De Geheime Woorden

Toelichting bij het Thomas Evangelie

Bram Moerland

Spring direct naar logion of naar het volgende logion »


Liefde of macht?

81

Jezus zei:
Laat hij die rijk geworden is,
koning zijn,
maar laat hij die macht bezit,
daarvan afstand doen.

 

Rijk zijn, is in de gnostiek het symboolwoord voor het bezit van gnosis. Wie gnosis heeft is rijk.
‘Laat hij die rijk geworden is...’ betekent dus ‘Laat hij die gnosis verworven heeft...’
Een koning is in de symbooltaal van de gnostiek iemand die de Christusnatuur in zichzelf heeft gerealiseerd. Het woord 'Christus' is de Griekse vertaling van het Joodse woord voor 'gezalfde', en met die term werden de Joodse koningen aangeduid, als een 'gezalfde des Heren'. Het werd ook een trefwoord voor de nog komende Messias.
Het woord Christus betekent dus ook 'koning'.
Paulus zegt het zo:
'Jullie zijn al rijk geworden, zonder ons zijn jullie al koning geworden. (1 Korintiërs 4:8)'
Dat is zuiver gnostische beeldentaal.

Het woord ‘koning’ of ‘Christus’ slaat hier natuurlijk niet op de wereldlijke vorm van heerschappij.
Een wereldlijke koning heeft macht over anderen.
Maar een koning of een Christus in de gnostische betekenis is alleen koning over zichzelf. Hij dient juist afstand te doen van alle macht over andere mensen.
Jezus zegt in Marcus 10:42-43:
‘Jullie weten dat de volken onderdrukt worden door hun eigen heersers en dat hun leiders hun macht misbruiken. Zo mag het bij jullie niet gaan.'

Johannus Chrysostomus, bisschop van de katholieke kerk, en tijdgenoot van kerkvader Augustinus schreef aan zijn parochianen:
‘Geliefden, wij hebben geen macht over uw geloof, en wij gebieden deze dingen niet als uw heer en meester. Wij zijn aangesteld voor de verkondiging van het woord, niet voor macht, niet voor absolute autoriteit. Wij vervullen de functie van raadgevers in dienst van uw eigen belang. De raadgever geeft zijn eigen mening weer, en dwingt de toehoorder niet, maar laat deze volledige vrijheid van keus ten opzichte van wat is gezegd. De raadgever kan alleen maar verweten worden niet datgene te hebben gezegd wat zich aandiende om gezegd te worden.’
Dat is ongetwijfeld de door Jezus bedoelde houding: de bisschoppen van de kerk niet als machthebbers, maar als raadgevers aan vrije mensen.

Maar...
Het inzicht in de lege schijn waarover sprake was in het vorige logion, kan je macht geven over je medemensen, zeker weten. Met dat inzicht kun je misschien zelfs andere mensen manipuleren, en van je afhankelijk maken. Je kunt er zelfs een dief in de nacht mee worden, zoals in logion 21. Je kunt ontdekken hoe je de handen kunt binden van je medemensen, zoals gezegd in logion 35. Ook spiritueel inzicht kun je aanwenden macht over andere mensen te verwerven. Macht is een grote verleider.

Het Nieuwe Testament vertelt daarover in het verhaal van de verzoeking van Jezus in de woestijn. Jezus wordt verleid door de duivel die hem macht wil geven over alle volkeren. Jezus ziet van die macht af.

Maar hier slaat dat niet alleen op Jezus, maar op ieder mens die de rijkdom van de gnosis heeft verworven. Ook die dient af te zien van macht, en dan met name van macht over het geloof van anderen precies zoals ook Johannes Chrysostomus dat afwijst.
En zoals steeds, het omgekeerde is ook het geval. Wil je rijk worden in de gnostische betekenis van het woord, gnosis verwerven? Sta dan vooral niet toe dat anderen macht over jou innerlijk verwerven, jouw handen binden zoals in logion 35.

Macht of liefde, waar ga je voor? Dat keuzemoment is een wezenlijk onderdeel van het spirituele pad van de gnostiek, en van vele andere spirituele wegen, waarvoor je vroeg of laat gesteld kunt worden. Op dat moment moet je kiezen.
Als liefde je keus is, doe dan bewust afstand van macht over het innerlijk van je medemensen. En wees voortdurend waakzaam voor de altijd aanwezige verleiding daarvan.


De vertaling en toelichting van Bram Moerland bij het Thomas-evangelie is ook uitgegeven in boekvorm. Wil je dat boek bestellen? Je vindt de gegevens hier.

 


Parallellen

De parallellen zijn bedoeld voor nadere studie. Ze zijn zeker niet altijd in overeenstemming met het Thomas-evangelie. Want ook contrasten met bijvoorbeeld citaten uit de Bijbel zijn van belang voor het verstaan van de betekenis.
Ken je zelf een tekst die past bij dit logion? Het zou fijn zijn als je die hieronder wilde publiceren.



Thomas 110

Matteüs 1:4-11
1 Daarna werd Jezus door de Geest meegevoerd naar de woestijn om door de duivel op de proef gesteld te worden. 2 Nadat hij veertig dagen en veertig nachten had gevast, had hij grote honger. 3 Nu kwam de beproever naar hem toe en zei: ‘Als u de Zoon van God bent, beveel dan die stenen in broden te veranderen.’ 4 Maar Jezus gaf hem ten antwoord: ‘Er staat geschreven: “De mens leeft niet van brood alleen, maar van ieder woord dat klinkt uit de mond van God.”’ 5 Vervolgens nam de duivel hem mee naar de heilige stad en zette hem op het hoogste punt van de tempel. 6 Hij zei tegen hem: ‘Als u de Zoon van God bent, spring dan naar beneden. Want er staat geschreven: “Zijn engelen zal hij opdracht geven om u op hun handen te dragen, zodat u uw voet niet zult stoten aan een steen.”’ 7 Jezus antwoordde: ‘Er staat ook geschreven: “Stel de Heer, uw God, niet op de proef.”’ 8 De duivel nam hem opnieuw mee, nu naar een zeer hoge berg. Hij toonde hem alle koninkrijken van de wereld in al hun pracht 9 en zei: ‘Dit alles zal ik u geven als u voor mij neervalt en mij aanbidt.’ 10 Daarop zei Jezus tegen hem: ‘Ga weg, Satan! Want er staat geschreven: “Aanbid de Heer, uw God, vereer alleen hem.”’ 11 Daarna liet de duivel hem met rust, en meteen kwamen er engelen om voor hem te zorgen.

Lucas 4:1-13
1 Vervuld van de heilige Geest trok Jezus weg van de Jordaan, en geleid door de Geest zwierf hij veertig dagen rond in de woestijn, 2 waar hij door de duivel op de proef werd gesteld. Al die tijd at hij niets, en toen de veertig dagen verstreken waren, had hij grote honger. 3 De duivel zei tegen hem: ‘Als u de Zoon van God bent, beveel die steen dan in een brood te veranderen.’ 4 Maar Jezus antwoordde: ‘Er staat geschreven: “De mens leeft niet van brood alleen.”’
(4:4) De mens leeft niet van brood alleen – Andere handschriften lezen: ‘De mens leeft niet van brood alleen, maar van elk woord dat komt van God’.
5 Toen bracht de duivel hem naar een hooggelegen plaats en liet hem in een en hetzelfde ogenblik alle koninkrijken van de wereld zien. 6 De duivel zei tegen hem: ‘Ik geef u de macht over dat alles en ook de roem die ermee gepaard gaat, want ik kan daarover beschikken en ik geef het aan wie ik wil; 7 als u in aanbidding voor mij neervalt, zal dat allemaal van u zijn.’ 8 Maar Jezus antwoordde: ‘Er staat geschreven: “Aanbid de Heer, uw God, vereer alleen hem.”’ 9 De duivel bracht Jezus naar Jeruzalem en zette hem op het hoogste punt van de tempel, en hij zei tegen hem: ‘Als u de Zoon van God bent, spring dan naar beneden. 10 Want er staat geschreven: “Zijn engelen zal hij opdracht geven om over u te waken.” 11 En ook: “Op hun handen zullen zij u dragen, zodat u uw voet niet zult stoten aan een steen.”’ 12 Maar Jezus antwoordde: ‘Er is gezegd: “Stel de Heer, uw God, niet op de proef.”’ 13 Toen de duivel Jezus aan al deze beproevingen had onderworpen, ging hij voor een tijd bij hem vandaan.

Marcus 10:42-43
Jezus riep hen bij zich en zei tegen hen: ‘Jullie weten dat de volken onderdrukt worden door hun eigen heersers en dat hun leiders hun macht misbruiken. 43 Zo mag het bij jullie niet gaan.

Filippenzen 3:7-8
7 Maar wat voor mij winst was, ben ik omwille van Christus als verlies gaan beschouwen. 8 Sterker nog, alles beschouw ik als verlies. Het kennen van Christus Jezus, mijn Heer, overtreft immers alles. Omwille van hem heb ik alles prijsgegeven; ik heb alles als afval weggegooid. Ik wilde Christus winnen.

Handelingen 10:37-38
37 U weet wat er in heel het Joodse land is gebeurd, hoe het begon in Galilea, hoe God, na de doop waartoe Johannes opriep, 38 Jezus uit Nazaret met de heilige Geest heeft gezalfd en met kracht heeft bekleed.

Gesprek met de Verlosser, NHC III.5, p.245, 129
En ik zeg jullie: laat hij die daartoe in staat is van de macht afstand doen.

Evangeliën van de Hebreeën 4b
Wie zich verwondert zal heersen, en wie heerst zal rust vinden.

 


Reacties (2)

Maar gelukkig, er zit een "veiligheidsslot" op de gnosis.
Want ik heb allang ervaren, als je kiest voor zelfzucht, of macht, dan verlies je de gnosis en de vruchten van de gnosis.
Wijs je dit daarentegen resoluut af, dan zullen er elke week bloemen bezorgd worden aan je deur.....


Rijkdom en ook macht komt voort uit een grote kracht (Logion 85).
Door te zoeken zul je koning worden (Logion 2) en zal je heersen. Maar vooral over jouw koninkrijk, jouw binnenste. Door jezelf te erkennen ontvlucht je de armoede (Logion 3 en 29). Maar wat laat je aan het woord. De rijkdom (de Liefde) of de macht?
Liefde heeft aan zichzelf genoeg. Als je jezelf kent heb je geen behoefte om eisen aan anderen te stellen.


 


Reageer

Alle velden zijn verplicht. Je moet een geldig e-mailadres invullen.
Je e-mailadres is niet zichtbaar op de site.
Om spam te voorkomen worden berichten met http:// geweigerd.


Naam:
E-mail:
Reactie: