De Geheime Woorden

Toelichting bij het Thomas Evangelie

Bram Moerland

Spring direct naar logion of naar het volgende logion »


Je vader en moeder haten?

55

Jezus zei:
Wie zijn vader en zijn moeder niet haat,
kan geen leerling van mij worden.
En wie zijn broers en zijn zusters niet haat
en niet zijn kruis opneemt, zoals ik,
is mij niet waardig.

 

Het is vast even schrikken als je het woord 'haten' hier leest. Je vader en moeder haten? Hoe kan dat nou de bedoeling zijn?
In de overgeleverde koptische tekst van dit logion staat duidelijk 'haten', dus de vertaling is op zich correct. Maar, de koptische versie was op zich ook weer een vertaling. En klopt die koptische vertaling wel?
In het Aramees, de taal waarin Jezus sprak en waarin hoogstwaarschijnlijk de oerversie van het Thomas Evangelie is geschreven, betekent het woord 'haten' ook 'opzij zetten'. Die Aramese versie hebben we niet meer. Maar we mogen veronderstellen dat hier een vertaalfout is gemaakt. De vertaler van de koptische versie heeft kennelijk gekozen voor 'haten', maar had dus ook 'opzij zetten' kunnen kiezen. En dat klinkt ons misschien veel aannemelijker en zeker aangenamer in de oren.
Bovendien is deze tekst ongetwijfeld een verwijzing naar een tekst uit het Bijbelboek Genesis. Daar staat:
"Daarom zal een man zijn vader en zijn moeder verlaten en zich aan zijn vrouw hechten; en zij zullen tot één vlees zijn."
Er is dus genoeg reden om het woord ‘haten’ anders te verstaan.

De vrije vertaling van 'opzij zetten' en verlaten is 'loslaten'. Je moet dus je vader en moeder loslaten. En ook je broers en zusters. Maar dat betekent ook weer niet dat je ze dan zomaar in de steek moet laten.
Waar het natuurlijk wel om gaat is dat je je kruis zelf draagt, dat je als vrij mens zelf besluit wat je met jouw leven doet en daar zelf de verantwoording voor neemt. Je bent daarvoor geen verantwoording schuldig aan je ouders en ook niet aan je broers of zusters.

Wie die verantwoordelijkheid niet op zich neemt, wie zijn eigen kruis niet draagt, maar zijn leven inricht in gehoorzaamheid aan de geboden en verboden van zijn ouders, of aan die van de stam, groep, kerk of politieke partij, zal de Christus, als bron van liefde, in zichzelf niet kunnen vinden.
Roep jezelf uit tot de hoogste morele autoriteit in je leven, los van wat anderen daarvan vinden. Alleen op die manier kun je de koninklijke beschikking verwerven over de liefde die in je hart woont en de goedheid ervaren waarvan sprake was in het vorige logion.



De vertaling en toelichting van Bram Moerland bij het Thomas-evangelie is ook uitgegeven in boekvorm. Wil je dat boek bestellen? Je vindt de gegevens hier.

 


Parallellen

De parallellen zijn bedoeld voor nadere studie. Ze zijn zeker niet altijd in overeenstemming met het Thomas-evangelie. Want ook contrasten met bijvoorbeeld citaten uit de Bijbel zijn van belang voor het verstaan van de betekenis.
Ken je zelf een tekst die past bij dit logion? Het zou fijn zijn als je die hieronder wilde publiceren.



Thomas 16, 101, 105

Markus 3:21
•Zijn familie, die over Hem gehoord had, ging eropuit om Hem in bedwang te houden; want ze zeiden dat Hij zichzelf niet was. (Willibrord-vertaling).
•En als degenen, die Hem bestonden, dit hoorden, gingen zij uit, om Hem vast te houden; want zij zeiden: Hij is buiten Zijn zinnen. (Statenvertaling)
•Toen zijn verwanten hiervan hoorden, gingen ze op weg om hem, desnoods onder dwang, mee te nemen, want volgens hen had hij zijn verstand verloren. (Nieuwe Bijbelvertaling)
•Toen zijn familieleden hiervan hoorden, gingen ze hem halen, want er werd al gezegd: 'Die man is gek geworden.' (Groot Nieuwsbijbel)
Hier, in Markus, wordt dus in verschillende toonaarden gezegd dat de familie van Jezus vond dat hij 'niet zichzelf niet was', 'buiten zinnen was' of 'zijn verstand verloren had, gek geworden'. Zij zagen Jezus duidelijk niet zitten. Maar dat klopt naturlijk niet met de latere evangeliën Matteüs en Lukas waarin het gezin van Jezus juist verheerlijkt wordt, met name moeder Maria. Het is algemeen aanvaard dat Matteüs en Lukas het levensverhaal van Jezus van Markus overnamen, zelfs grotendeels letterlijk overschreven. Maar deze passage uit Markus lieten ze daarbij maar weg, omdat het niet strookte met hun verhaal over de geboorte en de jeugd van Jezus.
En je ziet in de hier geciteerde vertalingen dat de verschillende vertalers er ook mee geworsteld hebben. De Willibrord-vertaling is de meest letterlijke door het 'zijn familie' te noemen. En de Statenvertaling is de meest letterlijke door te vertalen dat zij meenden dat hij 'zijn verstand verloren had'. Zie ook het citaat hoeronder.


Markus 6:4
Jezus zei tegen hen: ‘Nergens wordt een profeet zo miskend als in zijn eigen stad, onder zijn verwanten en huisgenoten.’
En ook hieruit mogen we misschien de conclusie trekken dat de relatie tussen Jezus en zijn ouders en verwanten niet zo mooi was als in Matteüs en Lukas wordt verteld.

Matteüs 10:37-38
37 Wie meer van zijn vader of moeder houdt dan van mij, is mij niet waard, en wie meer houdt van zijn zoon of dochter dan van mij, is mij niet waard. 38 Wie niet zijn kruis op zich neemt en mij volgt, is mij niet waard.

Lucas 14:25-27
25 Grote mensenmenigten trokken met Jezus mee. Hij wendde zich tot hen en zei: 26 ‘Wie mij volgt, maar niet breekt met zijn vader en moeder en vrouw en kinderen en broers en zusters, ja zelfs met zijn eigen leven, kan niet mijn leerling zijn. 27 Wie niet zijn kruis draagt en mij op mijn weg volgt, kan niet mijn leerling zijn.

Matteüs 16:24
Toen zei Jezus tegen zijn leerlingen: ‘Wie achter mij aan wil komen, moet zichzelf verloochenen, zijn kruis op zich nemen en mij volgen.

Lucas 9:23
Tegen allen zei hij: ‘Wie achter mij aan wil komen, moet zichzelf verloochenen en dagelijks zijn kruis op zich nemen en mij volgen.

Micha 7:5-6
Gelooft een vriend niet, vertrouwt niet op een voornaamsten vriend; bewaar de deuren uws monds voor haar, die in uw schoot ligt.
Want de zoon veracht den vader, de dochter staat op tegen haar moeder, de schoondochter tegen haar schoonmoeder; eens mans vijanden zijn zijn huisgenoten.

Meister Eckhart
Het is waar: wil je die edele geboorte vinden (van de Christus in je eigen ziel, BM), dan moet je alles wat menigte is achter je laten en terugkeren naar de oorsprong en de grond waaruit je gekomen bent.
(Over God wil ik zwijgen, p.71)

 


Reacties (30)

Volgens mij moet je "haten" niet letterlijk volgens het groene boekje opvatten maar betekent dit Logion dat je pas een "leerrling" kunt zijn als je je van alles wat je dierbaar hebt losgemaakt. Onthechten (haten) en je eigen lotsbestemming (kruis) kiezen.




Het woord haten is wat mij betreft juist gekozen... het is zó sterk dat je er niet omheen kunt en dat is nu net de bedoeling. Het zet je aan het denken en doet je beseffen dat ieder mens voor zich zijn eigen weg moet zoeken "volg het pad dat geen pad is" zei een oosterse wijze eens. Daar is moed voor nodig, moed om het bekende en vertrouwde achter te laten en op pad te gaan. De vaders, moeders, enz staan daarbij symbool voor je gehechtheden aan al het aardse. Als je dat alles los kunt laten, je vrij bent van jezelf, ja je zelfs vrij bent van het leven zelf, dan kun je leerling van Jezus worden. Ik hoop ooit zover te komen.





THOMAS 55

Matteus 10:37-38
37 Wie meer van zijn vader of moeder houdt dan van mij, is mij niet waard, en wie meer houdt van zijn zoon of dochter dan van mij, is mij niet waard. 38 Wie niet zijn kruis op zich neemt en mij volgt, is mij niet waard.

Lucas 14:25-27
25 Grote mensenmenigten trokken met Jezus mee. Hij wendde zich tot hen en zei: 26 ‘Wie mij volgt, maar niet breekt met zijn vader en moeder en vrouw en kinderen en broers en zusters, ja zelfs met zijn eigen leven, kan niet mijn leerling zijn. 27 Wie niet zijn kruis draagt en mij op mijn weg volgt, kan niet mijn leerling zijn.

Matteus 16:24
Toen zei Jezus tegen zijn leerlingen: ‘Wie achter mij aan wil komen, moet zichzelf verloochenen, zijn kruis op zich nemen en mij volgen.

Marcus 8:34
Hij riep de menigte samen met de leerlingen bij zich en zei: ‘Wie mijn volgeling wil zijn, moet zichzelf verloochenen, zijn kruis op zich nemen en zo achter mij aan komen.

Lucas 9:23
Tegen allen zei hij: ‘Wie achter mij aan wil komen, moet zichzelf verloochenen en dagelijks zijn kruis op zich nemen en mij volgen.



wellicht is uitsluiten/verbannen de juiste vertaling, dit is ook in oud germaans meen ik de basisbetekenis van haten. Dat was het ergste wat je kon overkomen in de gemeenschap. Dat past in los komen van de meningen, keuzes over jezelf en oordeelpatronen die de gebaande schakelingen en bestaande denkprocessen in de hersenen zijn (autopilot is dood). Kortom het verleden wat je heeft gevormd (opvoeding) en de toetsing van jezelf aan je peers (broeders en zusters). Ik hoor soms mijn vader spreken als ik iets zeg. Ik ben dan erg ver van authentiek bij mezelf zijn. en spreek dan op basis van aktie reactie in plaats van uit liefde. Past ook aardig in moderne kennis over hersenen. Het kost wat om de gebaande wegen achter te laten (levert me zelfs hoofdpijn of nekpijn op)


Hoe zit het dan met de tien geboden, eer je vader en moeder? Ik vind het zeer moeilijk en vooral tegenstrijdig en zelfs egoïstisch.


Hoe het dan zit met het eren van je vader en moeder? Dat zit niet. Je bent zelf verantwoordelijk voor de kwaliteit van je leven. En voor je relatie met je ouders. De gnostiek plaatst steeds de innerlijke wet - die je ook liefde mag noemen - boven de geboden, welke dan ook.
Maar, omdat je zelf verantwoordelijk bent, kun je in alle vrijheid de tien geboden tot jouw richtsnoer maken. Dat doe je dan zelf, niet omdat het moet, en je anders straf krijgt, maar omdat je het zo wilt. De tien geboden zijn een advies, meer niet.


Bram,
Zijn deze logions dan ook alleen als richtsnoer en advies bedoeld? En mag ik die als mijn innerlijke wet zien en boven welke geboden dan ook plaatsen? En geldt dit dan voor alles wat ik als een innerlijke wet zie (of liefde)?


Leni, Je mag helemaal zelf bepalen hoe je deze logions wilt zien. Alleen in die vrijheid kun je ontdekken waar je zelf staat. Soms zeg je 'ja' en soms 'nee' en ook wel eens 'misschien', of 'dat weet ik nog zonet niet', en op die manier stel je je eigen waarheid samen. Daarvoor zijn ze wat mij betreft bedoeld.


Ik denk dat als jij je familie opzij durft te zetten en je eigen kruis draagt dat je ook hen in een ander ligt zult gaan zien van ze houden kunt om wie zij zijn niet alleen om wat ze wel of niet gedaan hebben voor jou of om je eigen visie stand te houden. Nee om wie zij zijn in t ware licht. Dat is een heel ander eren omdat je het los ziet van jezelf, daar zit de vrijheid.


Mooi gezegd Anke.


Ter geruststelling Pier, Gillis Quispel beweert in zijn toelichting op dit logion en het logion 101, dat Jezus deze uitspraak nooit gedaan kan hebben.
Het is ook een zeer ontsierende uitspraak, hoe zou Jezus dit werelijk bedoeld kunnen hebben?
In de prachtige vertaling van Marcel Messing staat het iets genuanceerder:
Jezus heeft gezegd:
Wie zijn vader en moeder niet verwerpt kan mijn discipel niet worden en wie broeders en zusters niet verwerpt en zijn kruis niet draagt zoals ik het draag zal mij niet waardig zijn.
De grote Belgische mysticus Erik van Ruysbeek dicht hierop het volgende commentaar:
Werp af uw banden met de wereld
en stapt zelfstandig naar uw eigen kruis
laat vader, moeder, kerk en broeders
weest naakt als de boreling
want immer nieuw-geboren.

Dat lucht op! Het woord haat past niet in de mond van Christus, maar dat wij onze eigen weg moeten gaan, dat is zeker!


Als Quispel meent dat Jezus dit niet zo gezegd kan hebben, doet hij die uitspraak niet als wetenschapper op grond van historisch onderzoek, maar omdat hij zich als mens niet kan voorstellen dat Jezus zou opgeroepen hebben tot haat jegens ouders.
Dat ben ik helemaal met hem eens, ook als mens.
Maar moet je nu ineens deze uitspraak letterlijk nemen, terwijl toch zoveel uitspraken van Thomas alleen te verstaan zijn als men ze symbolisch opvat? Hier klinkt een oproep, zoals Erik van Ruysbeek dat zo mooi zegt, als boreling opnieuw te beginnen, je eigen verantwoordelijkheid te nemen en niet alleen maar de wereld van onze ouders voort te zetten.
En ook daar ben ik het mee eens.
Ook Erik van Ruysbeek laat dus zien dat er wel degelijk een zinvolle betekenis aan deze uitspraak gegeven kan worden, anders dan de letterlijke interpretatie.



P.S. zie ook logion 99 natuurlijk.
Jezus houding lijkt te suggereren dat op het spirituele pad de gemeenschap van gelijkgezinden belangrijker is als ondesteuning van de familie. Dat is een beetje het sangha-idee uit het boeddhisme.
Om spiritueel volwassen te worden is het belangrijk ook de emotionele navelsnoer met de leden van de familie door te snijden.
Jezus gebruikt steeds zulke pittige formuleringen als het om familie gaat. Wat te denken van Mattheus 8: 21-22: "Een ander, een van zijn leerlingen, vroeg hem: 'Heer, sta mij toe eerst mijn vader te begraven.' Maar Jezus zei tegen hem: 'Volg mij en laat de doden hun doden begraven.'


Maak jezelf onafhankelijk van een ander. Want de stem in je zal je de weg wijzen. Het gaat niet om voldoen wat anderen van nje vinden of van je verwachten. Het gaat erom dat je zelf een bewust mens wordt en daar vanuit handelt. Zelf verantwoordelijk willen zijn. Het gaat erom volwassen te worden en zelf sturing aan je leven te geven. Door eerlijk te zijn met jezelf. Dus niet klakkeloos opvolgt wat je vader of moeder je ooit in hun tijd geleerd hebben. Door afscheid te nemen van wat anderen van je verwachten. Denk zelf na in het nu en zet het aangeleerde opzij. Zo was het in de cultuur van Jezus gebruikelijk dat een overspelige vrouw gestenigd werd. Als je de wet klakkeloos toepast, dan veroordeel je. Maar als je eerst naar je eigen situatie kijkt kom je op een andere gedachte. Van “ Zij die zonder zonden zijn werpe de eerste steen”. Je bent alleen verantwoording schuldig aan jezelf. Wat allesomvattend is, alles aanvaardend en alles beminnend, de Liefde, kent geen vorm. Het kan niet tot een vorm beperkt worden, want het heeft geen vorm. Jij laat de liefde aan het woord door liefdevol te denken en te spreken. Het bewustwordingsproces vereist dat je zelf door ontwaakt en onthecht. Je zult de armen die je koesterden los moeten laten en telkens een kleine dood moeten sterven wil je opnieuw kunnen opstaan in bewustwording. Het is een pad van groei in jezelf. Je zult jezelf moeten liefhebben voor je anderen echt onvoorwaardelijk kunt liefhebben. Dan ontdek je dat je niet anders bent dan de ander, maar in essentie dezelfde bent in een andere gedaante.



"Wie zijn vader en zijn moeder niet haat,
kan geen leerling van mij worden.
En wie zijn broers en zijn zusters niet haat
en niet zijn kruis opneemt, zoals ik,
is mij niet waardig.

Mensen denken misschien dat ik gekomen ben
om vrede op de wereld te brengen.
Zij weten niet dat ik gekomen ben
om verdeeldheid te zaaien in de wereld:
vuur, zwaard en oorlog.
Want er zullen er vijf zijn in een huis,
drie zullen tegen twee zijn, en twee tegen drie.
De vader tegen de zoon, de zoon tegen de vader.
En zij zullen staan als eenlingen."

-> ik kan moeilijk begrijpen dat Jezus dit heeft gezegd...


-eert uw vader en uw moeder i.p.v haten...
-vuur, zwaard en oorlog?
in mijn ogen is de Messias een personificatie van de Liefde...dat past daar dus niet in thuis...ik heb deze woorden nooit begrepen...


David, je hebt helemaal gelijk dat je deze tekst, in z'n letterlijke vorm, niet aan Jezus kunt toedichten. Dat vind ik ook.
En daarom plaatste deze tekst ook mij voor een raadsel.
Je vader en moeder en je boers en zuster haten? Nee, dat lijkt ook mij geen oproep van Jezus.
Wat moet je dus met deze tekst? Je kunt hem natuurlijk verwerpen. Dan ben je er meteen klaar mee.
Voor mij gaf Quispel een aanvaardbaar antwoord. Het woord haten is volgens hem een foute vertaling van een aramees woord dat je ook met loslaten zou kunnen vertalen.
En die betekenis past dan weer prima in de strekking als geheel van het Thomas-evangelie. Want die gaat er steeds over dat je een eenling moet worden om de liefde als bron van je bestaan te kunnen kennen. En om een eenling te kunnen worden, moet je alle overgeërfde verhalen loslaten, tot je op een punt komt waar je beseft dat je er ten diepste alleen voor staat. Alleen daar, los van alle overgeërfde verhalen, in die leegte, kun je niet alleen met Thomas, maar ook met alle mystici zeggen dat daar, in die leegte iets ontmoet kan worden dat groot en groots is: liefde.
Zo kan ik dit logion weer verstaan als behorend bij Thomas.
En wat de vertaling betreft: ik heb me afgevraagd 'Wat doe ik? Volg ik de koptische tekst, en vertaal ik met 'haten' of volg ik de verklaring van Quispel en vertaal ik met 'loslaten'? Ik heb er voor gekozen om de koptische tekst letterlijk te volgen en de verklaring van Quispel in de toelichting te zetten. Ik overweeg nu om de vertaling volgens Quispel weer te geven en dan in de toelichting te zeggen wat er letterlijk in de koptische tekst staat. Ik vind de betekenis nu belangrijker voor de lezers dan de academische correctheid, vooral omdat het me steeds duidelijker wordt dat 'loslaten' naadloos past bij het unieke van de strekking van Thomas als geheel.

Trouwens, zoals zo vaak is deze tekst over het loslaten van je ouders een parafrase op een passage uit het Oude Testament, namelijk uit Genesis 2:24. De luidt:
'Zo komt het dat een man zich losmaakt van zijn vader en moeder.'
Zoals vaak, en ook hier, verandert Thomas zinsneden uit het Oude Testament van een letterlijke in een mystieke betekenis. althans als we 'haten' vervangen door 'loslaten'.


@Zoals vaak, en ook hier, verandert Thomas zinsneden uit het Oude Testament van een letterlijke in een mystieke betekenis. althans als we 'haten' vervangen door 'loslaten'.

Deze betekenis van het woord ''haten'' kende ik nog niet,

mij is altijd uitgelegd dat het woordje ''haten'' in deze context betekent dat je je je ouders en je familie niet zozeer moet liefhebben dat dat tussen jou en Jezus komt te staan,(wie Jezus dan vertegenwoordigt even daargelaten),

misschien wel dat je ouders of familie niet tussen jou en je innerlijke richtsnoer komen te staan ?


Michel, Je kunt iemand loslaten en toch liefhebben. Dat sluit elkaar helemaal niet uit. De betekenis in de zin van Thomas, zoals ik die versta, is dat je weliswaar je ouders kunt liefhebben, maar niet aan hen het masker van de collectieve identiteit ontleent. Daarmee is dit logion verwant aan die van het schaap dat de kudde verlaat van logion 107.


Je ouders loslaten, eren of haten is mij om het even omdat het allemaal uitnodigt om Jezelf te zijn. Losgemaakt van de invloed van opvoedingen en verwachtingen. Jezus verwijst er mijnsinziens ook naar met de bemerking: "Laat de doden de doden begraven!" Volgens mij verwijst die uitspraak naar het niet leven vanuit je bron maar vanuit verwacht of aangeleerd gedrag het zelfde is als dood zijn.


"(...) wie (...) niet zijn kruis opneemt, zoals ik, is mij niet waardig."

Ik blijf dat een heel bevreemdende zin vinden als je de context van het Thomasevangelie bekijkt, waar alles gaat over tot leven komen. Bij Lucas, Marcus en Mattheus wordt in die passage kruisiging en zelfverloochening in één adem genoemd. Wordt dit hier ook bedoeld??? Daarentegen in logion 101 dat bijna identiek is, wordt er waarschijnlijk gedoeld op een 2de geboorte vanuit zichzelf.
Hoe kunnen we dit rijmen met de rest van het Thomasevangelie?


Dag Johan,
Ik begrijp je verwarring over dit logion. Er is ook al heel wat over geschreven in de vakliteratuur. Dat heeft te maken met de datering van het Thomas-evangelie.
De min of meer algemene consensus is nu dat de oertekst van Thomas gelijktijdig geschreven is met het evangelie van Markus of zelfs nog ervoor. Markus is in het Nieuwe Testament de oudste tekst.
Maar niet alles wat in de overgeleverde tekst van Thomas staat behoort tot de oertekst. Logion 12 is duidelijk een late toevoeging, evenals logion 114. Daar is iedereen het wel over eens.
Het overtuigende element voor logion 12 is dat daar iets in staat wat alleen zin heeft na de dood van Jezus. Dat kan hij dus niet zelf gezegd hebben. Dat is dus geen 'woord van Jezus'.
Hetzelfde geldt voor dit logion. De opmerking over het kruis is alleen zinvol als daar kennis mee samengaat over de kruisdood van Jezus. Ook dat kan Jezus dus niet zelf gezegd hebben. Daar is men het wel over eens. Ook dat logion wordt daarom door sommigen als een late toevoeging gezien.
Maar anderzijds wordt hier aan de kruisdood niet de betekenis gegeven die daar later door de kerk aan is toegekend binnen het kader van de verzoeningsleer. En dat is dan weer een reden om het toch weer als een oude tekst te zien, nog van vóór de vorming van de verzoeningsleer. Natuurlijk moet de kruisdood van de historische Jezus een schokkende gebeurtenis geweest zijn voor al zijn volgelingen. Dat Jezus dat zelf wilde en dat de kruisdood een onderdeel was van Gods plan tot redding van de mensheid, is een late betekenistoekenning aan die verwarrende gebeurtenis. Die toegekende betekenis past binnen de opvattingen over het lijden uit het Oude Testament, met Jezus als de zondebok in een tribale cultuur.

Welke betekenis kan 'het opnemen van je kruis' dan wel hebben binnen het algehele betekeniskader van Thomas? Om te beginnen kunnen we vaststellen dat de verwijzing naar het kruis in dit logion de enige vermelding is binnen Thomas. Dat alleen al is opmerkelijk. Maar er is meer.

In mijn laatste Bramhartigheid heb ik het over de nabijheid bij de lijdende mens. Die nabijheid aanvaardt het lijden voor wat het is, zonder die te duiden als een tekort en zonder die te ontkennen.
Echter, allerlei spirituele tradities leggen de schuld van het lijden bij de mens zelf, zoals in het Oude Testament en in het boeddhisme.
Heel opmerkelijk is dat het verhaal van de barmhartige Samaritaan in het Nieuwe Testament daarvan afwijkt. In de oudtestamentische zin is het lijden een straf van God op de zonde. Maar niet in het verhaal van de barmhartige Samaritaan. Dat verhaal is daarom uniek en heel bijzonder. Het schildert een nieuwe opvatting over het lijden.
Dat het lijden een schuldloos deel is van het menszijn hoort ook bij de algehele betekenis van Thomas.
Thomas en de barmhartige Samaritaan passen bij elkaar. Samen vormen ze een contrast met het Oude Testament en de verzoeningsleer.
De verzoeningsleer dat Jezus voor de zonden van de mensheid gestorven zou zijn hoort niet bij de barmhartige Samaritaan, en komt niet voor in Thomas.
De verzoeningsleer is alleen maar een nieuw hoofdstuk in een oud verhaal - het is oude koek, meer van hetzelfde. Het werkelijk nieuwe in het Nieuwe Testament is het verhaal van de barmhartige Samaritaan. De houding daarin tegenover de lijdende mens is radicaal nieuw, en die reken ik daarom toe aan de historische Jezus. En diezelfde nieuwe opvatting over het lijden vinden we in Thomas.

De uiteenzetting van mij in mijn laatste Bramhartigheid past daar helemaal in.
Ook al is 'het opnemen van je kruis' een late toevoeging, toch, als we hem zien als een oproep om te aanvaarden dat het leven pijn kan doen en dat we daar geen schuld aan hoeven toe te kennen, dan past die wel degelijk binnen Thomas.


Wat Jezus gezegd zou hebben is alleen belangrijk wanneer je er nu een innerlijke beleving bij hebt. We leven nu en het druist in tegen de gnostiek om het te geloven. Zo kan het soms tegenstrijdig zijn wat er gezegd zou zijn omdat Jezus de mensen aanspreekt op hun duale gedrag/houding.

Wanneer dat doorzien wordt, kan de Eenheid herkent worden. I.g.v. van ouders loslaten/haten en ouders eren lijkt het ook tegenstrijdig. Toch eer je ouders het beste door ze voor 100 % te kennen en te accepteren. Doe je dat dan weet je precies wat ze je hebben aangeleerd en kun je kiezen of het aangeleerde bij je past of niet.

Wanneer je ouders loslaat/haat zie je ook in wat ze je aangeleerd hebben en dat het niet jou weg is. Ook hier kun je dan het aangeleerde loslaten.


Wat ik opmaak uit de tekst is dat hij een oproep doet om je uiterlijke identiteit af te werpen en je identiteit te hechten aan Christus.

Je dient het persoonlijke af te geven, je identiteit vinden in Christus. Jezus heeft zijn vader en moeder ook opzij gezet want hij verwees constant naar God als zijn "Vader". Je identiteit dien je niet te zoeken in je ouders, in je functie, in je sociale status of materiële bezittingen maar je identificeren met Christus. Je zet deze uiterlijkheden allemaal opzij om een eenheid te vormen met het Christus-denken.


Nee hoor, dat staat er niet, althans zo zie ik dat niet.
Het idee dat je je persoonlijke eigenheid zou moeten opgeven komt in de gnostiek niet voor. Het gaat er juist om je persoonlijke eigenheid los te maken van wat je is aangeleerd.
Om dat duidelijk te maken vertel ik de volgende gelijkenis:
Stel je bent geboren als een tulp. Maar iedereen vertelt je dat je een roos bent. Dan kun je er ook werkelijk in gaan geloven dat je een roos bent. Door dat oneigenlijke geloof in je identiteit raak je de verbinding met je eigen wezen, dat van de tulp, kwijt.
Dit logion roep je op om alle uiterlijke ideeën die je overgenomen hebt over je persoonlijke eigenheid los te laten. In die leegte van het niet-weten zal zich je persoonlijke eigenheid vanzelf aandienen.
Dit is een van de kernpunten van het spirituele pad van de gnostiek: het ont-dekken van je persoonlijke eigenheid.
Met je persoonlijke eigenheid ben je deel van al-wat-is. Je persoonlijke eigenheid is wat werkelijk bestaat. Met het werkelijk bestaande van jezelf ben je deel van al-wat-is. Daarvoor geldt de bondige, typisch gnostische uitspraak: Wie zichzelf kent, kent het Al.
Hoe zit het dan met die Christus in je, vraag je je nu misschien af.
Daar kun je meer over lezen in de toelichting bij de proloog van het Thomas evangelie. Daar wordt duidelijk gezegd dat het er in de gnostiek om gaat om je persoonlijke eigenheid te verbinden met de Christus in je. En lees dan ook de toelichting bij logion 1.
Dat is dus in tegenstelling tot wat elders geleerd wordt, namelijk dat je egoloos zou moeten worden. Dat concept komt in de gnostiek niet voor.
Eigenlijk zeg je het in je eerste zin wel correct:
"Wat ik opmaak uit de tekst is dat hij een oproep doet om je uiterlijke identiteit af te werpen en je identiteit te hechten aan Christus."
1.Je uiterlijke identiteit afwerpen.
2.Je persoonlijke eigenheid ontdekken
3.Je eigenheid verbinden met de Christus-natuur in je.

Maar dan zeg je dat je het persoonlijke zou moeten afgeven. Nee, zo geldt dat niet in de gnostiek. Je kunt het persoonlijke juist ontdekken en vrij maken. In die vrijheid kan zich de verbinding met al-wat-is aandienen.

Heb je nog vragen? Ik verneem het wel.


Hoi Bram,

Ik hoop dat het zo is wat je beschrijft, maar is het woord haat dan niet erg slecht gekozen door Jezus of gewoonweg een invulling die ik althans niet vind passen in de strekking van de betekenis die je eraan geeft.

Groetjes


Dag Johan,
Er is een anecdote over een boeddhistische lama die les gaf aan jonge leerlingen. Hij zei hun dat ze hun ouders moesten doden.
De volgende dag vertelde een jongen trots dat hij de raad had opgevolgd.
'Hoe heb je dat dan gedaan?' vroeg de lama verbaasd.
'Met een bijl', antwoordde de jongen.
Kijk, dat was dus niet de bedoeling. Het gaat erom het gezag van de geïnternaliseerde ouder los te laten.
Zo wijst Quispel er op dat je het woord 'haten' ook niet letterlijk moet verstaan, maar, net als in het boeddhisme, als een aanduiding van het loslaten van het geïnternaliseerde oudergezag. Pas dan ben je een vrij mens. De gnostiek voegt er aan toe dat je ook dan pas in staat zult zijn tot liefde.
Had je mijn toelichting bij het logion al gelezen?


Hoi Bram,

Bedankt voor je snelle respons.
Ja deze heb ik gelezen, maar ik kan me niet voorstellen dat iemand als Jezus dit woord zal gebruiken, zelfs niet figuurlijk.

Op de één of andere manier past en voelt het totaal niet bij het beeld wat ik heb van Jezus.
Maar de strekking is me wel duidelijk hoor daar niet van, ouders, familie, maatschappij, het is allemaal tweedehands info nuttig hoor, tot een bepaald levensjaar in ieders leven. Maar zelf ervaren en tot inzicht/kennis komen dat is gnosis dat is waar het om gaat.

Groetjes,






Dag Johan, je zei:
"...maar ik kan me niet voorstellen dat iemand als Jezus dit woord zal gebruiken, zelfs niet figuurlijk."
Dat ben ik helemaal met je eens. Maar ik zit nu eenmaal vast aan de oorspronkelijke tekst die ik toch trouw aan het origineel wil vertalen. Dit is dan wel een geval waar ik, net als jij, niet aanneem dat dit een oorspronkelijke uitspraak van Jezus is, althans niet met deze letterlijke woordkeus.
En inderdaad, desondanks is de bedoeling wel duidelijk en ook passend in het grotere geheel van Thomas.


XRumer 12.0
is a modern multifunctional software for mass posting/inviting/liking/registering on the:
+ Facebook
+ forums
+ blogs
+ soc.nets
+ different CMS's
with a totally automatic captcha breaking.


 


Reageer

Alle velden zijn verplicht. Je moet een geldig e-mailadres invullen.
Je e-mailadres is niet zichtbaar op de site.
Om spam te voorkomen worden berichten met http:// geweigerd.


Naam:
E-mail:
Reactie: