De Geheime Woorden

Toelichting bij het Thomas Evangelie

Bram Moerland

Spring direct naar logion of naar het volgende logion »


De sleutels der kennis

39

De farizeeën en de schriftgeleerden namen
de sleutels der kennis en ze hebben die verborgen.
Zij zijn niet zelf naar binnen gegaan
en hen die naar binnen wilden gaan, lieten zij niet toe.
Jullie echter, wees waakzaam als de slangen
en zuiver als de duiven.

 

Uit deze woorden van Jezus spreekt mededogen met de farizeeën en schriftgeleerden. Hoe dicht waren ze bij de Bron! Maar ze zijn niet binnengegaan. Ze zijn niet op zoek gegaan in zichzelf om daar te ervaren wat de betekenis is van de woorden die ze hoorden. Mischien zijn ze wel teruggedeinsd voor het gevoel van leegte dat de voorbode is van de naaktheid, waarvan sprake was in de vorige twee logions, het durven loslaten van alle uiterlijke schijnzekerheden, van alle aangeleerdheden.
En omdat ze zelf bang zijn voor die leegte van het niet-weten, durven ze daar natuurlijk ook anderen niet heen te leiden. Integendeel, ze zullen de dorst naar de Bron proberen te lessen met woorden, met hun eigen geleerdheid.
Goed, dat begrijpen we. Maar hoe moeten we daar zelf mee omgaan?
Er is helemaal niets verkeerd met het feit dat we kunnen denken. Ons verstand is een grote gave. Op het spirituele pad van de gnostiek, op elk spiritueel pad, speelt helder inzicht een belangijke rol, bijvoorbeeld inzicht in de aard en de werking van de illusies waarin we gevangen kunnen raken. We moeten dus zo waakzaam, of zo behoedzaam, worden als de slangen.
Maar dat is niet genoeg.
Om al die inzichten in jezelf tot leven te wekken, om het bronbewustzijn in jezelf te activeren, moet je bereid zijn je gedachten steeds te koppelen aan een innerlijke toetsing. Gedachten zijn mooi, maar het zijn ook grote verleiders. Ze gaan maar al te makkelijk een eigen leven leiden en nemen dan de plaats in van je eigen directe ervaring van de werkelijkheid. Dan woon je in je gedachten en ben je afgesneden van de Bron in jezelf.
Ga dus behoedzaam om met je mooie verstandelijke inzichten. Voor je het weet ben je ook een schriftgeleerde. Neem je voor je verstandelijke overwegingen dienstbaar te maken aan je hart. In elk mens is aanwezig een toessteen van zuiverheid, hier verbeeld in het symbool van de duif.

Slang: symbool van het hoofd (koningssymbool, op voorhoofd Egyptische farao)
Duif: symbool van het hart (de duif die Noach een teken van leven bracht).


De vertaling en toelichting van Bram Moerland bij het Thomas-evangelie is ook uitgegeven in boekvorm. Wil je dat boek bestellen? Je vindt de gegevens hier.


 


Parallellen

Bijbel

Matteüs 10:16
16 Bedenk wel, ik zend jullie als schapen onder de wolven. Wees dus scherpzinnig als een slang, maar behoud de onschuld van een duif.

Matteüs 23:13
13 Wee jullie, schriftgeleerden en Farizeeën, huichelaars, jullie versperren de mensen de toegang tot het koninkrijk van de hemel. Jullie gaan er zelf niet binnen, maar laten ook degenen die er willen binnengaan niet toe.
(23:13) Andere handschriften hebben een extra vers: ‘[14] Wee jullie, schriftgeleerden en Farizeeën, huichelaars, jullie verslinden de huizen van de weduwen en zeggen voor de schijn lange gebeden op. Over jullie zal strenger worden geoordeeld dan over anderen.’

Marcus 7:1-15
1 Ook de Farizeeën en enkele van de schriftgeleerden die uit Jeruzalem waren gekomen, hielden zich in zijn nabijheid op. 2 En toen ze zagen dat sommige leerlingen brood aten met onreine handen, dat wil zeggen, met ongewassen handen 3 (de Farizeeën en alle andere Joden eten namelijk pas als ze hun handen gewassen hebben, omdat ze zich aan de traditie van hun voorouders houden, 4 en als ze van de markt komen, eten ze pas als ze zich helemaal gewassen hebben, en er zijn nog allerlei andere tradities waaraan ze zich houden, zoals het schoonspoelen van bekers en kruiken en ketels 5 toen vroegen de Farizeeën en de schriftgeleerden hem: ‘Waarom houden uw leerlingen zich niet aan de tradities van onze voorouders en eten ze hun brood met onreine handen?’ 6 Maar hij antwoordde: ‘Wat is de profetie van Jesaja toch toepasselijk op huichelaars als u! Er staat immers geschreven:
“Dit volk eert mij met de lippen,
maar hun hart is ver van mij;
7 tevergeefs vereren ze mij,
want ze onderwijzen hun eigen leer,
voorschriften van mensen.”
8 De geboden van God geeft u op, maar aan tradities van mensen houdt u vast.’ 9 En hij vervolgde: ‘Mooi is dat, hoe u Gods geboden ongeldig maakt om uw eigen tradities overeind te houden! 10 Heeft Mozes niet gezegd: “Toon eerbied voor uw vader en uw moeder”, en ook: “Wie zijn vader of moeder vervloekt, moet ter dood gebracht worden”? 11 Maar u leert dat iemand tegen zijn vader of moeder mag zeggen: “Alles wat van mij is en voor u van nut had kunnen zijn is korban”’ (wat ‘offergave’ betekent), 12 ‘waarmee u hem niet toestaat nog iets voor zijn vader of moeder te doen, 13 en zo ontkracht u het woord van God door de tradities die u doorgeeft; en u doet nog veel meer van dit soort dingen.’ 14 Nadat hij de menigte weer bij zich had geroepen, zei hij: ‘Luister allemaal naar mij en kom tot inzicht. 15 Niets dat van buitenaf in de mens komt kan hem onrein maken, het zijn de dingen die uit de mens naar buiten komen die hem onrein maken.’

Lucas 11:52
52 Wee jullie wetgeleerden, want jullie hebben de sleutel tot de kennis weggenomen; zelf zijn jullie niet binnengegaan, en anderen die wel binnen wilden gaan hebben jullie tegengehouden.’

Openbaring van Petrus NHC VII.3:78
Want zelf zullen ze niet binnengaan, noch staan ze dat anderen toe die hun verlossing willen bewerkstelligen.

Kerkvaders en tijdgenoten
Pseudo-Clementinen 18.16.2

Carlos Castaneda,
De lessen van Don Juan

(p. 9 en 162)

-Voor mij is er alleen het reizen langs wegen met een hart, langs welke weg dan ook, als die maar een hart heeft. Daar reis ik, en de enige uitdaging die de moeite loont is die weg over zijn hele lengte te bereizen. En daar reis ik - kijkend, ademloos toekijkend.

Er zijn andere wegen. Maar hun valstrik bestaat erin je te doen geloven dat hun weg de enige is. Ik zeg dat het verloren moeite is je leven aan één weg te verkwisten, vooral indien die weg geen hart heeft.
-Maar hoe weet je wanneer een weg geen hart heeft, Don Juan?
-Voordat je je erop begeeft stel je de vraag: heeft deze weg een hart? Indien het antwoord nee is, zul je dat weten, en dan moet je een andere weg kiezen.
-Maar hoe zal ik met zekerheid weten of een weg een hart heeft of niet?
-Dat weet iedereen. Het jammere is dat niemand de vraag stelt; en wanneer een mens uiteindelijk beseft dat hij een weg zonder hart heeft gekozen, is die weg in staat hem te doden. Op dat punt gekomen kunnen zeer weinig mensen halt houden om na te denken, en de weg verlaten.
-Hoe moet ik te werk gaan om de vraag op de juiste manier te stellen, Don Juan?
-Stel ze gewoon maar.
-Ik bedoel, bestaat er een juiste methode, opdat ik mezelf niet zou beliegen en geloven dat het antwoord ja is, wanneer het in werkelijkheid neen is?
-Waarom zou je liegen?
-Misschien omdat op dat ogenblik de weg aangenaam en genietbaar is.
-Dat is onzin. Een weg zonder hart is nooit genietbaar. Je moet hard werken alleen al om je erop te begeven. Een weg met een hart, van zijn kant, is gemakkelijk. Hij vereist geen inspanning om er van te houden.




 


Reacties (1)

Een duidelijk vervolg op logion 38 en een doublet met logion 102. Ze hebben de sleutels maar hebben niets ontvangen. Je kunt jezelf en de ander (als leer) wel een beeld opleggen, maar als je de weg binnendoor niet gaat kom je niet tot je Zelf. Luister met je hart (gnosis), met heel je verstand (slang) en laat je ziel (duif), de liefde aan het woord. Dan blijf je niet steken in uiterlijkheden maar heb je deel aan de werkelijke wereld.


 


Reageer

Alle velden zijn verplicht. Je moet een geldig e-mailadres invullen.
Je e-mailadres is niet zichtbaar op de site.
Om spam te voorkomen worden berichten met http:// geweigerd.


Naam:
E-mail:
Reactie: