De Geheime Woorden

Toelichting bij het Thomas Evangelie

Bram Moerland

Spring direct naar logion of naar het volgende logion »


Wie zoekt zal vinden

94

Jezus zei:
Wie zoekt zal vinden, wie klopt zal opengedaan worden.

 

De tekst van dit logion behoort tot het algemene spraakgebruik van het christendom. Maar daardoor is deze uitdrukking ook versleten, in die zin dat de oorspronkelijke revolutionaire betekenis ervan niet meer verstaan wordt.

Deze uitspraak werd opgeschreven binnen de joodse cultuur. Hij was dus oorspronkelijk bestemd voor Joodse oren. Daar gold als voornaamste kenmerk van het Joodse geloof de onvoorwaardelijke trouw aan de wet van Mozes. In het Bijbelboek Deuteronomium zegt Mozes het overduidelijk. Wie zich aan de door god gegeven wetten houdt zal door God beloond worden met geluk en voorspoed. Dat is de belofte van Mozes. Wie zich niet aan de wetten houdt zal door God gestraft worden met ellende en narigheid. Zie Belofte van Mozes
Dat is het betekeniskader waarbinnen het joodse geloof zich afspeelde en waarbinnen geldige uitspraken gedaan konden worden.
Maar de tekst ‘Wie zoekt zal vinden’ past niet binnen dat kader. Deze uitspraak valt geheel buiten het betekeniskader van Mozes en van het hele Oude Testament. Hij is dus revolutionair anders en opent een nieuw perspectief.

Maar deze tekst past ook niet binnen het christendom dat geheel op het geloof is gebaseerd. De verlossing kan binnen dat kader alleen verkregen worden door het geloof en niet door te zoeken. Op eigen kracht, het eigen verlangen volgend, zoekend naar de zin van het bestaan, dat heet daar hoogmoed. Zelfs het geloof moet je geschonken worden, zoals dat in de rooms-katholieke kerk en binnen het protestantse christendom in vele toonaarden is bezongen, ook nu nog in de tekst van de rooms-katholieke mis: 'Bewerk, Heer, ons hart om voor uw eniggeboren Zoon de wegen te effenen'.

Dit logion belooft dus iets heel anders. Buiten de wetten van Mozes, buiten het christelijk geloof, is er een spirituele weg die vertrekt bij jezelf.
Maar waar moet je dan naar zoeken? Stel die vraag maar aan jezelf. Want er is in elk mens een vermoeden, een verlangen, een heimwee dat, los van elk uiterlijk gezag, je zal leiden op je spirituele zoektocht als je de moed hebt daarop, en alleen daarop, te vertrouwen.

Dit logion biedt dus, naast de trouw aan de Joodse wet en naast het geloof een derde spirituele mogelijkheid, de weg van de gnosis. Op die weg geldt: 'Wie zoekt zal vinden'.

Een opmerkelijke toevoeging daaraan vinden we in de Dialoog met de Verlosser uit de Nag Hammadi-Geschriften. daarin vragen de discipelen aan Jezus:
"Wie is het die zoekt en wie is het die verlost?'
Jezus antwoordt daarop:
"Hij die zoekt is ook degeen die verlost".
De zoeker bewerkstelligt dus zelf zijn eigen verlossing door te zoeken. Niet Jezus is de verlosser, maar iedere zoeker zelf, voor zichzelf.

De tweede helft van dit logion zegt: ‘Wie klopt zal opengedaan worden’. Die belofte is verwant met de uitspraak ‘Wie zichzelf kent zal worden gekend’ in logion 3. Want wie zoekt zal niet alleen vinden, hij zal ook welkom geheten worden door datgene wat misschien eerst gans anders en ver weg leek, maar wat als resultaat van je zoektocht zo vertrouwd en nabij zal blijken te zijn, alsof je het altijd al wist.


De vertaling en toelichting van Bram Moerland bij het Thomas-evangelie is ook uitgegeven in boekvorm. Wil je dat boek bestellen? Je vindt de gegevens hier.

 


Parallellen

De parallellen zijn bedoeld voor nadere studie. Ze zijn zeker niet altijd in overeenstemming met het Thomas-evangelie. Want ook contrasten met bijvoorbeeld citaten uit de Bijbel zijn van belang voor het verstaan van de betekenis.
Ken je zelf een tekst die past bij dit logion? Het zou fijn zijn als je die hieronder wilde publiceren.



Thomas 2, 3, 92

Lukas heeft drie parabels over wat verloren was en weer teruggevonden: het verloren schaap (15:4-7), het verloren munstuk (15:8-10) en de verloren zoon Lukas 15:11-32). De terugkerende term is 'wat verloren was is weer gevonden' (Lukas 15:6, 24, 32). Steeds is er ook de grote vreugde om het terugvinden.
Matteüs heeft ook de parabels van het verdwaalde schaap en de verloren zoon, maar niet van het verloren muntstuk. Dat komt omdat een munstuk niet gezondigd kan hebben, een schaap en een zoon wel. Want Matteüs plaatst zijn versie van de parabels in het kader van de zonde en kan daar die over het verloren munstuk niet bij gebruiken. (Lukas was eerder dan Matteüs)

Matteüs 7:7-11
7 Vraag en er zal je gegeven worden, zoek en je zult vinden, klop en er zal voor je worden opengedaan. 8 Want ieder die vraagt ontvangt, en wie zoekt vindt, en voor wie klopt zal worden opengedaan. 9 Is er iemand onder jullie die zijn kind, als het om een brood vraagt, een steen zou geven? 10 Of een slang, als het om een vis vraagt? 11 Als jullie dus, ook al zijn jullie slecht, je kinderen al goede gaven schenken, hoeveel te meer zal jullie Vader in de hemel dan het goede geven aan wie hem daarom vragen.

Matteüs 21:18-22
Het teken van de vijgenboom
18 Toen hij vroeg in de morgen naar de stad terugkeerde, kreeg hij honger. 19 Langs de weg zag hij een vijgenboom staan. Hij liep ernaartoe, maar er zaten alleen maar bladeren aan. Daarop zei hij tegen de boom: ‘Nooit ofte nimmer zul je meer vrucht dragen!’ Ogenblikkelijk verdorde de vijgenboom. 20 Toen de leerlingen dat zagen, vroegen ze verbaasd: ‘Hoe kan het dat die vijgenboom zo plotseling verdorde?’ 21 Jezus antwoordde: ‘Ik verzeker jullie: als jullie geloven zonder te twijfelen, zul je niet alleen teweeg kunnen brengen wat er gebeurde met de vijgenboom, maar zul je zelfs tegen die berg kunnen zeggen: “Kom van je plaats en stort je in zee,” en het zal gebeuren. 22 Alles waarom jullie in je gebeden vragen zullen jullie krijgen, als je maar gelooft.’

Lucas 11:9-13
9 Daarom zeg ik jullie: vraag en er zal je gegeven worden, zoek en je zult vinden, klop en er zal voor je worden opengedaan. 10 Want wie vraagt ontvangt, en wie zoekt vindt, en voor wie klopt zal worden opengedaan. 11 Welke vader onder jullie zou zijn kind, als het om een vis vraagt, in plaats van een vis een slang geven? 12 Of een schorpioen, als het om een ei vraagt? 13 Als jullie dus, ook al zijn jullie slecht, je kinderen al goede gaven schenken, hoeveel te meer zal de Vader in de hemel dan niet de heilige Geest geven aan wie hem erom vragen.’

Johannes 15:16-17
16 Jullie hebben niet mij uitgekozen, maar ik jullie, en ik heb jullie opgedragen om op weg te gaan en vrucht te dragen, blijvende vrucht. Wat je de Vader in mijn naam vraagt, zal hij je geven. 17 Dit draag ik jullie op: heb elkaar lief.

Johannes 14:12-14
12 Waarachtig, ik verzeker jullie: wie op mij vertrouwt zal hetzelfde doen als ik, en zelfs meer dan dat, ik ga immers naar de Vader. 13 En wat jullie dan in mijn naam vragen, dat zal ik doen, zodat door de Zoon de grootheid van de Vader zichtbaar wordt. 14 Wanneer je iets in mijn naam vraagt, zal ik het doen.

Johannes 16:20-28
20 Waarachtig, ik verzeker jullie: je zult huilen en weeklagen, terwijl de wereld blij zal zijn. Je zult bedroefd zijn, maar je verdriet zal in vreugde veranderen. 21 Ook een vrouw die baart heeft het zwaar als haar tijd gekomen is, maar wanneer haar kind geboren is, herinnert ze zich de pijn niet meer, omdat ze blij is dat er een mens ter wereld is gekomen. 22 Jullie hebben nu verdriet, maar ik zal jullie terugzien, en dan zul je blij zijn, en niemand zal je je vreugde afnemen. 23 Dan hoeven jullie mij niets meer te vragen. Maar ik verzeker jullie: wat je de Vader ook vraagt in mijn naam – hij zal het je geven. 24 Tot nu toe hebben jullie niets in mijn naam gevraagd, maar vraag het en je zult het ontvangen. Dan zal je vreugde volmaakt zijn.
25 Ik heb jullie dit alles in beelden verteld, maar er komt een tijd dat ik niet meer in beelden spreek, maar jullie zonder omwegen over de Vader vertel. 26 Als je dan iets vraagt in mijn naam, hoef ik het niet meer namens jullie aan de Vader te vragen, 27 want de Vader zelf heeft jullie lief, omdat jullie mij liefhebben en geloven dat ik van God ben gekomen. 28 Ik ben bij de Vader vandaan gegaan en naar de wereld gekomen, nu verlaat ik de wereld weer en ga ik terug naar de Vader.’

Marcus 11:20-25
20 Toen ze ’s morgens vroeg weer langs de vijgenboom kwamen, zagen ze dat hij tot aan de wortels verdord was. 21 Petrus herinnerde zich het voorval en zei: ‘Rabbi, kijk, de vijgenboom die u vervloekt hebt, is verdord.’ 22 Jezus zei tegen hen: ‘Heb vertrouwen in God. 23 Ik verzeker jullie: als iemand tegen die berg zegt: “Kom van je plaats en stort je in zee,” en niet twijfelt in zijn hart, maar gelooft dat gebeuren zal wat hij zegt, dan zal het ook gebeuren. 24 Daarom zeg ik jullie: alles waarom jullie bidden en vragen, geloof dat je het al ontvangen hebt, en je zult het krijgen. 25 Wanneer je staat te bidden en je hebt een ander iets te verwijten, vergeef hem dan, opdat ook jullie Vader in de hemel jullie je misstappen vergeeft.’

Evangelie van de Hebreeën 4


Gesprek met de Verlosser 9-12, 20


Wijsheid 6:12
12 Schitterend en onvergankelijk is de wijsheid. Ze laat zich gemakkelijk zien aan wie haar liefheeft, ze laat zich vinden door wie haar zoekt;

Prediker 8:17
17 maar bij alles wat God doet onder de zon, zo heb ik ingezien, doet hij wat hij doet. De mens is niet in staat de zin ervan te vinden. Hij tobt zich af en zoekt ernaar, maar hij vindt hem niet, en al zegt de wijze dat hij inzicht heeft, ook hij is niet in staat de zin ervan te vinden.

Pistis Sophia 83, 133

Hans Korteweg

‘Niemand, zelfs niet de mensen die het meest van je houden, kunnen je rechtstreeks de weg wijzen naar jezelf. Die weg kun je alleen maar zelf vinden, met vallen en opstaan, door in jezelf de meest subtiele drang te volgen: de wens om je zo oorspronkelijk mogelijk uit te drukken. Deze drijfveer beschouw ik als de diepste wens van de mens. Dieper dan de primaire behoeften van de mens, die op overleven en voortplanting van de soort zijn gericht, zoals bijvoorbeeld de behoefte aan voedsel, warmte en seks. Dieper ook dan de meer persoonlijke begeerten van het wezen dat zichzelf ik noemt: de begeerte naar specifieke vormen van macht, specifieke vormen van seks, specifieke vormen van bezit.
Dieper zelfs dan de oerbegeerte om eeuwig gelukzalig te blijven voortbestaan.
Ja, dieper dan al deze behoeften en begeerten, maar meestal ook dieper begraven en dieper verborgen. In het gewone dagelijkse bestaan wroeten en wringen de wensen diep in de mensen. Ze zoeken zich een weg door het geroezemoes van het eigenbelang en ze roepen ons aan om zo te zijn als we zijn: onvergelijkelijke, spontane expressie van het leven. Ze piepen tevoorschijn in onze dromen, we zien ze plotseling als we iets lezen wat ons hart raakt en ze staan in het volle licht als de liefde toeslaat, bij de geboorte van een kind of als iemand die ons lief is ons ontvalt. Dan weten we opeens: dit is de werkelijkheid, en dan kijken we niet meer naar onszelf of we het goed doen of niet en of we het goed hebben of niet, maar dan zijn we. Gevend en vrij. Dan zijn onze wensen werkelijkheid.

 


Reacties (2)

thomas 94

Matteüs 7:7-11
7 Vraag en er zal je gegeven worden, zoek en je zult vinden, klop en er zal voor je worden opengedaan. 8 Want ieder die vraagt ontvangt, en wie zoekt vindt, en voor wie klopt zal worden opengedaan. 9 Is er iemand onder jullie die zijn kind, als het om een brood vraagt, een steen zou geven? 10 Of een slang, als het om een vis vraagt? 11 Als jullie dus, ook al zijn jullie slecht, je kinderen al goede gaven schenken, hoeveel te meer zal jullie Vader in de hemel dan het goede geven aan wie hem daarom vragen.

Matteüs 21:18-22
18 Toen hij vroeg in de morgen naar de stad terugkeerde, kreeg hij honger. 19 Langs de weg zag hij een vijgenboom staan. Hij liep ernaartoe, maar er zaten alleen maar bladeren aan. Daarop zei hij tegen de boom: ‘Nooit ofte nimmer zul je meer vrucht dragen!’ Ogenblikkelijk verdorde de vijgenboom. 20 Toen de leerlingen dat zagen, vroegen ze verbaasd: ‘Hoe kan het dat die vijgenboom zo plotseling verdorde?’ 21 Jezus antwoordde: ‘Ik verzeker jullie: als jullie geloven zonder te twijfelen, zul je niet alleen teweeg kunnen brengen wat er gebeurde met de vijgenboom, maar zul je zelfs tegen die berg kunnen zeggen: “Kom van je plaats en stort je in zee,” en het zal gebeuren. 22 Alles waarom jullie in je gebeden vragen zullen jullie krijgen, als je maar gelooft.’

Lucas 11:9-13
18 Toen hij vroeg in de morgen naar de stad terugkeerde, kreeg hij honger. 19 Langs de weg zag hij een vijgenboom staan. Hij liep ernaartoe, maar er zaten alleen maar bladeren aan. Daarop zei hij tegen de boom: ‘Nooit ofte nimmer zul je meer vrucht dragen!’ Ogenblikkelijk verdorde de vijgenboom. 20 Toen de leerlingen dat zagen, vroegen ze verbaasd: ‘Hoe kan het dat die vijgenboom zo plotseling verdorde?’ 21 Jezus antwoordde: ‘Ik verzeker jullie: als jullie geloven zonder te twijfelen, zul je niet alleen teweeg kunnen brengen wat er gebeurde met de vijgenboom, maar zul je zelfs tegen die berg kunnen zeggen: “Kom van je plaats en stort je in zee,” en het zal gebeuren. 22 Alles waarom jullie in je gebeden vragen zullen jullie krijgen, als je maar gelooft.’

Johannes 15:16-17
16 Jullie hebben niet mij uitgekozen, maar ik jullie, en ik heb jullie opgedragen om op weg te gaan en vrucht te dragen, blijvende vrucht. Wat je de Vader in mijn naam vraagt, zal hij je geven. 17 Dit draag ik jullie op: heb elkaar lief.

Johannes 14:12-14
12 Waarachtig, ik verzeker jullie: wie op mij vertrouwt zal hetzelfde doen als ik, en zelfs meer dan dat, ik ga immers naar de Vader. 13 En wat jullie dan in mijn naam vragen, dat zal ik doen, zodat door de Zoon de grootheid van de Vader zichtbaar wordt. 14 Wanneer je iets in mijn naam vraagt, zal ik het doen.

Johannes 16:20-28
20 Waarachtig, ik verzeker jullie: je zult huilen en weeklagen, terwijl de wereld blij zal zijn. Je zult bedroefd zijn, maar je verdriet zal in vreugde veranderen. 21 Ook een vrouw die baart heeft het zwaar als haar tijd gekomen is, maar wanneer haar kind geboren is, herinnert ze zich de pijn niet meer, omdat ze blij is dat er een mens ter wereld is gekomen. 22 Jullie hebben nu verdriet, maar ik zal jullie terugzien, en dan zul je blij zijn, en niemand zal je je vreugde afnemen. 23 Dan hoeven jullie mij niets meer te vragen. Maar ik verzeker jullie: wat je de Vader ook vraagt in mijn naam – hij zal het je geven. 24 Tot nu toe hebben jullie niets in mijn naam gevraagd, maar vraag het en je zult het ontvangen. Dan zal je vreugde volmaakt zijn.
25 Ik heb jullie dit alles in beelden verteld, maar er komt een tijd dat ik niet meer in beelden spreek, maar jullie zonder omwegen over de Vader vertel. 26 Als je dan iets vraagt in mijn naam, hoef ik het niet meer namens jullie aan de Vader te vragen, 27 want de Vader zelf heeft jullie lief, omdat jullie mij liefhebben en geloven dat ik van God ben gekomen. 28 Ik ben bij de Vader vandaan gegaan en naar de wereld gekomen, nu verlaat ik de wereld weer en ga ik terug naar de Vader.’

Marcus 11:20-25
20 Toen ze ’s morgens vroeg weer langs de vijgenboom kwamen, zagen ze dat hij tot aan de wortels verdord was. 21 Petrus herinnerde zich het voorval en zei: ‘Rabbi, kijk, de vijgenboom die u vervloekt hebt, is verdord.’ 22 Jezus zei tegen hen: ‘Heb vertrouwen in God. 23 Ik verzeker jullie: als iemand tegen die berg zegt: “Kom van je plaats en stort je in zee,” en niet twijfelt in zijn hart, maar gelooft dat gebeuren zal wat hij zegt, dan zal het ook gebeuren. 24 Daarom zeg ik jullie: alles waarom jullie bidden en vragen, geloof dat je het al ontvangen hebt, en je zult het krijgen. 25 Wanneer je staat te bidden en je hebt een ander iets te verwijten, vergeef hem dan, opdat ook jullie Vader in de hemel jullie je misstappen vergeeft.’
(11:25) Andere handschriften hebben een extra vers: ‘[26] Maar als jullie niet vergeven, zal ook jullie Vader in de hemel jullie je misstappen niet vergeven.’

Wijsheid 6:12
Schitterend en onvergankelijk is de wijsheid. Ze laat zich gemakkelijk zien aan wie haar liefheeft, ze laat zich vinden door wie haar zoekt;

Prediker 8:17
maar bij alles wat God doet onder de zon, zo heb ik ingezien, doet hij wat hij doet. De mens is niet in staat de zin ervan te vinden. Hij tobt zich af en zoekt ernaar, maar hij vindt hem niet, en al zegt de wijze dat hij inzicht heeft, ook hij is niet in staat de zin ervan te vinden.





Ben je wezenlijk op zoek, dan heb je iets in handen. Daarbij gaat het ook om levenshouding. Want je kunt de ander niet dwingen om Liefde (met een hoofdletter) te accepteren. Klop beleefd en er zal je worden open gedaan. Het hart van de ander zal open gaan.


 


Reageer

Alle velden zijn verplicht. Je moet een geldig e-mailadres invullen.
Je e-mailadres is niet zichtbaar op de site.
Om spam te voorkomen worden berichten met http:// geweigerd.


Naam:
E-mail:
Reactie: