De Geheime Woorden

Toelichting bij het Thomas Evangelie

Bram Moerland

Spring direct naar logion of naar het volgende logion »


Lichaam en ziel zijn één

89

Jezus zei:
Waarom reinig je alleen de binnenkant van de beker?
Besef je dan niet dat de pottenbakker die de binnenkant maakte
ook de buitenkant schiep?

 

De werkelijkheid is uiterst veelzijdig. Merkwaardig genoeg zijn er nogal wat tradities die een deel daarvan proberen te verdonkeremanen. Ze splitsen dan gewoonlijk de werkelijkheid op in twee delen. Het ene deel noemen ze goed en het andere kwaad. Ze zijn dualistisch.
Het christendom heeft bijvoorbeeld het menselijk lichaam in de verdomhoek geplaatst. Alleen het ‘geestelijke’ is daar goed. De westerse wetenschap heeft argwaan geschapen tegen menselijke gevoelens en het denken verheerlijkt.
Dit logion laat weten dat geen enkel deel van de werkelijkheid kan worden buitengesloten. Dat is de essentie van non-dualisme. Niets van ‘dat wat is’ in zichzelf goed of slecht.
Het goede of kwade behoort niet tot een domein van de werkelijkheid, maar komt voort uit menselijke daden. Mensen zijn in staat tot beestachtig gedrag maar ook tot ontroerende liefde. Het is in het handelen van de mens dat het goede of kwade gestalte krijgt. Dat betekent ook dat de verantwoordelijkheid voor goed en kwaad bij mensen berust.

In de tijd van Jezus kwam de ascese, de verachting van het lichamelijke, op als spirituele techniek, het verzaken van alles wat lichamelijk is. Dat gebeurde onder invloed van het Griekse dualisme van lichaam en geest, met name dat van Plato. Het lichaam, en alles wat daarmee te maken heeft, is net zo goed een deel van de eenheid als de ziel. Ziel en lichaam zijn één.
De twee één maken, het hoofdthema van het Thomas evangelie, betekent dus ook lichaam en ziel één maken.

Valentinus, de schrijver van het gnostische Evangelie van de waarheid uit de derde eeuw, zei dat de seksuele vereniging van man en vrouw niet op zich goed of slecht was, maar dat de gezindheid waarmee die daad voltrokken werd bepalend was voor de goedheid ervan. Als die gebeurde uit liefde, dan was de seksuele vereniging een afbeelding van de vereniging van de ziel met God en dan zou de liefdesdaad ook de vereniging van de ziel met God bevorderen. Als die daad liefdeloos was, dan was het een afbeelding van de afgescheidenheid, en zou het ook de afgescheidenheid van God veroorzaken.


De vertaling en toelichting van Bram Moerland bij het Thomas-evangelie is ook uitgegeven in boekvorm. Wil je dat boek bestellen? Je vindt de gegevens hier.


 


Parallellen

De parallellen zijn bedoeld voor nadere studie. Ze zijn zeker niet altijd in overeenstemming met het Thomas-evangelie. Want ook contrasten met bijvoorbeeld citaten uit de Bijbel zijn van belang voor het verstaan van de betekenis.
Ken je zelf een tekst die past bij dit logion? Het zou fijn zijn als je die hieronder wilde publiceren.



Lucas 11:39-41
39 Maar de Heer zei tegen hem: ‘Ach, jullie Farizeeën! De buitenkant van de beker en de schotel reinigen jullie, maar jullie eigen binnenkant is vol roofzucht en slechtheid. 40 Dwazen, heeft hij die de buitenkant gemaakt heeft niet ook de binnenkant gemaakt? 41 Geef liever de inhoud van beker en schotel als aalmoes, dan is niets meer onrein voor jullie!

Matteüs 23:25-26
25 Wee jullie, schriftgeleerden en Farizeeën, huichelaars, de buitenkant van bekers en schalen spoelen jullie af, maar de binnenkant blijft vol roofzucht en onmatigheid. 26 Blinde Farizeeër, spoel eerst de binnenkant van de beker om, dan wordt de buitenkant vanzelf ook schoon.

1 Korintiërs 3:16
16 Weet u niet dat u een tempel van God bent en dat de Geest van God in uw midden woont?

Marcus 8:17, 21
17 Toen hij dit merkte, zei hij: ‘Waarom praten jullie erover dat je geen brood hebt? Begrijpen jullie het dan nog niet, en ontbreekt het jullie aan inzicht? Zijn jullie dan zo hardleers?
21 Toen zei hij: ‘Begrijpen jullie het dan nog niet?’

Lucas 11:40
40 Dwazen, heeft hij die de buitenkant gemaakt heeft niet ook de binnenkant gemaakt?

Paulus, 1 Korintiërs 15:35-57
35 Nu zou iemand kunnen vragen: ‘Maar hoe worden de doden opgewekt? Hoe zou hun lichaam eruit moeten zien?’ 36 Dwaas die u bent! Als u iets zaait, moet dat eerst sterven voordat het tot leven kan komen. 37 En wat u zaait heeft nog niet de vorm die het later krijgt; het is nog maar een naakte korrel, een graankorrel misschien of iets anders. 38 God geeft daaraan de vorm die hij heeft vastgesteld, en hij geeft elke zaadkorrel zijn eigen vorm. 39 Elk aards lichaam is anders; het lichaam van een mens is enig in zijn soort, dat van een dier eveneens, dat van een vogel ook, en ook dat van een vis. 40 Er zijn lichamen aan de hemel en lichamen op aarde, maar de schittering van een hemellichaam is anders dan die van een aards lichaam. 41 De zon heeft een andere schittering dan de maan, de maan weer een andere dan de sterren, en de sterren onderling verschillen ook in schittering. 42 Zo zal het ook zijn wanneer de doden opstaan. Wat in vergankelijke vorm wordt gezaaid, wordt in onvergankelijke vorm opgewekt, 43 wat onaanzienlijk en zwak is wanneer het wordt gezaaid, wordt met schittering en kracht opgewekt. 44 Er wordt een aards lichaam gezaaid, maar een geestelijk lichaam opgewekt. Wanneer er een aards lichaam is, is er ook een geestelijk lichaam. 45 Zo staat er ook geschreven: ‘De eerste mens, Adam, werd een levend, aards wezen.’ Maar de laatste Adam werd een levendmakende geest. 46 Niet het geestelijke is er als eerste, maar het aardse; pas daarna komt het geestelijke. 47 De eerste mens kwam uit de aarde voort en was stoffelijk, de tweede mens is hemels. 48 Ieder stoffelijk mens is als de eerste mens, ieder hemels mens is als de tweede. 49 Zoals we nu de gestalte van de stoffelijke mens hebben, zo zullen we straks de gestalte van de hemelse mens hebben.

Nag Hammadi

Gesprek met de Verlosser, NHC III.5
De lamp van het lichaam is het bewustzijn. Zolang de zaken in je binnenste op orde zijn, zal je lichaam verlicht zijn.

Evangelie van Filippus 19
Je zegt: ‘Het vlees zal niet opstaan.’ Maar zeg me dan wat wèl zal opstaan opdat we jou de eer laten. Je zegt: ‘De geest in het vlees’, en: ‘Dit is ook het licht in het vlees.’ Maar ook dat is iets dat in het vlees is, want wat je ook zegt, je noemt niets buiten het vlees. Het is noodzakelijk om in dit vlees op te staan, omdat alles daarin aanwezig is.

Evangelie van Filippus 62
Wees niet bang voor het vlees en heb het ook niet lief. Als je er bang voor bent, zal het je de baas worden. Als je het liefhebt, zal het je verslinden en verlammen.

Overige literatuur

Irenaeus, Adversus Hereses I,6,4, Vertaling Gilles Quispel:
Voor de gnosticus is niets in zichzelf verkeerd, maar komt de gevangenschap van de mens voort uit een verkeerde houding tegenover de materie, namelijk die van begeerte. Seks bedreven uit begeerte houdt de mens gevangen in de materie, maar seks bedreven uit liefde is een afspiegeling van de vereniging met God. Er is een mooie beschrijving van Irenaeus over de wijze waarop gnostici seks ervaren. Hij schrijft over hen:
"Daarom moeten zij te allen tijde en op alle manieren het geheimenis der echtvereniging bepeinzen en beoefenen. Met die woorden verleiden zij de dwazen, woordelijk zeggend: ‘Wie in de wereld is en een vrouw zó heeft liefgehad dat hij met haar één geworden is, die is uit de waarheid en zal de ware werkelijkheid binnengaan. Maar wie van de wereld is en met een vrouw gemeenschap heeft gehad, zal niet tot de ware werkelijkheid ingaan, omdat zijn omgang met de vrouw niet meer was dan begeerlijkheid."

Scott Littleton, C., red. (2003), Mythologie, Een geïllustreerde geschiedenis van Mythen en verhalen uit de gehele wereld:
Amon is één met jouw lichaam. In jouw verschijning tonen zich alle goden, verenigd in jouw lichaam.

 


Reacties (2)

Als je je aan buitenkant reinigt dan staat dit op zich zelf om dit in evenwicht te brengen moet je ook de '' tegenhanger '' binnenkant reinigen.Want zij vormen samen èèn geheel.


Het gaat hier om je lichaam en je Zelf als tempel. Met hoogachting en zelfrespect. Ook voor de ander die je benadert. Zonder misbruik, maar als gevolg van Liefde met een hoofdletter. Beschouw je broeder als de appel van je oog. En dus ook je Zelf. Het lichaam is evengoed deel is van de eenheid als de ziel. Door ook bij jezelf liefde toe te laten en vanuit de Liefde te leven, kom je op een hoger niveau.


 


Reageer

Alle velden zijn verplicht. Je moet een geldig e-mailadres invullen.
Je e-mailadres is niet zichtbaar op de site.
Om spam te voorkomen worden berichten met http:// geweigerd.


Naam:
E-mail:
Reactie: