen hebben en waar we ons vaak niet bewust van zijn. Hierdoor is het moeilijk om geheel vrij en onbevooroordeeld naar de werkelijkheid te kijken. Maar ik blijf het proberen.


Hoi Bram,

Johan @

Ik zie dat toch anders Johan. Het innerlijk kompas waar ik op doel, als het weten van de liefde, is niet iets wat ontwikkeld kan worden. Het is er, vrij en onaantastbaar. Het is het meest vrije en onaantastbare van de mens.
Maar je hebt altijd een keus of je er naar wilt luisteren of niet.

Maar ook dit is dan een gedachte Bram alleen een andere gedachte.


Groetjes


Nee hoor Johan, dat is het niet. Dat goddelijke plannen en historische noodwendigheden tot rechtvaardiging moeten dienen voor geweld is helaas de vaak herhaalde historische werkelijkheid. Dit soort gedachtes plaatst de macht in handen van een vermeende autoriteit buiten de mens, en ontneemt de mens daarmee diens innerlijk kompas. Dat is wat ik hier steeds probeer duidelijk te maken.
Jezelf onmachtig maken door de macht over je leven aan een vermeende hogere autoriteit toe te kennen is natuurlijk precies wat menselijke machthebbers graag willen. Wie zichzelf tot morele slaaf denkt van een hogere macht, en zijn innerlijk kompas daarmee inlost, maakt zich daarmee tot een willig werktuig van Führers in allerlei soorten en maten.
Lees de krant, kijk naar het journaal op TV.
En nu denk jij vast: maar zo ben ik helemaal niet, ik ben een aardig en liefdevol mens. Zoiets. Maar de christenen die ketters verbrandden, de SS-ers die de joden vermoordden, de ISIS-strijders in Irak beschouwen zichzelf ook als aardige, liefdevolle mensen die alleen maar het goede willen. Dat is nu juist waar ze voor strijden. Maar dat 'goede' halen ze niet uit zichzelf, maar uit een geloof, een ideologie die ze als een macht boven zich stellen.
Zodra je een hogere macht boven jezelf denkt, plaats je jezelf voor de morele valkuil waar al die strijders voor hun ideale wereld zichzelf in storten. Zodra je een hogere macht boven jezelf stelt, geef je de eigen macht over je leven prijs, en daarmee ook je eigen morele verantwoordelijkheid.
Daarom is de vraag van Frieda hierboven zo wezenlijk: 'Hoe kun je zeker weten dat je het bij het rechte eind hebt en niet achter een waanidee aan loopt?'. Die vraag alleen al houdt je moreel gezond. Want met die vraag hou je het laatste oordeel bij jezelf.



Hoi Bram, je zei:
"Het innerlijk kompas waar ik op doel, als het weten van de liefde, is niet iets wat ontwikkeld kan worden. Het is er, vrij en onaantastbaar. Het is het meest vrije en onaantastbare van de mens.
Maar je hebt altijd een keus of je er naar wilt luisteren of niet."

En misschien vergt het vele aardse levens om te leren luisteren om uiteindelijk jezelf te (h)erkennen.

Groetjes


Dag Johan,
Je zei: "En misschien vergt het vele aardse levens om te leren luisteren om uiteindelijk jezelf te (h)erkennen."
En met die gedachte, jazeker, gedachte, niet meer dan een verzinsel, besluit je dat je nu nog niet hoeft. Dat is gewoon een spiritueel verpakte uitvlucht. Niets belet je, behalve dan dit soort gedachtes, om nu al naar je innerlijk weten te luisteren.
Dat je daar vele levens voor nodig zou hebben, als gedachte, jazeker, gedachte, niet meer dan een verzinsel dus, die gedachte past in hetzelfde denkkader als die andere gedachte over een macht die groter is dan jij en het leven bestiert. Zo kun je jezelf van je verantwoordelijkheid voor het leven in het hier en nu afsluiten, met de gedachte, jawel, gedachte, en niet meer dan een verzinsel, dat je nu nog niet hoeft.
God zorgt en het komt later nog wel. Two of a kind. Spirituele lafheid noem ik dat.
Osjo, voorheen Bhagwan, noemde het mindfucking. Daar ben ik het dan deze keer heemaal mee eens.


Hoi Bram,

Dat ik zeg, misschien heeft te maken met het gevoel, vermoeden dat ik en vele mensen met mij al vele malen een levenscyclus hebben geleefd.


Groetjes





Ik geloof je graag, Johan, dat het te maken heeft met een gevoel. Zoiets als in logion 111?


Hoi Bram,

Voor mijn gevoel lijkt werkelijkheid alleen te ervaren in het moment zelf door te zien iedere gedachte erna lijkt de werkelijkheid te willen begrijpen.
Maar het lijkt er veel meer op dat je met ieder woord erna de werkelijkheid fragmenteerd, bevriest tot op zijn best een wegwijzer voor de volgende ervaring.


Hoi Bram,

Voor mijn gevoel lijkt werkelijkheid alleen te ervaren in het moment zelf door te zien iedere gedachte erna lijkt de werkelijkheid te willen begrijpen.
Maar het lijkt er veel meer op dat je met ieder woord erna de werkelijkheid fragmenteerd, bevriest tot op zijn best een wegwijzer voor de volgende ervaring.


Precies, Johan, zo bedoel ik dat ook. Iedere gedacht erna is niet meer het moment.Ik vind het wezenlijk om een onderscheid te maken tussen wat je in de ervaring leert kennen en de nagedachtes daarover.
Als je al bij voorbaat gedachten daarover hebt, bijvoorbeeld die over reïncarnatie, is de kans groot dat het net lijkt alsof ervaringen je gedachten gelijk geven, alsof ze echt waar zijn. Zie mijn verhaal over de roodborstjes.
Maar bovendien zullen je gedachten als een filter gaan werken dat alleen ervaringen doorlaat die bij de gedachten passen.
Het is een universeel thema in nagenoeg alle mystieke tradities dat de grondervaringen van het zijn alleen verschijnen in de 'leegte van het niet-weten'.


Ja, dat klinkt goed, verschil tussen de ervaring zelf en de gedachten erna. Het moment zelf is niet te beschrijven en ook niet over te brengen.


Mijn interpretatie van dit logion:

Meester

Als ik me meester
maak van het ego,
zal het zijn verborgen
schatten prijsgeven.

Plunderen zie ik hier als het ontdekken van schatten; dezelfde schatten, die ook wel in sprookjes diep in grotten aan het licht komen. Wie diep afdaalt in het ego om het om te vormen (het te overmeesteren) kan ze vinden.

Peter


 


Reageer

Alle velden zijn verplicht. Je moet een geldig e-mailadres invullen.
Je e-mailadres is niet zichtbaar op de site.
Om spam te voorkomen worden berichten met http:// geweigerd.


Naam:
E-mail:
Reactie: