De Geheime Woorden

Toelichting bij het Thomas Evangelie

Bram Moerland

Spring direct naar logion of naar het volgende logion »


Binnen en buiten

99

De leerlingen zeiden hem:
Je broers en je moeder staan buiten.
Hij zei hun:
De mensen hier, die de wil van de vader doen, dat zijn mijn
broers en mijn moeder.
Zij zijn het die het koninkrijk van mijn vader zullen binnengaan.

 

Het sleutelwoord hier is 'buiten'. Buiten en binnen dus, daar gaat het om. 'Buiten' is schijn, 'binnen' is echt.
'Binnen' in de gnostische symbooltaal, betekent: verbonden met de Bron, één met de Bron. Met je ware zelf ben je 'in' de Bron.
'Buiten' in de gnostische symbooltaal betekent dat sommige mensen van het 'binnen zijn' een beeld hebt gemaakt en dat ze nu met alle leden van hun wij-groep menen, dat zij, en alleen zij 'binnen' zijn.
De broers en de moeder die volgens dit logion 'buiten' staan, zijn natuurlijk niet de echte broers en moeder van Jezus, het zijn de mensen die weliswaar goed hebben geluisterd naar Jezus maar nu zijn leer alleen maar als papegaaien napraten. Ze staan nog steeds 'buiten,' ook al noemen ze zich broeders en zusters.
Anderen hebben de woorden van Jezus in hun hart bewaard. Ze hebben niet alleen met hun hoofd geluisterd, maar ook met hun hart. Het heeft ze werkelijk veranderd. Die zijn 'binnen'. Dat zijn de echte spirituele broers en moeders - en zusters - van Jezus.
Zij hebben in zichzelf ervaren waar de woorden van Jezus over gaan, niet als gedachte of als geloof, maar als het ontwaken van een innerlijk weten.


De vertaling en toelichting van Bram Moerland bij het Thomas-evangelie is ook uitgegeven in boekvorm. Wil je dat boek bestellen? Je vindt de gegevens hier.

 


Parallellen

De parallellen zijn bedoeld voor nadere studie. Ze zijn zeker niet altijd in overeenstemming met het Thomas-evangelie. Want ook contrasten met bijvoorbeeld citaten uit de Bijbel zijn van belang voor het verstaan van de betekenis.
Ken je zelf een tekst die past bij dit logion? Het zou fijn zijn als je die hieronder wilde publiceren.



U vindt hier alle logions uit het Thomas evangelie over het koninkrijk.

Lucas 8:19-21
19 Zijn moeder en zijn broers kwamen naar hem toe, maar ze konden niet bij hem komen vanwege de menigte. 20 Zijn toehoorders zeiden tegen hem: ‘Uw moeder en uw broers staan buiten, ze willen u spreken.’ 21 Maar hij antwoordde: ‘Mijn moeder en mijn broers zijn degenen die naar het woord van God luisteren en ernaar handelen.’
Verhelderend is hier dat Lucas in prachtige beeldtaal zegt: 'Ze konden niet bij hem komen vanwege de menigte'. Wat Jezus te zeggen heeft valt alleen als individu te ervaren.

Matteüs 12:46-50
46 Terwijl hij nog met de mensen in gesprek was, dienden zich buiten zijn moeder en zijn broers aan. Ze vroegen hem dringend te spreken. 47 Iemand zei tegen hem: ‘Uw moeder en uw broers staan buiten, ze willen u spreken.’
(12:47) In andere handschriften ontbreekt dit vers.
48 Hij antwoordde: ‘Wie is mijn moeder en wie zijn mijn broers?’ 49 Hij maakte een gebaar naar zijn leerlingen en zei: ‘Zij zijn mijn moeder en mijn broers. 50 Want ieder die de wil van mijn Vader in de hemel doet, is mijn broer en zuster en moeder.’

Marcus 3:31-35
31 Intussen waren zijn moeder en zijn broers aangekomen. Ze stuurden iemand naar binnen om hem te halen. Zelf bleven ze buiten wachten. 32 Er zat een groot aantal mensen om hem heen, en die zeiden tegen hem: ‘Uw moeder en uw broers staan buiten en zoeken u.’ 33 Hij antwoordde: ‘Wie zijn mijn moeder en mijn broers?’ 34 Hij keek de mensen aan die in een kring om hem heen zaten en zei: ‘Jullie zijn mijn moeder en mijn broers. 35 Want iedereen die de wil van God doet, die is mijn broer en zuster en moeder.
Ja, ze bleven dus buiten wachten


Epiphanius van Salamis, Panarion 30.14.5

Clement van Alexandrië, Eclog. 20.3

Evangelie van de Ebionieten 5
"Behold, your mother and your brethren stand without." namely: "Who is my mother and who are my brethren?" And he stretched his hand towards his disciples and said: "These are my brethren and mother and sisters, who do the will of my Father."

 


Reacties (9)

Ik denk dat Jezus met buiten de buitenstaanders bedoelt, de mensen die een andere weg bewandelen dan die hij ons leert. In die tijd woog de verantwoording voor je familie heel zwaar, vandaar dat de leerlingen waarschijnlijk vragen of ze verantwoordelijk zijn voor de spirituele ontwikkeling van hun naasten. Jezus vult die verwantschap op een nieuwe manier in, namelijk zij die op spiritueel vlak verwanten willen zijn.
M.i. komt hij hier op voor mensen die serieus op zoek zijn naar de bron, dan ben je zijn verwant.
Je zult dan door hem, en dus in feite door de kracht in jezelf, het koninkrijk binnengaan.



Bram of Yvonne, waarom zouden de leerlingen zeggen moeder en broers en niet gewoon broers en zussen?
Had dat ook nog een betekenis?

Ik bedoel Bram schrijft het zijn natuurlijk niet zijn echte moeder en broers, maar waarom dan niet alleen broers, waarom die moeder apart noemen?

Pauol Verhoeven legde het zo uit:
Jezus vertelde zulke wonderlijke dingen is de ogen van buitenstaanders dat ze dachten dat hij gek geworden was. lees Markus 3:20 en 21. Daarom kwamen zijn broers en zussen hem halen.
Volgens Paul was Jezus voortdurend op de vlucht. Nou klopt dat zeker niet in mijn ogen, want hij was vaak in de tempel of synagoge te vinden.

Maar ik vind het zo vreemd dat die moeder apart genoemd werd.


Jazeker Annette, die betiteling van broers en moeder heeft ook een betekenis in de mythologie van de gnostiek.
De moeder is Sophia, in de mythologie van de gnostiek de moeder van de Christus.

Sophia is de vrouw van de Vader. Die twee zijn één en worden alleen symbolisch onderscheiden.
De Vader is de wil. Moeder Sophia is de wijsheidsgezel van de Vader. Het is dus een koppel van wil en wijsheid.
Uit de verbintenis van de wil van de Vader en de wijsheid van de Moeder wordt de Christus in jezelf geboren. Dat is in de gnostiek de heilige drieënheid.

Kijk, dit is een leuk verhaal. Als je er alleen maar in zou geloven als in een waarheid buiten jezelf, als een dogma sta je er buiten. Dat zijn de buitenstaanders, de schriftgeleerden.
Maar als je verstaat dat dit over jou zelf gaat dan sta je er binnen, of in het koninkrijk.

De broers? Dat zijn gewoon je medemensen. Daar kun je dus ook zusters voor lezen. Als de Christus in je geboren is zullen alle mensen je broers en zusters zijn.

Lastig? Zeker. Voor ons in deze tijd allemaal heel vreemd. Maar dat waren nu eenmaal de beelden waarin men in die tijd zieleprocessen beschreef.



Dank je Bram,
Dat van Sophia, de wijsheid is heel duidelijk, want mijn tweede naam is ook Sophia.
Even ernstig nu. Die moeder die staat buiten, op gelijke plaats als zijn broers, die dus zijn broers niet zijn,maar buitenstaanders, volgens de leerlingen.
En zij wil Jezus spreken, maar hij heeft die wijsheid toch al? Hij wijst haar af.

Je vind het toch niet erg dat ik zo vraag? Mijn hersens kraken om het te snappen, maar dat is gezond.


Jezus wijst alleen maar de schriftgeleerdheid af van de buitenstaanders, hij wijst niet zijn echte moeder en broers van vlees en bloed af.

De woorden 'moeder' en 'broers' die buiten staan verwijzen dus niet naar de echte moeder en broers van Jezus. Het de alleen maar de beelden, en niets meer dan beelden, van de echte moeder (Sophia) en de broers (medemensen) van Jezus. Als mensen in die beelden geloven dan staan ze buiten.
Jezus wijst het geloof in die beelden buiten jezelf af.

In plaats daarven legt hij uit dat die beelden verwijzen naar iets binnen in jou.

De leerlingen spelen in het Thomas-evangelie vaak de rol van de domme onwetenden die de verkeerde dingen zeggen die Jezus dan corrigeert.


Het gaat in beide gevallen, binnen en buiten, over dezelfde weg Yvonne.

Je kunt die weg gaan alsof je dit of dat moet doen en geloven, met regels en dogma's. Zo kun je de leer van Jezus opvatten. Dan plaats je die buiten jezelf en dan is het allemaal vergeefs. Dat is dus niet wat Jezus bedoelt.
Jezus heeft gesproken over de Vader en de Moeder en medemensen (broers). Zijn leerlingen denken dat ze het begrijpen, maar ze denken dat die Vader en Moeder buiten hun bestaan en geloven wat Jezus over hen zegt als een geloof in beelden. Maar dat is niet wat Jezus bedoelt.

Je kunt ook begrijpen dat Jezus een innerlijke weg beschrijft die je zelf dient te gaan, binnen in jou, en dat de Vader en de Moeder, evenals de Chrstus beelden zijn die verwijzen naar gestalten in je ziel.

Jezus wijst hier dus op een mogelijk misverstaan van zijn leer.

(Overigens Yvonne, vind ik het prima dat je er je eigen beteken is aan geeft. Zo maak je er je eigen verhaal van. Niks mis mee. Ik probeer hier nu de naar mijn mening historisch correcte betekenis te geven.)


Je bedoelt, Bram, als bv, anderen zeggen, je zult je naasten lief hebben, als gebod en je gaat het dus volgen als gebod, dan staat het buiten jou, dan is het zinloos.
Niet voor degeen die jij goed doet,daar is het fijn voor, maar voor jezelf is het nutteloos.
Als je uit jezelf naasten lief hebt, dan ben je binnen.

Logion..... Doe niet wat je haat


Precies, Annette. en helemaal passend ook die verwijzing naar logion 6.
Liefde alleen maar als gebod opvolgen is gehoorzaamheid, geen liefde. Dat is buiten.
Het gaat Jezus om het doen ontwaken van de liefde in jezelf, die daar altijd al was. Dat is binnen.


Je kunt alleen zielcontact hebben met mensen van wie hun innerlijk weten (gnosis) ontwaakt.

Dit Logion lijkt sterk op een fragment uit het joods-christelike Evangelie der Ebonieten door Bram al aangehaald als bisschop Epiphanius van Salamis, Panarion:

(Hem werd bericht:): Zie, Uw moeder en Uw broers staan buiten.
(Hij sprak): Wie zijn mijn moeder en zijn mijn broers?
En zijn hand uitstrekkend tot zijn leerlingen, sprak hij:
Dat zijn mijn broeders en mij b moeder en mijn zusters, die de wil van mijn Vader doen.

Ook in de Handelingen van Archelaes, een anti-manichees geschrift uit de vierde eeuw in Syrië geschreven, wordt geciteerd:
Ziet, Uw moeder en Uw broers staan buiten.
Beeson 80, 27

Volgens Quispel bewijst G.C. Hansen dat dit citaat aan het Diatessaron van Tatianus is ontleend. Een nieuw bewijs van Judese invloed op deze Evangelieharmonie.

Literatuur C.G. Jansen, Zu der Evangeliezitaten in den "Acta Archelai" ', Studia pastristica VII (1966), 481 Hegemonius, Acta Archelai, ed. C.H. Beeson. Leipzig 1906.


 


Reageer

Alle velden zijn verplicht. Je moet een geldig e-mailadres invullen.
Je e-mailadres is niet zichtbaar op de site.
Om spam te voorkomen worden berichten met http:// geweigerd.


Naam:
E-mail:
Reactie: