De Geheime Woorden

Toelichting bij het Thomas Evangelie

Bram Moerland

Spring direct naar logion of naar het volgende logion »


Wie nergens bij hoort, hoort overal bij

86

Jezus zei:
De vossen hebben hun holen, en de vogels hun nesten,
maar de zoon van de mens heeft geen plaats
om zijn hoofd neer te leggen en te rusten.

 

Er wordt gewoonlijk aangenomen dat deze uitspraak een jammerklacht zou zijn: hoe tragisch toch dat de vossen en de vogels een thuis hebben, maar de zoon des mensen niet. En de zoon des mensen, dat is dan in die opvatting de historische Jezus in zijn eenzame rol als de enige Christus, als de enige ‘zoon des mensen.’

Maar dit logion is in de samenhang van het Thomas evangelie beslist geen jammerklacht. Het gaat hier over iets heel anders, namelijk dat we als ‘een zoon des mensen’ dat wil zeggen als de hele mens die we allemaal kunnen worden, de moed zouden kunnen verzamelen om bewust spiritueel dakloos te zijn, dat we geen geloof of wat dan ook nodig hebben om te weten wat we hier op aarde te doen hebben. Dan zijn we gewoon en eenvoudigweg mens met de mensen. Dan is er geen wij en geen zij, geen gelovigen en ongelovigen.

Wie een ‘zoon van de mens’ is geworden heeft geen vaste spirituele woon- en verblijfplaats meer nodig, geen geloof, geen ideologische rustplaats.
Zo iemand is Bewust Spiritueel Dakloos.
Elke leer, elk geloof, elke ideologie, schept een onderscheid tussen 'wij' en 'zij': de joden en de niet-joden, de christenen en de heidenen, de proletariërs en de kapitalisten, de uitverkoren volgens ‘ons geloof’ en de verlorenen.
Maar wie niet tot een 'wij' behoort, kent ook geen 'zij'. Wie nergens bij hoort, hoort overal bij.

Vanuit deze betekenis kunnen we ook opnieuw de wellicht vertrouwde teksten verstaan in het Nieuwe Testament.
In Lucas lezen we (9:57-62):

‘Terwijl ze hun weg vervolgden, zei iemand tegen hem: ‘Ik zal u volgen waarheen u ook gaat.’ Jezus zei tegen hem: ‘De vossen hebben holen en de vogels hebben nesten, maar de Mensenzoon kan zijn hoofd nergens te ruste leggen.’

Hier waarschuwt Jezus iemand die hem wil volgen:
Pas op, wat ik je te bieden heb is geen nieuw geloof. Het is niet net zo’n geloof als wat je nu meent te moeten verlaten, zoals het geloof van je vaderen. Het heeft geen zin om het ene geloof te verlaten voor een ander geloof. Wat ik te bieden heb, zegt Jezus, is wezenlijk anders. Wil je mij volgen? Besef dan dat ik geen schuilplaats te bieden heb waarin je jezelf kunt verbergen, waarin je kunt vluchten voor jezelf, waarin je kunt ontsnappen aan je eigen verantwoordelijkheid, aan het gebod van de liefde in jezelf.
Wie begrijpt waar het Jezus werkelijk om gaat verlangt niet meer naar een schuilplaats, zoals de vossen naar hun holen of als de vogels naar hun nesten. Juist niet.

Traditioneel kenmerkend voor de hier geciteerde tekst uit Lucas is de hoofdletter van het woord Mensenzoon. Want dat zou in de gebruikelijke betekenis alleen slaan op Jezus als de enige Christus. Maar Jezus nodigt ons uit, in de betekenis van het Thomas evangelie, om allemaal 'een mensenzoon' dat wil zeggen, een mens, te worden, en dan zonder hoofdletter. Wie bereid is een mens te worden, in de oorspronkelijke betekenis, dient te beseffen dat hij niet als de vossen en de vogels een schuilplaats moet zoeken, maar juist de moed zou kunnen verzamelen om te voorschijn te komen in je ware gedaante, met je oorspronkelijk gelaat, in je unieke eigenheid.


De vertaling en toelichting van Bram Moerland bij het Thomas-evangelie is ook uitgegeven in boekvorm. Wil je dat boek bestellen? Je vindt de gegevens hier.


 


Parallellen

De parallellen zijn bedoeld voor nadere studie. Ze zijn zeker niet altijd in overeenstemming met het Thomas-evangelie. Want ook contrasten met bijvoorbeeld citaten uit de Bijbel zijn van belang voor het verstaan van de betekenis.
Ken je zelf een tekst die past bij dit logion? Het zou fijn zijn als je die hieronder wilde publiceren.



Marcus 2:27-28
En hij voegde eraan toe: ‘De sabbat is er voor de mens, en niet de mens voor de sabbat; 28 en dus is de Mensenzoon ook heer en meester over de sabbat.
Hier is Mensenzoon in de vertaling met een hoofdletter geschreven, alsof het zou verwijzen naar Jezus alleen. Maar dat klopt logisch niet. De betere, en ook correcte vertaling is:
'De sabbat is er voor de mens, en niet de mens voor de sabbat; 28 en dus is de mens heer en meester over de sabbat.'


Lucas 9:57-62
57 Terwijl ze hun weg vervolgden, zei iemand tegen hem: ‘Ik zal u volgen waarheen u ook gaat.’ 58 Jezus zei tegen hem: ‘De vossen hebben holen en de vogels hebben nesten, maar de Mensenzoon kan zijn hoofd nergens te ruste leggen.’ 59 Tegen een ander zei hij: ‘Volg mij!’ Maar deze zei: ‘Heer, sta me toe eerst terug te gaan om mijn vader te begraven.’ 60 Jezus zei tegen hem: ‘Laat de doden hun doden begraven, maar ga jij op weg om het koninkrijk van God te verkondigen.’ 61 Weer een ander zei: ‘Ik zal u volgen, Heer, maar sta me toe dat ik eerst afscheid neem van mijn huisgenoten.’ 62 Jezus zei tegen hem: ‘Wie de hand aan de ploeg slaat en achterom blijft kijken, is niet geschikt voor het koninkrijk van God.’

Matt 8:18-22.
18 Toen Jezus de mensenmassa om zich heen zag, gaf hij bevel naar de overkant te varen. 19 Maar een schriftgeleerde kwam op hem af en zei: ‘Meester, ik zal u volgen waarheen u ook gaat.’ 20 Jezus zei tegen hem: ‘De vossen hebben holen en de vogels hebben nesten, maar de Mensenzoon kan zijn hoofd nergens te ruste leggen.’ 21 Een ander, een van zijn leerlingen, zei: ‘Heer, sta me toe eerst terug te gaan om mijn vader te begraven.’ 22 Maar Jezus zei tegen hem: ‘Volg mij en laat de doden hun doden begraven.

Handelingen 7:47-50
Maar het was Salomo die voor God een tempel bouwde. Toch woont de Allerhoogste niet in een huis dat door mensenhanden is gemaakt, zoals de profeet zegt: “De hemel is mijn troon, de aarde mijn voetenbank. Hoe zouden jullie dan een huis voor mij kunnen bouwen – zegt de Heer –, een plaats waar ik kan rusten? Heb ik dit alles niet met eigen handen gemaakt?”


Tao te King
Hou op met leren en je wordt niet meer gekweld.
Hoe groot is het verschil tussen ja en nee?
Wat is het onderscheid tussen goed en slecht?
Moet ik vrezen wat anderen vrezen? Wat een onzin.
Iedereen is blij, alsof ze dansen om een geofferde os.
Alsof ze in het voorjaar de bergterrassen beklimmen.
Alleen ik doe niet mee en geef geen teken van leven.
Zoals een pasgeboren kind dat nog moet leren lachen.
Ik ben alleen en heb geen plek om naar terug te keren.

Anderen hebben meer dan ze nodig hebben en ik heb niets.
Ik ben een dwaas. Jazeker. Ik heb een modderige geest.
Anderen zijn helder en briljant. Ik ben stil en duister.
Anderen zijn scherp en gevat. Alleen ik ben saai en onwetend.
Ik rol als de golven in de zee.
Zonder doel, zoals de rusteloze wind.

Alle anderen zijn druk met hun bestaan.
Alleen ik lijk doelloos en sta overal buiten.
Ik ben anders.
Ik weet dat ik word gevoed door de grote moeder.

 


Reacties (6)

Hebben jullie dat nu ook, dat je als je over liefde nadenkt en er woorden voor probeert te vinden, dat er als vanzelf een glimlach om je mond komt?
Dat je je steeds zachter voelt worden en de liefde voelt stromen.......?

liefs,


Als je er bewust voor kiest je eigen spirituele pad te gaan en daarmee spiritueel dakloos te zijn, kun je je niet meer verbergen omdat je een bewuste bent. Iemand die bewust in het leven staat. Die daar van zichzelf naar moet handelen. Van binnenuit. En die opvalt omdat hij de Liefde aan het woord laat in plaats van het eigen belang. Maar het loon is levensgeluk. De glimlach die om je mond komt als je liefdevol denkt en handelt.


Die glimlach uit de vorige reacties herken ik, maar de beleving dat de liefde pas voorbij elk verlangen naar een spirituele thuis ligt zijn kan ook verdomd koud en wrang zijn. Want iets in mij zegt voortdurend: "ik wil een nest, waarin ik me blijvend thuis kan voelen, ik wil een hol waarin mijn in het leven vergaarde "schatten" voorgoed zijn veilig gesteld, ik wil iemand die mij nu eindelijk, eens en voorgoed zegt: kijk ik ben de waarheid. Volg mij en alles komt wel vanzelf goed." Ondertussen weet ik veel te goed dat dit alles niet bestaat. Geen hol of nest hebben, betekent in mijn ervaring ook af en toe de kou moeten trotseren, en nee, dat tovert niet altijd een glimlach rond mijn mond. Iets in mij verzet zich tegen geromantiseer hierrond, die Liefde met de grote "L". Mag het gewoon "liefde" voor de vrienden zijn? Stel dat je liefde kan ontvangen als een vriend op het moment dat je het niet verwachtte en die op elk moment kan binnenkomen voor wie niet met een liefdesverwachting leeft. Je opent je deur, biedt een stoel aan, je deelt wat er toevallig in huis is. De tijd is gestopt. Er is alleen nu en een gesprek waarin de eeuwigheid doorschemert. Het geeft een diep gevoel van geborgenheid en warmte en dan komt het moment dat je de deur terug opent en weer loslaat, want ook dat is de liefde. Even dacht ik dat het gevoel van eeuwigheid voor eeuwig was. Ik kijk naar 2 lege tassen op tafel en begin aan de afwas. Alleen.


Ik heb een gruwelijke hekel anderen te laten interpreteren hetgeen ik zelf op eigen kracht wil doorgronden.
Zo komt het dat ik al twee maal ben vastgelopen in een voorgenomen poging nu een goed in het Thomas Evangelie te duiken. Telkenmale kwam ik tot de conclusie dat ik er met groot geweld en aanvankelijk met tegenzin mee aan de slag moest, wilde ik recht doen aan al die getrouwe inspanning die jij daar naar mijn mening in hebt gestopt.
Inmiddels ben ik bij 0 beginnend aangekomen bij log.86. Min of meer een willekeurig moment voor een berichtje aan jou. Waarom nu? Welnu, ik heb begrepen dat men weinig raad weet met de in het Evangelie gebruikte term Zoon des mensen. Jouw verklaring voelt prettig. Het gaat de reageerbuis in om te kijken wat er los komt.
Er is, zoals je zult begrijpen veel meer waarover ik met van gedachten zou willen wisselen. Het zou mooi zijn als dat kon. Ik begrijp dat ik je overvraag.
Je E-mailadres heb ik zoek gemaakt. Ik vermoed dat anderenweinig belangstelling zullen hebben voor mijn gebabbel en vraag je daarom me nogmaals te voorzien van je mail-adres.
Nog een mooie avond verder! Groeten........Rob.



dag Rob

Je zegt:
Welnu ik heb begrepen dat men weinig raad weet met de in het Evangelie gebruikte term "Zoon des mensen".

Woorden die mij inspireren en mij dit logion 86 nog eens laat lezen.
Ik kan mij zeer vinden in de woorden:
Wie een "zoon van de mens" is geworden heeft geen vaste spirituele woon- en verblijfplaats meer nodig, geen geloof, geen ideologische rustplaats.
Zo iemand is Bewust Spiritueel Dakloos.



Goedeavond Rob, welkom.
Ik vraag me af waarom je dingen doet met gruwelijke hekel en tegenzin?
"mijn weg", wat dat ook inhoudt, is in ieder geval de weg met een hart...
Ik doe graag dat waar ik graag mee bezig ben, wat me vreugde brengt.
Verder vraag ik me af waarom je "ons" (de mensen op dit forum) al bij voorbaat niet interessant vind en ervan uitgaat dat wij jouw gebabbel eveneens niet interessant zullen vinden?!


 


Reageer

Alle velden zijn verplicht. Je moet een geldig e-mailadres invullen.
Je e-mailadres is niet zichtbaar op de site.
Om spam te voorkomen worden berichten met http:// geweigerd.


Naam:
E-mail:
Reactie: