De Geheime Woorden

Toelichting bij het Thomas Evangelie

Bram Moerland

Spring direct naar logion of naar het volgende logion »


De eenlingen en het bruidsvertrek

75

Jezus zei:
Velen staan voor de deur,
maar het zijn de eenlingen
die het bruidsvertrek zullen binnengaan.

 

Dit logion is een aanvulling op het vorige, over ‘de velen’ die weliswaar rondom de Bron staan, maar er afstand van bewaren. Dit logion benadrukt 'de eenlingen'.

We hebben al gezien dat het woord eenling een bijna letterlijke vertaling is van het Latijnse woord individuum, van in = niet, en dividere = verdelen. Een individu is dus niet-gedeeld, een heel mens, een eenling.

Niet ‘de velen’ zullen het bruidsvertrek binnengaan, en zich daar verbinden met de Bron, alleen de hele mensen, de helen, de eenlingen, de mens als individu. Een heel mens is oorspronkelijk de betekenis van een heilig mens, een heilige. In het Engels zien we dat in de verwantschap tussen ‘whole’ en ‘holy’. Een ‘heilige’ is een heel mens. Je eigenheid is je heiligheid.

Heel bijzonder en kenmerkend voor het Thomasevangelie is dat je eerst een eenling moet zijn voor je het bruidsvertrek kunt binnengaan. Je moet eerst een individu worden, een heel mens, voor je kunt samenvallen met de Bron.


Hier wordt een belangrijk onderscheid aangebracht met sommige andere spirituele tradities die sterk gericht zijn op egoloosheid. In de gnostiek speelt egoloosheid geen enkele rol. Het is daar als begrip niet eens aanwezig.
De gnostiek legt om twee redenen juist de nadruk op de verwerkelijking van je persoonlijke individualiteit.
Met je ware zelf ben je deel van de Bron, ben je deelnemer aan dat-wat-is, besta je.
De realisatie daarvan in de praktijk van het leven is bovendien ieders persoonlijke bestemming, die je vervult door te woekeren met jouw individuele talenten.

Er bestaat daarover een mooie joodse anekdote. Hij gaat over Moos die sterft en bij God aanklopt om toegelaten te worden in de hemel.
God vraagt hem nieuwsgierig: ‘Wat heb je zoal gedaan tijdens je leven op aarde?’
Moos antwoordt: ‘Heer, ik heb alle heilige teksten bestudeerd en precies gedaan wat daarin staat dat men doen moet’.
‘Echt waar?’ zegt God, en zijn gelaat betrekt enigszins. ‘Dat was alles?’
‘O nee,’ zegt Moos, ‘ik heb aan de voeten gezeten van de allerbelangrijkste rabbi’s, en als ik in de schriften niet kon vinden wat ik moest doen, vroeg ik het hen. Ik heb altijd precies gedaan wat zij mij opdroegen’.
Trots kijkt Moos op naar God, in de verwachting nu een vooraanstaande plaats in de hemel, te krijgen, heel dicht bij God.
Maar God kijkt helemaal niet blij.
‘Weet je,’ zegt hij peinzend tegen Moos, ‘ik heb eeuwen nagedacht over de mens die jij moest worden en die nodig zou zijn op de plek en de tijd waar jij geboren zou worden. Ik heb jou een innerlijk weten meegegeven van jou persoonlijke bestemming. Ik heb je rijkelijk van talenten voorzien om die bestemming te kunnen realiseren. Ik heb je hart vervuld van verlangen om datgene te doen waarvoor je bestemd was. En je hebt niet naar je hart geluisterd? Je bent niet Moos geworden? Wat zonde, dat je je bestemming gemist hebt.’
En God voegt daaraan toe, na een tijdje stil te zijn geweest: ‘Weet je, ik ben Liefde, en ik kan niet anders dan je toelaten tot de hemel, want ook ik moet als God mijn bestemming volgen. Hier is iedereen altijd welkom. Dat je welkom bent, dat is de hemel. Dus, daar is de hemelpoort. Maar soms, als we elkaar aankijken, zul je de spijt in mijn ogen zien dat je niet geworden bent zoals ik je bedoeld had. En de pijn in je hart die je daarbij zult voelen, is misschien wel wat jullie mensen de hel noemen.’


De vertaling en toelichting van Bram Moerland bij het Thomas-evangelie is ook uitgegeven in boekvorm. Je vindt de gegevens hier.

 


Parallellen

De parallellen zijn bedoeld voor nadere studie. Ze zijn zeker niet altijd in overeenstemming met het Thomas-evangelie. Want ook contrasten met bijvoorbeeld citaten uit de Bijbel zijn van belang voor het verstaan van de betekenis.
Ken je zelf een tekst die past bij dit logion? Het zou fijn zijn als je die hieronder wilde publiceren.



Thomas 23, 49, 106

Matteüs 13:44
44 Het is met het koninkrijk van de hemel als met een schat die verborgen lag in een akker. Iemand vond hem en verborg hem opnieuw, en in zijn vreugde besloot hij alles te verkopen wat hij had en die akker te kopen.

Evangelie van Filippus, ‘bruidsvertrek’
67
Wat is het bruidsvertrek en zijn afbeelding? Het is nodig dat men door de afbeelding binnengaat in de waarheid - dat is het herstel.
61
Niemand zal kunnen ontsnappen wanneer hij vastgebonden wordt, als hij niet zowel een mannelijke als een vrouwelijke kracht ontvangt - dat zijn de bruidegom en de bruid. Die krachten ontvangt men vanuit het symbolische bruidsvertrek. (...)
125
Maar wanneer het bruidsvertrek zich openbaart zal het volkomen licht zich over iedereen uitstorten en allen die erin zijn, zullen de zalving ontvangen. Dan zullen de slaven vrij en de gevangenen verlost worden.
127
Als iemand kind van het bruidsvertrek wordt, zal hij het licht ontvangen. Als iemand het niet ontvangt in de tijd dat hij op deze plaatsen is, zal hij het ook niet ontvangen op die andere plaats. (...)
79
De vrouw verenigt zich met haar man in de bruidskamer. Degenen die zich in de bruidskamer verenigd hebben, zullen zich niet meer van elkaar scheiden. Eva is van Adam gescheiden omdat ze zich niet met hem verenigd heeft in de bruidskamer.

Hans Korteweg
‘Niemand, zelfs niet de mensen die het meest van je houden, kunnen je rechtstreeks de weg wijzen naar jezelf. Die weg kun je alleen maar zelf vinden, met vallen en opstaan, door in jezelf de meest subtiele drang te volgen: de wens om je zo oorspronkelijk mogelijk uit te drukken. Deze drijfveer beschouw ik als de diepste wens van de mens. Dieper dan de primaire behoeften van de mens, die op overleven en voortplanting van de soort zijn gericht, zoals bijvoorbeeld de behoefte aan voedsel, warmte en seks. Dieper ook dan de meer persoonlijke begeerten van het wezen dat zichzelf ik noemt: de begeerte naar specifieke vormen van macht, specifieke vormen van seks, specifieke vormen van bezit.
Dieper zelfs dan de oerbegeerte om eeuwig gelukzalig te blijven voortbestaan.
Ja, dieper dan al deze behoeften en begeerten, maar meestal ook dieper begraven en dieper verborgen. In het gewone dagelijkse bestaan wroeten en wringen de wensen diep in de mensen. Ze zoeken zich een weg door het geroezemoes van het eigenbelang en ze roepen ons aan om zo te zijn als we zijn: onvergelijkelijke, spontane expressie van het leven. Ze piepen tevoorschijn in onze dromen, we zien ze plotseling als we iets lezen wat ons hart raakt en ze staan in het volle licht als de liefde toeslaat, bij de geboorte van een kind of als iemand die ons lief is ons ontvalt. Dan weten we opeens: dit is de werkelijkheid, en dan kijken we niet meer naar onszelf of we het goed doen of niet en of we het goed hebben of niet, maar dan zijn we. Gevend en vrij. Dan zijn onze wensen werkelijkheid.



 


Reacties (15)

Heb je wat verworven in je ziel en wil je met de bruidegom naar binnen om in je ziel bevrucht te worden? Zodat er wat in je geboren kan worden? Dan moet je wel eerst ontvangen. Logion 78 van het Evangelie van Filippus zegt: ‘Wie niet in staat is om te ontvangen, zal nog minder in staat zijn om te geven. Het samensmelten van bruidegom en ziel is hier het ‘eind goed al goed’. Eva die van Adam afgescheiden was wordt in dit mystieke huwelijk weer één geheel. De volkomen en hele mens.


Sam en Moos staan te wachten voor de hemelpoort. Sam ziet een spiegel op een wolk liggen. Hij pakt de spiegel op, kijkt erin en zegt: "He, die gozer ken ik!" Waarop Moos de spiegel afpakt ook in de spiegel kijkt en zegt: "Tjah logisch, dat ben ik!"


Ik vind die Joodse anekdote schitterend!


@45523
Ha, ha. Leuk.


@Bram ik verklaar de mop van Sam heel anders: Pas als Sam inziet dat hijzelf God is (het goddelijke in hemzelf ervaart en accepteert) mag hij naar binnen.

Dat is m.i. helemaal in lijn met het Thomas evangelie en heeft weinig met nederigheid te maken (of toch weer wel, maar dan op een andere, meer verheven manier)


Heb een andere menin: opdat wij eerst een zouden moeten zijn van lichaam en ziel
God schiep geen lichamen, het lichaam is een illusie.
God schiep de mens, mens betekent wezen, god schiep een Wezen.
Het gehele is het Wezen, Gods Zoron, daar zullen wij een mee dienen re zijn.
Het evangelie waar Jezus naar de bruiloft gaat heb ik een mooi diepere betekenis aangegeven.
Vr. Gr. Annie


Onderstaand gedichtje van mij vind ik van toepassing op bovenstaand logion. Het is immers de mens zelf die van zijn God de "capaciteiten" heeft gekregen om zichzelf tot GEHEEL te maken.

VERWACHT NIET
Verwacht niet Christus op de wolken
om zijn liefde en wijsheid te vertolken
Verwacht zijn geest in je eigen hart
om in jóu persoonlijk te doen ontdekken
je lichtvonk die steeds wakend is
Jijzelf kunt dat licht ontsteken
de duisternis in jou doorbreken
zodra jóuw tijd er rijp voor is.



Beste Annie, mag ik mijn mening hier ook even geven:
De mens is een Goddelijke drie-eenheid
met ziel, geest en lichaam compleet
Zodra ziel en geest ons verlaten
is 't niet mee wat 't is geweest

Het leven is dan uit ons lichaam
zonder leven geen stoffelijk bestaan
Ziel en geest zijn Goddelijk dus blijvend
alleen ons lichaam dat zal vergaan.


Het leven is een Leerproces,
Krijgsbanier !!
Door goede en kwade dagen!
Gevlekt ,gescheurd, ontvallen schier .
Kloekmoedeig voorwaarts dragen (
Vrij naar Guido Gezelle .)
Hiermee wil ik zeggen , het is een levenswerk ,,je ware zelf vinden!!
Laat je stefbed geen stenen bruidsbed zijn !


Dankbaar voor deze logion op het juiste moment!


Stop met het zoeken naar heelheid, je bent het immers al.
Door illusies dwalen we door de schemergebieden van de imperfectie.
Laat het leven zich aan je voltrekken en je bereikt precies wat de bedoeling is, nl. jezelf zoals je bedoeld bent te zijn.
Zo'n opluchting niet meer zo je best te hoeven doen. Overgave en genade zullen je deel zijn.


Is het niet zo Jan dat ieders zoeken, vinden, zien, doorzien, loslaten etc een ongeplaveide weg is van ont-dekken?


Bram, ik stuur dit door naar mijn nicht in Pretoria.
Zij is ,als theosofe,zeer geinteresserd in de gnostiek.
Ik ben een trouwe lezer van je artikelen
en wil dit gedachtegoed met anderen delen
Hartelijke groeten,mies Oosterlee


Ont-dekken is als ont-wikkelen. Door de schemerlaag zien wat er allang was.
Daarom is er geen weg die we te gaan hebben, alles is er al. Daar geef ik mij aan over.


Herkenbaar deze overgave aan het leven dat als zodanig gekend wil worden.


 


Reageer

Alle velden zijn verplicht. Je moet een geldig e-mailadres invullen.
Je e-mailadres is niet zichtbaar op de site.
Om spam te voorkomen worden berichten met http:// geweigerd.


Naam:
E-mail:
Reactie: