De Geheime Woorden

Toelichting bij het Thomas Evangelie

Bram Moerland

Spring direct naar logion of naar het volgende logion »


De smartelijke terugblik

44

Jezus zei:
Wie de vader lastert,
hem zal vergeven worden.
Wie de zoon lastert,
hem zal vergeven worden.
Maar wie de heilige geest lastert,
hem zal niet vergeven worden,
niet op aarde, niet in de hemel.

 

Ach, het maakt niet uit in welke illusie je gevangen zit, in wat voor fantasie over de werkelijkheid je gelooft. Denk je dat 'de vader' een olifant is op de rug van een schildpad? Of een schildpad op de rug van een olifant? Prima. Kan geen kwaad, althans niet meer kwaad dan enige andere illusie.
Het gnostische evangelie van Filippus zegt het zo mooi: een parel in de modder of een parel in balsemolie blijft gewoon een parel. Het maakt niet uit in welk geloof je die parel verpakt. Of beledigt. En zo is het ook met de mens. Of je jezelf nu vernedert of verheerlijkt op grond van een geloof, de gnosis in de mens als het weten van de liefde, blijft onaantastbaar zichzelf.

Maar, als je door welke gebeurtenis dan ook bewogen wordt in je hart en je doet daar niets mee, ja, dat is anders. Als er een innerlijk protest in je opkomt tegen een verplichte daad en je doet het toch, als er barmhartigheid in je opbloeit en je doet het tegendeel, ja, dan berokken je schade aan je ziel.

Je mooie geloof in alle genade op aarde en in de hemel die je beloofd worden zullen je dan niet kunnen redden. Als je in je weigering blijft volharde om te antwoorden op de innerlijke roep van de liefde, dan plaats je jezelf buiten genade en vergeving. Dan is er meer nodig dan alleen ritueel opbiechten en rituele vergeving om weer in het reine te komen met de Bron. Dan moet er genezen worden, geheeld.
Die heling is het spirituele pad van de gnostiek.
En, voor alle duidelijkheid, die heling is niet hetzelfde als alleen maar opbiechten en de daarop volgende rituele vergeving.
Wezenlijk is het inzien hoe je jezelf afsneed van de Bron. Voorde gnostiek gaat het om inzicht, om zien, over een verheldering van je bestaan.
Die terugblik op je bestaan best pijn doen. Dat is de smartelijke terugblik. Dat is ineens inziet dat je een klootzak was, dat je gemeen was, dat je leed berokkent hebt, dat je mensen verraden hebt, ja dat kan heel pijnlijk zijn.
Die smartelijke terugblik is een grote barrière op het spirituele pad. Dat moet je maar aandurven om dat serieus durven nemen.
Toch is juist het serieus nemen van die smartelijke terugblik de verlossing van het verleden. Zolang je blijft ontkennen en verontschuldigen en naar anderen wijzen blijf je gevangen in het verleden en sta je niet in het hier en nu.
Het zien van de pijnlijke werkelijkheid van je verleden, dat is de verlossing. Het zien is de verlossing Want het eerlijk durven zien maakt vrij, vrij om het los te laten, vrij om opnieuw te beginnen, vrij om het achter je te laten.
In de kerkelijke traditie heeft de biecht lang een grote rol gespeeld. Die was lang zelfs ritueel verplicht. Je biechtte op en dan werd je automatisch vergeven: 'Ego te absolve' zei de priester. En alleen een tot priester gewijd mens kon je, namens God, vergeven.

Onder de katharen, de gnostici uit de twaalfde eeuw, speelde de biecht ook een rol. Maar zij stelden dat de biecht alleen werkend was als er oprecht berouw was. En iedereen kon vergeven dus niet alleen priesters. Als een mens aan een medemens oprecht berouw betoonde, en als de medemens dat niet-oordelend kon aanhoren, maar wel het oprechte berouw verstond, dan was die waarachtige ontmoeting tussen mens en medemens de rituele verlossing van het verleden en het begin van een nieuw leven, eventueel zelfs voor beiden.
De biecht was bij de katharen een ontmoeting op zielenniveau tussen twee gelijkwaardige mensen, en niet die tussen een leek en een priester. De vergeving door een priester na het alleen maar opbiechten, was voor de katharen van geen enkele waarde. Nee, als de biecht alleen maar een toneelstukje is zonder waarachtige betrokkenheid, dan kun je op die manier niet vergeven worden, niet op aarde, niet in de hemel. Die schijnbiecht lastert de heilige geest, de goddelijke liefde waarvan gezegd wordt dat die aanwezig is als twee mensen open en oordeelloos naar elkaar kunnen luisteren in een waarachtige intentie de ander te verstaan.


De vertaling en toelichting van Bram Moerland bij het Thomas-evangelie is ook uitgegeven in boekvorm. Wil je dat boek bestellen? Je vindt de gegevens hier.

 


Parallellen

De parallellen zijn bedoeld voor nadere studie. Ze zijn zeker niet altijd in overeenstemming met het Thomas-evangelie. Want ook contrasten met bijvoorbeeld citaten uit de Bijbel zijn van belang voor het verstaan van de betekenis.




Bijbel

Matteüs 12:32
En iedereen die iets ten nadele van de Mensenzoon zegt, zal worden vergeven. Maar wie kwaadspreekt van de heilige Geest zal niet worden vergeven, noch in deze wereld, noch in de komende.

Marcus 3:29
...maar wie lastertaal spreekt tegen de heilige Geest, krijgt in alle eeuwigheid geen vergeving, want zo iemand is schuldig aan een onuitwisbaar vergrijp.

Lucas 12:10
En iedereen die iets ten nadele van de Mensenzoon zegt, zal worden vergeven. Maar wie lastertaal spreekt tegen de heilige Geest zal niet worden vergeven.

 


Reacties (3)

Ai, dit logion roept bij mij nieuwe vragen op. Want het gaat toch wel heel erg over: niet over mooie woorden maar, wat is juist handelen, wat is zuiver handelen, wanneer ben je een zuiver mens.
Dit gaat heel diep vind ik.
Want wat is een zuiver leven? Wat noem ik zuiverheid?
En wat ik zuiver noem, geldt dat ook voor ieder van ons?
Want wees eerlijk, mijn zogenaamde zuiverheid is vaak heel berekenend, bewust of onbewust (met de paplepel erin)
om te voldoen aan de geldende maatschappelijke norm van "sociaal aanvaard gedrag, sociale"zedelijkheid". Dus ook omdat het loont en ik een fijn gewaardeerd leven kan hebben.
En als iedereen mij een zuiver, eerlijk mens vind, is het trouwens gemakkelijk om oneerlijk te zijn. Heel gemakkelijk zelfs!
Iedereen vertrouwt me. Niemand doet de deur voor mij op het nachtslot. Niet dat ik daar misbruik van zal maken...(en waarom doe ik dat niet?)
Ha! Voor een oneerlijk iemand, bijv. een erkende dief, is het uiterst moeilijk om oneerlijk te zijn! Iedereen let op zijn spullen, niemand gelooft hem/haar.
Zo iemand moet dus wel eerlijk worden als hij dit inziet, anders heeft hij geen leven.

Werkelijke zuiverheid, dat is dat kind van 6 dagen oud uit een vorig Logion.
Echte zuiverheid weet niet eens wat God is, wie de duivel is.
Ik helaas wel.
Mijn zuiverheid is een keuze. Van het goede tegenover het kwade. Ik heb al gekozen. Het bestaan heb ik al verdeeld.
Dat van die Vader en die Zoon, dat is geen enkel probleem. Maar dat andere,
die Zuivere Geest, daar heb ik geen kaas van gegeten......


Het lasteren van de heilige geest kan wat mij betreft uitgelegd worden als het aantasten van wat je van binnen beweegt en inspireert. Als je je onbevangenheid kwijt raakt zoek je overal wat achter. Dan zie je het wonder niet meer en ook niet meer de mooie kanten van het leven. Dan raak je je dankbaarheid en je blijheid kwijt. Je raakt gevangen in jezelf. Zolang het om gedachten gaat is het vaak nog geen ziele schade. En dan kan het in beginsel nog weinig kwaad. Als je echter vast komt te zitten in jezelf ben je gnostisch dood. Dan zal er geheeld moeten worden. Misschien zelfs wel door de ander te vergeven als die daar niet om vraagt. Dat vraagt innerlijke kracht. Net als bij het citaat van Etty Hillesum:"Ik zal je helpen god, zodat je het niet in mij begeeft". Zodat je het goddelijke in jezelf, de Liefde, weer aan het woord kunt laten.


Mattheus 18:20.
''Waar er twee of drie in mijn naam bijeen zijn, daar ben Ik in hun midden''


 


Reageer

Alle velden zijn verplicht. Je moet een geldig e-mailadres invullen.
Je e-mailadres is niet zichtbaar op de site.
Om spam te voorkomen worden berichten met http:// geweigerd.


Naam:
E-mail:
Reactie: