De Geheime Woorden

Toelichting bij het Thomas Evangelie

Bram Moerland

Spring direct naar logion of naar het volgende logion »


Geen geloof, maar daden

43

Zijn leerlingen vroegen hem:
Wie ben je dat je ons al deze dingen zegt?
Jezus zei hun:
Je beseft niet wie ik ben door de dingen die ik zeg,
omdat je bent geworden als de joden:
want zij houden van de boom en haten de vruchten,
of zij houden van de vruchten en haten de boom.

 

Dit logion is misschien al net zo'n radicale vernieuwing binnen de Joodse traditie als logion 4. Daar werd je opgeroepen terug te keren naar het kind van zeven dagen in jezelf, dus naar het kind van voor de besnijdenis (In de Joodse cultuur worden jongetjes op de achtste dag besneden.)
Het gaat er dus niet om of je een Jood bent of niet. Ben je een mens? Zie de mens in de jood en in de niet-jood.

Het doet er ook niet toe welk geloof je aanhangt, dat wil zeggen: onder welke spirituele boom je schuilt. Wat telt zijn je daden, als de vruchten van de liefde die in jou woont.
Wat is je geloof? Aardig dat je dat vraagt, maar verder van geen betekenis.
Wat zijn je daden? Ja, dat doet er toe, dat is wat telt.

Als een spirituele traditie louter een geloof verlangt, dan is dat van geen enkele waarde, ook niet als dat geloof je de plicht oplegt om liefdevol te handelen als een 'gij zult'. Je kunt niet liefdevol zijn op bevel. Dat heet in de traditie van de gnostiek zelfs morele slavernij.
Maar, als je zomaar wat doet, zonder enig besef van verbondenheid en verantwoordelijkheid, dan is ook dat liefdeloos.
Een spirituele traditie kan je ook vrij maken, en je laten ontdekken dat er werkelijke liefde in jou woont, liefde als de essentie van verbondenheid. Die liefde maakt je daden verbonden met je medemens en met al-wat-is. Dat is dan je eigen morele houvast. Dan zijn boom in dit logion (de traditie) en de vruchten (je daden) één geworden.

De leerlingen vragen Jezus naar zijn geloof. Ze willen hem een plaats geven binnen een verstaanbaar kader. Is hij een profeet, de messias, of wat dan ook? Ze zoeken een rechtvaardiging van de woorden van Jezus in een bron buiten zichzelf. Pas als ze daar een antwoord op hebben zullen ze hem geloven - misschien.
Maar Jezus is zichzelf. Hij is niet herleidbaar tot een begrip, of tot een rol binnen een traditie.
En net als de mens Jezus is waarachtige liefde kaderloos. Die valt niet te begrijpen, binnen een kader te vangen. Het enige wat met liefde valt te doen is je er aan overgeven.

Zoek niet naar een rechtvaardiging van je daden in een of ander geloof. Alleen in jouzelf is de rechtvaardiging van jouw daden en de zin van jouw bestaan te vinden. Jij bent je eigen morele wetgever, maar ook je eigen morele rechter.


De vertaling en toelichting van Bram Moerland bij het Thomas-evangelie is ook uitgegeven in boekvorm. Wil je dat boek bestellen? Je vindt de gegevens hier.


 


Parallellen

De parallellen zijn bedoeld voor nadere studie. Ze zijn zeker niet altijd in overeenstemming met het Thomas-evangelie. Want ook contrasten met bijvoorbeeld citaten uit de Bijbel zijn van belang voor het verstaan van de betekenis.




Thomas 4, 6, 108

Bijbel

Matteüs 7:16-17
6 Aan hun vruchten zul je hen herkennen. Men plukt toch geen druiven van doornstruiken of vijgen van distels? 17 Zo draagt elke goede boom goede vruchten, maar een slechte boom draagt slechte vruchten.

Matteüs 12:33
Wanneer een boom goed is, dan zijn ook zijn vruchten goed. Is een boom daarentegen slecht, dan zijn ook zijn vruchten slecht. Want aan de vruchten herkent men de boom.

Lucas 6:43-45
43 Een goede boom brengt geen slechte vruchten voort, en evenmin brengt een slechte boom goede vruchten voort. 44 Elke boom kun je aan zijn vruchten kennen, want van distels pluk je geen vijgen en van doornstruiken geen druiven. 45 Een goed mens brengt uit de goede schatkamer van zijn hart het goede voort, maar een slecht mens brengt uit zijn slechte schatkamer het kwade voort; want waar het hart vol van is daar loopt de mond van over.

Lucas 11:47-48
47 Wee jullie, want jullie bouwen graftomben voor de profeten, terwijl jullie voorouders hen hebben gedood. 48 Jullie zijn getuigen die instemmen met de daden van jullie voorouders, want zij hebben hen gedood en jullie bouwen de tomben!

Jakobus 2
14 Broeders en zusters, wat baat het een mens te beweren dat hij geloof heeft, als hij geen daden kan laten zien? Kan zo’n geloof hem soms redden? 15 Stel dat een broeder of zuster geen kleren heeft en niets om te eten, 16 en iemand van u zou hun zeggen: ‘Ga in vrede, houd u warm en eet maar goed’, zonder hun te geven wat ze nodig hebben, wat heeft dat voor zin? 17 Zo is ook het geloof, op zichzelf genomen, als het zich niet uit in daden, dood.
18 Maar iemand zal zeggen: ‘U hebt het geloof, maar ik heb de daad.’ Bewijs me eens dat u geloof hebt, als u geen daden kunt tonen; dan zal ik u uit mijn daden mijn geloof bewijzen. 19 U gelooft dat er slechts één God is? Uitstekend! Ook de demonen geloven dat, en sidderen! 20 Dwaas, wilt u het bewijs dat het geloof zonder daden waardeloos is? 21 Is onze vader Abraham niet gerechtvaardigd vanwege zijn daden, omdat hij zijn zoon Isaak op het altaar ten offer bracht? 22 Het is duidelijk dat zijn geloof zich in daden uitte en pas door zijn daden volkomen werd. 23 Zo ging het woord van de Schrift in vervulling, dat luidt: Abraham geloofde God en het werd hem als gerechtigheid aangerekend; en hij werd Gods vriend genoemd. 24 Het is duidelijk dat een mens door daden wordt gerechtvaardigd en niet alleen door geloof.
25 Werd ook de hoer Rachab niet gerechtvaardigd vanwege haar daden, omdat zij de spionnen in haar huis opnam en langs een andere weg liet vertrekken? 26 Zoals het lichaam dood is zonder de ziel, zo is het geloof dood zonder de daad.

 


Reacties (1)

Dit Logion verwijst dus naar " aan de vruchten herkent men de boom". Met andere woorden: Doe je wat je zegt? Ben je betrouwbaar? Neem je zelf de verantwoordelijkheid? Klopt het plaatje met het praatje? Want wie ben je ten diepste? De gene die anderen verwachten of ben je jezelf? Vanuit je eigenheid? Of volg je alleen maar wat anderen van je verwachten? DE vraag zou ook geparafraseerd kunnen zijn: "Ken je me nou nog niet?". Als je onvoorwaardelijk voor de weg van de Liefde kiest kun je eenvoudig niet ingekaderd worden. Dat geldt dus voor ons allemaal.


 


Reageer

Alle velden zijn verplicht. Je moet een geldig e-mailadres invullen.
Je e-mailadres is niet zichtbaar op de site.
Om spam te voorkomen worden berichten met http:// geweigerd.


Naam:
E-mail:
Reactie: